Abbasi hükümdarı Harun Reşit (763-809), savaşta esir aldığı düşman Generaline:

-Hayatını bağışlarım ama bir şartım var

der...

-Kadınlar hayatta en çok ne ister? Bunu bilmek istiyorum. Bu sorunun yanıtını bul getir, hayatını bağışlayayım…

…

General surlarla çevrili şehrin sokaklarına dalar, orda bulamaz, bütün Abbasi ülkesini dolaşır, sorar soruşturur bu çetin sorunun yanıtını arar, arar, arar ve nihayet Kafdağı’nın ardındaki bir cadının yanıtı bildiğini bir kâhinden öğrenir...

★★

Günlerce gecelerce at koşturur, cadıyı bulur ve sorar:

-Kadınlar hayatta en çok ne ister?

Korkunç cadı yanıt için öyle bir şart ileri sürer ki yenilir yutulur cinsten değildir.

-Evlen benimle! O zaman öğrenirsin ancak istediğini… Yolun sonunda ölüm olunca bu teklifi kabul eder General ve doğru yanıtı alır almaz da koşar Harun Reşit’e:

-Kadınlar en çok kendi özgür iradeleriyle hareket etmek ister!..

der. Harun Reşit Generalin hayatını bağışlar, ancak General cadıya da evlenmek için söz vermiştir...

İlelnihaye evlenirler.

İlk gece General bir de bakar ki, o korkunç cadı dünyalar güzeline dönüşmüş karanlık odada. Konuşur:

-Benim kaderim böyle; günün sadece yarısında güzel olabilirim, diğer yarısında çirkinim.

Der ve devam eder:

-Ne dersin? Geceleri seninleyken mi güzel olayım, yoksa sen gündüzleri dışarıdayken mi?

General düşünür ve:

-Sen bilirsin kararı kendin ver,

der. İşte o an korkunç cadı sonsuza dek güzel bir kadın olarak kalma ayrıcalığı kazanır…

Bu anlatıdan üç ders çıkıyor:

1. Kadınlar en çok kendi özgür iradeleriyle hareket etmek isterler.

2. Özgür iradesiyle hareket eden bir kadın her zaman güzeldir...

3. İster güzel ister çirkin olsun; her kadın aslında -isterse tabii- cadılık derecesinde zekidir. (Bunu bütün kadınların affına sığınarak ve tabii zekalarına inanarak yazdım)

Sonuçta hayatınız; birlikte yaşamayı ve daha doğrusu, özgürlük aşkına karşın adını kalbinize ebediyen kazımayı seçtiğiniz kadındır. İyisiyle, kötüsüyle…

Doğru değil mi?

★★

Zevkli bir kadına rastlarsanız zevkiniz, bilgili bir kadına rastlarsanız bilginiz, zeki bir kadına rastlarsanız zekânız gelişir...

Ya da Sokrates’in dediği gibi huzursuz bir hayat, belki sizi üzer ama sonunda filozof yapar!

Hayat kat kattır; tıpkı Babil’in Asma Bahçeleri gibi teraslar halinde yükselir ve bir terastan bir terasa sizi sadece kadınlar götürebilir; erkeğin gücü de mâhirliği de o basamakları tek başına aşmasına yetmez...

Ve bugün durduğunuz teras, seyrettiğiniz manzara, gördüğünüz hayat, hayatınızdaki kadının terası, manzarası ve genel hatlarıyla da -kabul edin ya da etmeyin- onun hayatıdır…

Bir düşünün.

Öyle değil mi?

Sarık, fes, şalvar, pantolon, başörtüsü derken bugünlere ulaştık. 21. yüzyıldayız. Hâlâ giyim kuşam üzerindeki tartışmaları sürdürüyoruz.

Özgür bir ülkede yaşadığımız söylense de kimin nasıl giyineceği konusundaki eski kabullerimizden bir türlü kurtulamıyoruz.

Ülke gündeminde onlarca sorun varken bu haftanın konusu yine kıyafet oldu.

Şehrini tanıtmak amacıyla çeşitli sportif etkinlikler düzenleyen Ardahan Valisi Sayın Mehmet Fatih Çiçekli, giydiği sportif kıyafet nedeniyle bir milletvekilinin hadsiz ithamlarına maruz kaldı.

Sportmen kişiliğiyle tanınan Sayın Vali, spor alanında gerçekleştirdiği etkinliklerle Ardahan'ın sosyal ve kültürel yapısını tanıtmak istemiş, bu konuda öncülük ederek takdire değer bir çalışma ortaya koymuştur.

Valilerin halkın içinde olması, kibirden ve statü bağımlılığından uzak durması beklenen bir durumdur. Sayın Vali de bunu yapmış, sporcularla birlikte etkinliğe katılmıştır.

Ne var ki bir milletvekili, Sayın Vali'nin çabasını, amacını, vizyonunu ve birikimini hiçe sayarak onu giydiği spor kıyafeti üzerinden linç etmeye kalkmıştır.

İstikbal vadeden ve valilik makamına kadar yükselmiş bir devlet adamını basit ve seviyesiz bir üslupla hedef tahtasına oturtmak, demokrasi adına utanılacak bir durumdur.

Sayın Vali ne yapsaydı? Bisiklete smokinle mi binseydi? Dört duvar arasında oturup gününü gün mü etseydi?

Erzurum'a gelen valilerin ilk işleri Palandöken'e çıkıp kayak kaymasını öğrenmektir. Kayak kıyafetleriyle Palandöken'den mesaj veren valiler, şehrin kış turizmi açısından potansiyelini yansıtırlar ve bu durum hiçbir zaman polemik konusu olmaz.

Efsane valilerden rahmetli Recep Yazıcıoğlu da Kemaliye'yi ve Karanlık Kanyon'u tanıtmak için rafting ve kano sporlarıyla gündem oluştururdu. Yazıcıoğlu, rafting ve kano sporlarını kravat ve takım elbiseyle yapmıyordu.

Sporcu geçmişi olan Sn. Cumhurbaşkanımızı sporcu kıyafetiyle futbol veya basketbol oynarken sıkça görmekteyiz.

Halkın içinde samimi bir şekilde görev yapan, çaba gösteren bu örnekleri çoğaltabiliriz.

Sayın Vali'nin görevden alınmasının gerçek gerekçesini bilmesek de bu kararın, valiyi hedef hâline getiren milletvekilinin açıklamalarından sonra alınmış olması izaha muhtaç bir durumdur.

Devlet adamları kolay yetişmiyor. Ahlakı asma yaprağında arayanların iki dudağı arasından çıkan söylemlerle bu değerlerin yıpratılması ve insanların heveslerinin kırılması son derece üzücüdür.

Yaşanan bu tabloyu, siyasetin bakış açısını yansıtması açısından değerlendiriyor; artık yeni ufuklara doğru yelken açmamız gerektiğine inanıyorum.

3 İş Gününde Bedel Ödeme

Yönetmelik, eski cihazını yenileme merkezine teslim eden tüketiciler açısından da önemli güvenceler getiriyor. Buna göre değerleme işlemi ile bedel ödemesi, takas indirimi veya kupon tanımlanması işlemlerinin en geç 3 iş günü içinde tamamlanması gerekecek. Böylece tüketicilerin uzun süre bekletilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Fiziki Mağazada da 14 Gün Cayma Hakkı

Düzenlemenin belki de en dikkat çekici yeniliği, fiziki mağazadan satın alınan yenilenmiş ürünlerde de 14 günlük cayma hakkı tanınması oldu.

Bilindiği üzere mevcut tüketici hukukunda, ayıplı mal hali dışında fiziki mağazadan yapılan satışlarda genel olarak cayma hakkı bulunmuyor. Yeni yönetmelikle satış yöntemi fark etmeksizin yenilenmiş ürünlerde tüketiciye 14 günlük koşulsuz cayma hakkı tanınıyor. Bu yönüyle yönetmelik, klasik ikinci el satışlardan ayrılarak tüketiciye ilave bir hukuki koruma sağlıyor.

En Az Bir Yıl Garanti

Yenilenmiş ürünler, yenileme merkezinin sorumluluğu altında en az bir yıl garanti kapsamında olacak. Garanti süresi içinde meydana gelen arızalarda tamir süresi en fazla 20 iş günü olacak. Ayrıca kargo, posta veya servis ulaşım giderleri gibi garanti kapsamında doğan hiçbir masraf tüketiciden talep edilemeyecek.

Net Ayrım ve Sürdürülebilirlik

Yönetmelik, tüketicilerin yenilenmiş ürünleri diğer ikinci el ürünlerden kolayca ayırt edebilmesini de amaçlıyor. Bu kapsamda yenilenmiş ürünlerin, Bakanlık tarafından belirlenen logo ile açık şekilde işaretlenmesi ve ayrı bir ürün kategorisinde satışa sunulması zorunlu hale getiriliyor. Bunun yanında "yerinde yenileme noktaları" uygulamasıyla yenilenmiş ürün hizmet ağının ülke genelinde daha yaygın hale gelmesi hedefleniyor.

Sonuç

Yeni yönetmelik yalnızca ikinci el elektronik ticaretini düzenleyen teknik bir mevzuat değişikliği değil; aynı zamanda tüketicinin güven içinde alışveriş yapmasını, kayıt dışılığın azaltılmasını ve elektronik atıkların yeniden ekonomiye kazandırılmasını hedefleyen önemli bir politika değişikliği niteliği taşıyor.

Yetkilendirilmiş yenileme merkezleri, en az bir yıllık garanti sistemi, sıkı denetim mekanizmaları ve tüketici lehine getirilen yeni haklar birlikte değerlendirildiğinde, yenilenmiş ürün pazarının önümüzdeki dönemde daha kurumsal ve güvenilir bir yapıya kavuşması bekleniyor.

Ancak düzenlemenin başarısı, yalnızca yönetmelikte yer alan hükümlere değil; bu hükümlerin sahada etkin şekilde uygulanmasına ve denetlenmesine bağlı olacaktır. Tüketicinin güveni ancak güçlü bir denetim mekanizmasıyla kalıcı hale gelebilir. Bu sağlandığı takdirde yenilenmiş elektronik ürünler, sıfır ürünlere güvenilir ve ekonomik bir alternatif olarak çok daha güçlü bir konuma ulaşacaktır.

Ancak mesele gerçekten bir tayt meselesi mi? Bana göre değil...

Aslında yaşananlar, son yıllarda kamu yöneticilerinin sosyal medya kullanımı ile devlet ciddiyeti arasındaki hassas dengenin yeniden tartışılmasına neden oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son Valiler Buluşması'nda bu konuya dikkat çekmiş ve önemli bir uyarıda bulunmuştu:

"Beğeni almak, gündeme gelmek gibi kaygılarla ölçünün kaçtığını görüyoruz. Devletimizin ciddiyetine yakışmayan sahneler ortaya çıkmakta, iletişim çalışması ya iletişim kazasına ya da iletişim krizine dönüşmektedir."

Benzer uyarılar İçişleri Bakanlığı tarafından da vali ve kaymakamlara yapılan toplantılarda sık sık dile getirildi. Çünkü devlet geleneğinde bazı makamlar yalnızca bir görev değildir; temsil makamıdır.

***

Ardahan Valisi Mehmet Fatih Çiçekli'nin tartışılması sadece son görüntüsüyle başlamadı. Daha önce makamında eşofmanla misafir kabul etmesi, bunu sosyal medya hesabından paylaşması ve kamuoyunda oluşan farklı algılar uzun süredir konuşuluyordu.

Son olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ı spor kıyafetiyle karşılaması bardağı taşıran son damla oldu. Ardından gece yarısı yayımlanan kararnameyle merkeze alındı. İşte tartışma da tam burada başladı.

***

Sosyal medyada birçok kişi, merhum Erzincan Valisi Recep Yazıcıoğlu'nun rafting yaparken çekilmiş fotoğraflarını paylaşarak, "Bununla bunun farkı ne?" diye sordu.

O farkı yaşayanlardan biri olarak söyleyebilirim ki; çok büyük fark var.  O fotoğrafın çekildiği gün ben de Show TV muhabiri olarak oradaydım. O yıllarda Erzincan-Erzurum kara yolundaki Sansa Geçidi, terör örgütünün sık sık yolu keserek eylem yaptığı, vatandaşın korkarak seyahat ettiği bir bölgeydi.

Recep Yazıcıoğlu'nun rafting yapması ya da spor kıyafeti giymesi bir sosyal medya gösterisi değildi. Devletin, "Biz buradayız." mesajını en güçlü şekilde vermesiydi.  Aynı zamanda Erzincan'ın terörle değil, doğasıyla, turizmiyle anılması için verilmiş cesur bir mücadeleydi.O kare yalnızca bir fotoğraf değildi. Erzincan'ın kaderini değiştiren sembollerden biriydi.

Şunu da özellikle belirtmek gerekir ki Recep Yazıcıoğlu, görev yaptığı hiçbir yerde devlet geleneğinin dışına çıkmadı. Makamının ağırlığını da halkla kurduğu sıcak ilişkiyi de aynı anda taşımayı başardı.

***

Ardahan'da ise bambaşka bir tablo ortaya çıktı. Vali Çiçekli'nin görevden alınmasının ardından çok sayıda Ardahanlı sosyal medyada tepki gösterdi. Çünkü onlar, Vali'nin özellikle turizm alanında yürüttüğü çalışmaları önemsiyor, yıllardır yapılmayan projelerin hayata geçtiğini düşünüyor ve görevine iade edilmesini istiyor.

Bu tepki küçümsenmemeli. Aksine, Ankara'nın dikkatle okuması gereken bir fotoğraf var burada. Çünkü Doğu Anadolu'da insanlar valilere sadece devletin temsilcisi olarak bakmıyor; aynı zamanda şehrin kalkınmasının öncüsü olarak görüyor.

Bunun nedeni de belli. Yerel dinamikler yeterince güçlü olmayınca, yatırımın da, vizyonun da, koordinasyonun da yükü çoğu zaman valilerin omzuna biniyor. Bugün Erzurum'un, Kars'ın, Ardahan'ın, Iğdır'ın yaşadığı gerçek budur.

***

Hatırlayın...

Palandöken Kayak Merkezi'nin bugünlere gelmesinde dönemin Valisi Mehmet Ağar'ın ortaya koyduğu iradenin büyük payı vardı. Dedeman yatırımının önünün açılması, bugün Erzurum'un en önemli marka değerlerinden birinin temelini oluşturdu.

Bazen bir valinin vizyonu, yıllarca konuşulacak yatırımların başlangıcı olabiliyor. İşte doğu insanı da bunu bildiği için valilerden çok şey bekliyor. Çünkü çoğu zaman başka güveneceği güçlü bir mekanizma göremiyor.

Oysa Ankara'da, İstanbul'da ya da Gaziantep'te vatandaşın validen beklentisi aynı ölçüde değil. Oralarda sistem işliyor. Burada ise çoğu zaman sistemi ayakta tutan kişi vali oluyor.

***

Bu nedenle meseleye sadece bir kıyafet tartışması olarak bakmak eksik kalır.

Evet...

Devlet geleneğinin korunması gerekir.

Devleti temsil eden makamların ciddiyeti tartışılmaz.

Ancak öte yandan doğu illerinin neden hala bir valiye bu kadar ihtiyaç duyduğunu da sorgulamak gerekir. Asıl konuşmamız gereken konu budur. Çünkü bu şehirler ne taytla kalkınır ne de bisikletle...

Şehirleri kalkındıracak olan ortak akıl, güçlü kurumlar, üretim, yatırım ve birlikte hareket etme kültürüdür. Vali ise bu orkestranın şefidir. Güzel bir senfoni çıkıp çıkmayacağını ise yalnızca şef değil, orkestradaki bütün enstrümanlar belirler.

Bunun en önemli nedeni ise ekonomi...

Düşünün, beş kişilik bir aile, hem büyüklerini görmek hem de çocuklarına memleketlerini tanıtmak istiyor. Uçakla gelmek istese bilet bulmak ayrı dert, bulsa fiyatlar ayrı yük. Mecburen karayoluna yöneliyor. Türkiye'nin en uzak şehirlerinden biri olan Erzurum'a ulaşmanın yakıtı, yol masrafı derken daha tatil başlamadan bütçe zorlanıyor.

Şehre geldikten sonra da harcamalar bitmiyor. Çocuklarına bir cağ kebabı yedirmek, üzerine kadayıf dolması ikram etmek bile aile bütçesini düşündürüyor. Konaklama, yakıt, hediyelik eşya ve diğer giderler de eklenince memleket ziyareti adeta lüks bir tatile dönüşüyor.

Elbette büyüklerin ellerini öpmek, mezarlıkları ziyaret etmek bu yolculuğun en anlamlı tarafı. Ancak özellikle yeni kuşak için sadece akraba ziyaretleri artık yeterli olmuyor.

Aileler çocuklarına farklı aktiviteler de sunmak istiyor. Tüm bunlar hesaplandığında birçok kişi, bu yıl tatil planından memleketini çıkarmayı tercih ediyor.

Sonuçta kaybeden sadece aileler değil esnaf da, şehir ekonomisi de, memleket hasreti de...

Boğatepe köyü, Kars’ın ve Bölgenin en önemli kaşar ve gravyer peynir üretim merkezlerindendir. Bu çerçevede, köyde bir de peynir müzesi olduğunu hatırlatmak gerekiyor. Köydeki gravyer ve kaşar peyniri üretiminin etkin olmasının sebebi, rakımının yaklaşık 2300 m olması ve buna bağlı olarak yetişen bitkilerin peynire kattığı eşsiz aromadır. Diğer taraftan köye Ruslar tarafından Kars’ın işgal yıllarında sürülen Malakanlarıın katkısı da unutulmamalıdır. İsviçre’den getirilen ustaların kökleştirdiği bu kültür Malakanlar tarafından geliştirilmiş, sonrasında da Türkler tarafından günümüze kadar inişli çıkışlı bir üretim süreciyle getirilebilmiştir.

İşte tam burada gelecekte sürdürülebilirliği yakalayabilmek adına köyün iş insanı İlhan Koçulu bey ve eğitimli insanlarının işbirliği ile gerçekleştirdikleri bu açılış muhtemelen Doğu Anadolu Bölgesi ve Türkiye’de teklerdendir. Bunun için gönül genişliği, toprağa bağlılık ve kalkınma kıvılcımını yakma cesareti göstermek gerekir. İşte gördüm organizasyonda İlhan Koçulu beyin bu özelliklerde olduğunu görmek zor değildi.

Yine aynı köyün yetiştirdiği yaklaşık yüz öğretmen içerisinde üzerimde çok emeği olan ilkokul öğretmenim Muzaffer Zavotçu, KAI Vakfından Ziya Ertem, Emekli öğretmenler Alemdar Dönmez, Kıyas Ak gibi isimlerin Kocaeli’nden gelip programda aktif rol almaları takdire şayandı. Özellikle öğretmenim Muzaffer Zavatçu’nun Akardion ile Kafkas müziği ziyafetleri eşsizdi.

Buradan şunu ifade etmek isterim ki, son yıllarda tam bir turizm şehrine dönüşen Kars ilinin aynı hafta içerisinde Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden ve yurt dışından katılımcılar ile etkinlikler düzenleyip yoğun katılımlar bulması, kalkınma kıvılcımının bu il ve hatta köylerinde ateşlendiğinin göstergesidir.

Bu sürecin sürdürülebilir olması için her zaman kişisel çabaların yeterli olmayacağını belirtmek gerekir. Devletin düzenleyicilik ve rol model olma özelliği devreye sokularak gelecek planlamalarının yapılması gerekir.

Hatta bu süreci tüm Doğu Anadolu Bölgesini kapsayacak projeler ile desteklemek gerekir. Örneğin, bölgedeki ürünlerin markalaştırılması ve pazarlanmasına yardım olacak düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Yine Doğu Ekspresinin Doğu Anadolu Modeli oluşturulmalıdır. Ayrıca Kış ve Yaz Film Köyleri kurularak bölgenin topyekün kalkınma hamleleri başlatılmalıdır. Bunlara ilaveten Kars ilindeki kaşar ve gravyer peynirlerinin çeşitlendirilmeleri de yapılabilir. Örneğin, değişik çiçeklerin doğal renkleri peynirlere verilerek ürün çeşitlendirmesi yapılabilir. Ancak hepsinden önemlisi “kalkınma zihinseldir” anlayışı ile hem Kars’ta hem de tüm Doğu Anadolu Bölgesinde zihinsel altyapı mutlaka oluşturulmalıdır.

Türk Kızılayı, Yeşilay, Türkiye Diyanet Vakfı, Türk Hava Kurumu (THK), Darülaceze, Darüşşafaka Cemiyeti, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı, Mehmetçik Vakfı, AFAD ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları gibi kurumsallaşmış yapılarıyla insanlara yardım elini uzatan ve farklı alanlarda hizmet veren kuruluşlarımız, sosyal devlet anlayışımızın en güzel örnekleridir.

Paylaşma ve yardımlaşma kültürüyle beslenmiş, vicdan ve merhamet duyguları güçlü olan toplumumuzda kanayan yaraya parmak basmak, gözyaşına ortak olmak ve ihtiyaç sahibinin yanında durmak, kadim medeniyetimizin en belirgin özelliklerindendir.

Bu kültürel mirasın kurumsallaşmış yapılar altında, güvenilir ve ehil yöneticiler tarafından yaşatılması son derece hassas bir konudur.

Şeffaflık ve güven ilkeleri üzerine faaliyet göstermesi gereken bu kuruluşlar, attıkları her adımın hesabını büyük bir titizlikle verebilmelidir.

Güveni sarsacak her türlü yanlış uygulama, milyonlarca insanın umutlarının zedelenmesi anlamına gelir. Bunun bedelini ise garip guraba, fakir fukara ve yardıma muhtaç insanlar ödemektedir.

Böylesine bir güven kaybının oluşturduğu boşluğu, toplumun vicdanını, dinî ve ahlaki hassasiyetlerini iyi bilen kötü niyetli odaklar kısa sürede doldurmakta; insanların iyi niyetini ve yardım duygularını istismar etmekte gecikmemektedir.

Son yıllarda toplumun göz bebeği olan bazı yardım kuruluşları hakkında ortaya atılan spekülasyonlar ve bazı kurumlarda yaşanan yanlış uygulamalar, kamuoyunda güven kaybına yol açmış; oluşan bu boşluğu ise ahbap-çavuş ilişkileriyle hareket eden bazı yapılar değerlendirmiştir.

Bu boşluğu fırsata çevirerek milyarlarca lirayı kasalarına aktaran ve kurdukları düzeni sürdüren yapıların başında FETÖ ile bazı tarikat ve cemaat yapılanmaları gelmiştir.

TOKİ aracılığıyla on binlerce konut inşa eden devletin, bir dönem öğrenci yurtları konusundaki yetersizliği FETÖ ve benzeri yapılanmalar tarafından değerlendirilmiş; Anadolu'nun saf ve temiz gençleri bu yurtlara çekilerek çeşitli ideolojik telkinlere maruz bırakılmıştır.

Konuyla ilgili ibretlik bir hikâye anlatılır.

Vaktiyle bir ağanın dillere destan güzellikte bir atı varmış. Bu atı satın almak isteyenler, ağaya çok yüksek teklifler sunmalarına rağmen her defasında elleri boş dönermiş.

Atı parayla alamayacaklarını anlayan kişiler farklı bir plan kurmuşlar.

Bir gün ağa, çölde atıyla yol alırken susuzluktan dili damağı kurumuş, bitkin hâlde yatan bir adam görmüş. Yardım etmek amacıyla hemen atından inmiş, adamın başını dizine alarak ona su vermeye başlamış.

Tam o sırada pusuda bekleyen kişiler fırsattan yararlanarak ata binmiş ve hızla uzaklaşmışlar.

Atının ardından çaresizce bakan ağa hıçkıra hıçkıra ağlamaya başlamış.

Yardım ettiği adam şaşkınlıkla,

"Sen koskoca bir ağasın. Bir at için ağlamak sana yakışıyor mu?" diye sormuş.

Ağa ise şu ibretlik cevabı vermiş:

"Ben ata değil, kaybettiğim iyi niyetime ağlıyorum. Eğer bu olay duyulur da çölde gerçekten yardıma muhtaç bir insan görenler, başlarına aynı şey gelir korkusuyla ona yardım etmekten vazgeçerse, asıl ben buna yanarım."

Bu hikâye, güven duygusunun ne kadar kıymetli olduğunu anlatan en güzel örneklerden biridir.

Fırsatçılara kapı aralamamak için devletin, himayesindeki yardım kuruluşlarına kutsal bir emanet gibi sahip çıkması; bu kurumları güveni sarsacak her türlü olumsuzluktan uzak tutması, ehliyet ve liyakati yönetimin temel ilkesi hâline getirmesi gerekmektedir.

İnsanların iyi niyetlerini istismar eden, ahbap-çavuş ilişkileriyle güç kazanan kötü niyetli yapılara fırsat vermemek için devlet denetimindeki kurumsal yapılara güven duyulmalı; bu kuruluşlar gönül rahatlığıyla desteklenebilmelidir.

Bu duygu ve düşüncelerle; iyiliğin peşinde koşan, yetimin başını okşayan, akan gözyaşını silmeye çalışan, düşkünün elinden tutan bütün yüce gönüllü insanları saygıyla selamlıyorum.

Günümüzde market raflarında "fit", "light", "proteinli", "doğal" ya da "şekersiz" gibi ifadeler taşıyan yüzlerce ürün bulunuyor. Bu ifadeler elbette tek başına yanlış değildir; ancak bir ürünün ambalajındaki pazarlama söylemi, onun kilo kontrolü açısından ideal olduğu anlamına da gelmez. Bazen en masum görünen seçimler, kilo verme sürecinin sessizce yavaşlamasına neden olabilir.

Salatayı Kalorili Yapan Yeşillikler Değil, Sosudur

Salata, sağlıklı beslenmenin vazgeçilmezlerinden biridir. Ancak özellikle dışarıda tüketilen salatalarda asıl enerji yükü çoğu zaman sebzelerden değil, kullanılan sostan gelir. Mayonez bazlı soslar, kremalı karışımlar veya yoğun yağ içeren özel soslar; küçük miktarlarda kullanılsalar bile yemeğin enerji değerini belirgin şekilde artırabilir. Üstelik bu artış çoğu zaman gözle fark edilmez.

Bu nedenle salata sipariş ederken sosun ayrı servis edilmesini istemek basit ama etkili bir alışkanlıktır. Evde ise zeytinyağı, limon ve sirke ile hazırlanan sade soslar hem lezzet kazandırır hem de miktarı kontrol etmeyi kolaylaştırır.

Kahveniz Kahve mi, Yoksa Tatlı mı?

Sade filtre kahve ve espresso, dengeli bir beslenme planında rahatlıkla yer alabilir. Ancak aromalı şuruplar, krema, karamel ve yoğun süt ilavesiyle hazırlanan kahveler aynı değerlendirmeye girmez. Bazı büyük boy kahveler, küçük bir öğünden daha fazla enerji ve ilave şeker içerebilir. Kişi yalnızca kahve içtiğini düşünürken, farkında olmadan yüksek kalorili bir içecek tüketmiş olabilir. Kahvenin tadını gerçekten almak isteyenler için en iyi seçenek sade kahvedir. Tatlılık ihtiyacı hissediliyorsa tarçın ya da az miktarda süt yeterli olabilir.

Meyveli Yoğurt Her Zaman Meyve Kadar Masum Değildir

Yoğurt da meyve de tek başına oldukça değerli besinlerdir. Ancak birçok hazır meyveli yoğurtta gerçek meyve miktarı sınırlıyken, tat ve kıvam sağlamak amacıyla ilave şeker veya meyve preparatı kullanılabilmektedir. Bu durum, ürünün besleyici değerini tamamen ortadan kaldırmasa da enerji ve şeker içeriğini artırabilir. Özellikle sık tüketildiğinde günlük kalori alımına beklenenden daha fazla katkı sağlayabilir.

En pratik ve dengeli seçenek ise sade yoğurdun içerisine mevsim meyvelerini kendiniz eklemektir. Böylece hem meyvenin doğal lifinden yararlanır hem de ilave şeker tüketimini azaltmış olursunuz

Sağlıklı Beslenmenin En Önemli Anahtarı: Bilinçli Seçim Yapma

Kilo kontrolünü zorlaştıran çoğu zaman tek bir besin değildir. Asıl belirleyici olan, gün içinde tekrar eden küçük alışkanlıklardır. Bu nedenle alışveriş yaparken ürünün ön yüzündeki dikkat çekici ifadelerden çok, arka yüzündeki içerik listesine ve besin değerleri tablosuna göz atmayı alışkanlık hâline getirin. Çünkü bir ürünün gerçekten ne sunduğunu söyleyen yer, çoğu zaman ambalajın en büyük yazıları değil, en küçük yazılarıdır.

Unutmayın; sağlıklı beslenmek mükemmel seçimler yapmak değil, doğru bilgiyi doğru seçimlerle buluşturabilmektir. Bazen kilo verme yolculuğunu zorlaştıran büyük kaçamaklar değil, "nasıl olsa sağlıklıdır" diyerek önemsemediğimiz küçük ayrıntılardır. İşte bu ayrıntıları fark etmek, sürdürülebilir ve başarılı bir beslenme düzeninin en güçlü adımlarından biridir

Sağlığınızı koruyan şey, yalnızca tabağınıza koyduklarınız değil; onları seçerken gösterdiğiniz bilinçtir.

İlk olarak Hüseyin Kotan'ın Üç Damla adlı şiir kitabı, okuyucusunu suyun metafiziği üzerinden yaratılışın ilk anlarına götürüyor. Kur'ân-ı Kerîm'in "Biz her şeyi sudan yarattık." hakikatini şiirin diliyle yeniden yorumlayan eser, suyu yalnızca tabiatın değil, ilahî tecellilerin de aynası olarak görüyor. Kitabın ikinci bölümünde ise şair, Erzurumlu birçok sanatkârı ve eseri yine şiirin estetik diliyle değerlendirerek farklı bir edebî deneme örneği ortaya koyuyor. Bu yönüyle Üç Damla, sadece bir şiir kitabı değil, aynı zamanda düşünce ve irfan kitabıdır.

Prof. Dr. Hakan Hadi Kadıoğlu'nun Tarihten Taşan Coğrafya Erzurum adlı eseri ise şehre daha geniş bir perspektiften bakıyor. Tarihten jeolojiye, Millî Mücadele'den ekonomiye, eğitimden folklora, spordan turizme kadar Erzurum'u bütün yönleriyle ele alan bu çalışma, adeta şehrin ansiklopedik bir portresini çiziyor. Nihat Kılıçoğulları'nın seçkin fotoğrafları da kitaba ayrı bir estetik değer katıyor. Erzurum Kongresi'nin yüzüncü yılına armağan olarak hazırlanan eser, uzun yıllar başvurulacak temel kaynaklardan biri olma özelliği taşıyor.

Naci Elmalı'nın yaklaşık bin sayfalık Yüzyıllık Bir Hikâye: Necip Fazıl ve Erzurum adlı çalışması ise tek başına bir arşiv niteliğinde. Necip Fazıl Kısakürek'in Erzurum'la kurduğu ilişkiyi, ilk ziyaretinden konferanslarına, köşe yazılarından dost çevresine kadar belge ve tanıklıklarla ortaya koyan eser, yalnızca büyük şairi değil, aynı zamanda bir dönemin Erzurum'unu da bütün canlılığıyla gözler önüne seriyor. Kırk beş yıllık bir araştırmanın ürünü olan bu eser, Necip Fazıl araştırmaları açısından olduğu kadar Erzurum kültür tarihi bakımından da büyük bir boşluğu dolduruyor.

Alparslan Kotan'ın Erzurum'a Armağan: Erzurum Tarihinden Sayfalar adlı kitabı ise tarihimizin çoğu zaman gözden kaçan ayrıntılarını gün yüzüne çıkarıyor. Özellikle Erzurum Milis Müfrezesi, Rus işgali, Ermeni mezalimi, unutulmuş şahsiyetler, özel arşivler, koleksiyonlar ve şehir hafızasına ilişkin pek çok konu ilk elden belgeler ışığında ele alınıyor. Kitabın, 1916 yılında Erzurum'u savunmak için gönüllü olarak kurulan üç bin kişilik Erzurum Milis Müfrezesi'nin isimsiz kahramanlarına ithaf edilmesi bile eserin hangi tarih şuuru ile kaleme alındığını göstermeye yetiyor.

Bu dört eser birlikte değerlendirildiğinde, aslında Erzurum'un dört ayrı cephesini temsil ettikleri görülüyor. Üç Damla, Erzurum'un gönül ve irfan dünyasını; Tarihten Taşan Coğrafya Erzurum, coğrafyasını, tarihini ve toplumsal yapısını; Yüzyıllık Bir Hikâye: Necip Fazıl ve Erzurum, fikir ve edebiyat hayatını; Erzurum'a Armağan ise şehir hafızasını ve tarihî arşivini günümüze taşıyor.

Bir şehir sadece binalarla, yollarla veya nüfusuyla yaşamaz. Onu yaşatan; hakkında yazılan kitaplar, yapılan araştırmalar, ortaya çıkarılan belgeler ve gelecek kuşaklara bırakılan fikir mirasıdır. Erzurum'un en büyük zenginliklerinden biri de bu şehri dert edinmiş, yıllarını araştırmaya adamış böylesine gayretli kalemlere sahip olmasıdır.

Bu vesileyle Hüseyin Kotan'ı, Hakan Hadi Kadıoğlu'nu, Naci Elmalı'yı ve Alparslan Kotan'ı gönülden tebrik ediyor; eserlerin hazırlanmasına katkı sunan bütün araştırmacıları, fotoğraf sanatçılarını, yayınevlerini ve destek veren kurumları kutluyoruz.

Şüphesiz Erzurum üzerine yayımlanan kıymetli eserler bunlarla sınırlı değildir. Elimize ulaşmayan, inceleme imkânı bulamadığımız başka değerli çalışmaların da bulunduğunu biliyoruz. Onlara değinemememiz, kıymetlerini görmezden geldiğimiz anlamına gelmez. Temennimiz, Erzurum üzerine yapılan her ciddi çalışmanın okuyucusuna ulaşması, şehir kütüphanemizi daha da zenginleştirmesi ve gelecek nesillere sağlam bir kültür mirası bırakmasıdır.

Oysa İslam, insanı isim ve sıfatlarla ilişkilendirerek tanımlar. İnsan, Esmâ’nın aynasıdır. Hangi ilahî ismi yansıtıyorsa o anki makamı odur. Rahmet ismi tecelli ediyorsa merhamet makamındadır; Adl tecelli ediyorsa adalet makamındadır; Halîm tecelli ediyorsa sabır makamındadır. Böylece insan kendi hâlini çözümleyerek kendi mahiyetine dair bir marifet kazanır. Bu, kendini tanımanın yöntemidir: hâlini, niyetini, korkusunu, ümidini, iradesini tefekkür etmek.

Makamlara dair anlatılan tertip, aslında insanın iç yolculuğunun haritasıdır. Tevbe ile başlayan yol, havf ve recâ ile dengelenir; irade ile şekillenir; salih amel ile kemâle yönelir; muhabbetle derinleşir; velâyetle korunur; kurbiyetle incelir; şevkle hareketlenir ve nihayet mârifetle hayrete varır. Bu bir psikolojik merdiven değil, ontolojik bir yükseliştir. İnsan, makamdan makama geçerken aslında kendi iç katmanlarını tanır.

Modern insanın trajedisi burada başlar: O, bu merdiveni inkâr eder. Havf ve recâyı psikolojik duygu sanır; iradeyi sadece tercih özgürlüğü zanneder; muhabbeti biyolojik eğilimle sınırlar; mârifeti bilgiye indirger. Böyle olunca “ben kimim?” sorusu cevapsız kalır. Çünkü insanı sadece madde olarak tanımlayan paradigma, onun ilahî nispetini yok sayar.

Makamlardaki tertip, insanın kendini tanımasının aşamalarıdır. Tevbe, geçmişiyle yüzleşmedir. Havf, sorumluluk bilincidir. Recâ, rahmete yöneliştir. İrade, yön tayinidir. Salih amel, yönün somutlaşmasıdır. Muhabbet, kalbin ısınmasıdır. Velâyet, güven alanıdır. Kurbiyet, merkezle temas hâlidir. Şevk, iç hareketin artmasıdır. Mârifet ise hayretle kemale ermektir.

Burada dikkat çekici olan şudur: Her makam bir öncekini aşarak inşa edilir. İnsan bir hâli kemale erdirmeden diğerine geçemez. Modern zihnin aceleciliği bu tertibi kabul etmez. Hız çağında derinlik kaybolur. Oysa irade, ağacın gövdesi gibidir; kök salmadan dallanmaz. Nefis şehvetle meşgulse irade zayıflar. İrade zayıfsa makam sabit olmaz. Makam sabit değilse insan kendi kimliğini kuramaz.

Âbid sevap için amel eder; muhib yakınlık için; ârif ise seçilmişliğin farkındalığıyla. Modern insan ise çoğu zaman haz için yaşar. Haz merkezli bir kimlik, ontolojik bir kimlik değildir. Bu yüzden kırılgandır.

Mârifetin sonunun hayret olması da anlamlıdır. Kendini tanıyan insan, Allah’ın azameti karşısında aczini daha derinden hisseder. Bu hayret, bilinmezlik değil; idrak derinliğidir. Modern insanın bilgi artışı hayret üretmez; çünkü bilgi hakikate bağlanmamıştır. Oysa mârifet, nurun sırra doğmasıdır. Bu doğuşta insan hem kendini hem Rabbini daha sahih bir şekilde tanır.

Sonuçta insan kendini tanımak istiyorsa, makamlar üzerinden hâlini okumalıdır. “Şu an hangi ismi yansıtıyorum? Hangi korku beni yönetiyor? Hangi ümit beni diri tutuyor? İradem kime yönelmiş?” Bu sorular modern kimlik arayışından çok daha derin sorulardır. Modern paradigma buna izin vermez; çünkü insanı aşkın bir referanstan koparır.

Oysa insanın değeri, Allah’a nispetindedir. Bu nispet kaybolursa kimlik çözülür. Nispet güçlenirse insan kendini bulur. Makamlar, insanın iç dünyasında kurduğu bir medeniyettir. Bu medeniyeti inşa eden insan, artık “ben kimim?” sorusunu bir kriz olarak değil, bir yolculuk olarak yaşar. Ve o yolculuğun sonu, hayretle olgunlaşmış bir mârifettir.

Kendisini yıllardır başarılı bir hekim, akademisyen ve yazar olarak tanıyordum. Ancak sohbetimiz ilerledikçe gördüm ki onu asıl özel kılan, mesleki başarılarından çok hayata bakış açısı ve fikir dünyasıydı. İçimden, “Demek ki gerçek büyüklerimiz ve bize yol gösterecek kıymetli insanlar hâlâ varmış.” diye geçirdim.

Prof. Dr. Koptagel İlgün, Şenkaya’nın ilçe olmasına öncülük eden, bölgede okuma kültürünü yaygınlaştıran, eğitimi ve toplumsal kalkınmayı hayatının merkezine koyan Hüseyin Köycü’nün torunudur. Dedesinin bıraktığı fikir mirasını yaşatmayı kendine görev edinmiş; Hüseyin Köycü’nün hayatını, mücadelesini ve düşüncelerini anlatan eserler kaleme alarak bu kıymetli mirası gelecek nesillere aktarmıştır. Aslında bu yönüyle sadece bir hekim değil aynı zamanda kültürel hafızaya hizmet eden bir araştırmacıdır.

Sohbetimiz sırasında yıllardır tuttuğu not kartlarından bazılarını da bizimle paylaştı. Her biri hayatın içinden süzülmüş birer ders gibiydi. İlk söylediği cümle hâlâ kulaklarımda:

“Düşünce ve fikir yıldızlar gibi ölümsüzdür.”

Ardından insanın ilgi alanı ile etki alanını birbirinden ayırması gerektiğini anlattı. Her meseleye enerji harcamanın değil, değiştirebileceğimiz konulara odaklanmanın önemini vurguladı. Özellikle kişinin geleceğini etkileyebilecek sözlerden, şaka bile olsa kaçınması gerektiğini söyledi.

En çok üzerinde durduğu konu ise “söz” idi. Dobra olmanın kıymetli olduğunu ama düşünmeden konuşmanın bedelinin ağır olabileceğini ifade etti. Sonra da yılların tecrübesini birkaç mısraya sığdırdığı dizelerini okudu:

“Sözler var terazide özenle tartılır,

Sözler var çok anlamsız, yırtılır.

Sözler var insanları mert eder,

Sözler var dinleyeni dost eder.

Açık sözlü olmanın yararı tartışılmaz,

Dozu kaçarsa eğer, zararı tartışılmaz.”

Bir başka cümlesi ise zihnime kazındı:

“Akıl işlendikçe gelişir.”

Bilginin kaderden çok gayretle kazanıldığını, bugünü yaşarken yarını ihmal etmenin insanı geliştirmeyeceğini anlattı. Yaşının ilerlemiş olmasına rağmen hâlâ okuyup yazmasının sebebini ise şu sözlerle açıkladı:

“Eski hatalarıma son vermek, bir günün bir ömre bedel olabileceğini düşünerek çalışıyorum. Daha ne kadar yaşayacağımı bilemediğim için hayattan okuyup yazarak zevk almaya çalışıyorum.”

Bu cümleleri dinlerken önümde konuşan kişinin sadece bir profesör değil ömrünü öğrenmeye adamış bir fikir insanı olduğunu düşündüm.

O gün dikkatimi çeken bir başka güzellik ise ailesiydi. Yanında oğlu Levent Bey ve gelini Mine Hanım da vardı. Babalarını sanki ilk kez dinliyormuş gibi pür dikkat takip ediyor, her cümlesine büyük bir saygıyla kulak veriyorlardı. Bu manzara bana, ilmin önce aile içinde nasıl kıymet gördüğünü gösterdi.

Ben de annemi ve kız kardeşim Nazlı’yı bu buluşmaya getirmiştim. Hep birlikte öylesine verimli bir sohbet gerçekleştirdik ki zamanın nasıl geçtiğini anlayamadık. Eve döndüğümde telefonumun ekran süresine baktım; sadece bir saatti. Günümüz dünyasında bunun ne kadar kıymetli olduğunu düşündüm. Çünkü o gün ekranlara değil insanlara; bildirimlere değil bilgiye zaman ayırmıştık.

Birkaç gün sonra Prof. Dr. Koptagel İlgün’den gelen mesaj ise bu güzel buluşmayı benim için daha da anlamlı hâle getirdi:

“Sevgili Canan, anneni ve o güzel Dr. Nazlı’yı getirmen bende çok iz bıraktı. Tüm çocuklarıma ve konferans verdiğim doktorlara hep şunu derim: ‘Daima iz bırakacak bir fiil işleyin.’ İşte sana da bu çok yakıştı. Nazlı tıbbiyeyi kazanınca ilk hediyesi benden olacak, yaşarsam eğer. Sevgiyle kalın.”

Bu satırları okurken hem duygulandım hem de büyüklerin gönlünde yer edinebilmenin ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha hissettim. Özellikle Nazlı’nın hekimlik hayaline yaptığı o zarif jest, bizler için unutulmayacak bir hatıra oldu.

Bazı insanlar bilgi anlatır, bazı insanlar ise yaşadıklarıyla öğretir. Prof. Dr. Koptagel İlgün, benim için ikinci grupta yer alan isimlerden biri oldu. O gün anladım ki kitaplar bize bilgi kazandırır fakat bazı insanlar yaşayan birer kütüphanedir. Yeter ki onların yanında oturmayı, dinlemeyi ve söylediklerini hayatımıza not etmeyi bilelim

FOTOĞRAF  ALTI: 1

Yıllar önce Erzurum’da yaşadığı Barış Apartmanı

Yüzlerce sayfalık tarih kitabından daha fazla şey anlatır.

Osmanlı Arşivi'nde ortaya çıkarılan 1913-1914 tarihli resmî bir belge de bunlardan biri.

Belgede, Amerika Birleşik Devletleri'nden Erzurum'a gelen bir heyetin çalışmalarını rahatça yürütebilmesi için Osmanlı makamlarına gerekli kolaylığın sağlanması isteniyor.

İlk bakışta sıradan bir bürokratik yazışma...

Fakat satır aralarını okuduğunuzda bambaşka bir hakikat karşımıza çıkıyor.

Çünkü o yıllar...

Dünyanın büyük güçlerinin petrol, maden ve enerji yolları uğruna birbirleriyle rekabet ettiği yıllardı.

Ve o rekabetin tam ortasında...

Erzurum vardı.

***

Bugün birçok kişi Erzurum'u yalnızca yüksek rakımı ve sert iklimiyle tanıyor.

Oysa tarih boyunca Erzurum, bir sınır şehrinden çok daha fazlasıydı.

Anadolu'nun doğuya açılan kapısı...

Kafkasya'nın kilidi...

İpek Yolu'nun en önemli duraklarından biri...

Askerî, ticari ve kültürel geçiş noktası...

Büyük devletler haritalara bakarken yalnızca şehirleri değil; geçiş koridorlarını, enerji yollarını, maden havzalarını ve lojistik merkezlerini görürler.

Bu yüzden Erzurum, yüzyıllardır büyük güçlerin dikkatini çekmiştir.

***

Osmanlı'nın son döneminde Ruslar, Fransızlar, İngilizler ve Amerikalılar Erzurum ve çevresinde araştırmalar yapıyordu.

Resmî kayıtlarda bunlar "jeolojik inceleme" veya "bilimsel araştırma" olarak geçiyordu.

Elbette bilim insanlarının çalışmalarına kimsenin itirazı olamaz.

Fakat tarih bize önemli bir gerçeği de öğretmiştir:

Büyük devletler, çoğu zaman geleceğin ekonomik ve siyasi haritalarını bugünden çizerler.

Nitekim Birinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmeler bunun en açık örneklerinden biri olmuştur.

***

Aradan bir asır geçti.

Dünya değişti.

Teknoloji değişti.

Enerji kaynakları çeşitlendi.

Ama coğrafya değişmedi.

Erzurum hâlâ aynı yerde duruyor.

Ve bulunduğu yer, onu bugün de stratejik kılmaya devam ediyor.

Aslında bugün Erzurum'un önünde yeni fırsatlar duruyor.

Uzun yıllardır şehirlerin kalkınması denildiğinde çoğu zaman gözler batıya çevrilmekte.

Oysa Erzurum'un en büyük avantajlarından biri, doğuya açılan doğal bir ticaret ve lojistik merkezi olmasıdır.

Kafkasya...

Azerbaycan...

Nahçıvan...

Gürcistan...

Orta Asya'ya uzanan ticaret koridorları...

Bütün bu coğrafya, Erzurum için yalnızca komşu bölgeler değil; aynı zamanda ekonomik büyüme alanlarıdır.

Şehrin geleceği yalnızca batıyla kuracağı ilişkilerde değil, tarih boyunca doğal etkileşim içinde bulunduğu doğu hinterlandı ile geliştireceği ekonomik, ticari ve kültürel bağlarda da saklıdır.

Bu, batıya sırt çevirmek anlamına gelmez.

Tam aksine...

Erzurum'un sahip olduğu jeopolitik avantajı daha akıllıca değerlendirmek anlamına gelir.

***

Taner Özdemir'in Osmanlı Arşivi'nde ortaya çıkardığı belge bize yalnızca geçmişi anlatmıyor. Aynı zamanda geleceğe dair önemli bir hatırlatma yapıyor.

Yüz yıl önce dünyanın büyük devletleri Erzurum'un değerini biliyordu.

Peki, bugün biz, Erzurum'un sahip olduğu değerin ne kadar farkındayız?

Çünkü şehirler yalnızca geçmişleriyle değil...

Gelecek vizyonlarıyla da büyürler.

Ve bazen...

Bir şehrin kaderini değiştiren şey,

Yeni bir coğrafya keşfetmek değil;

Zaten sahip olduğu coğrafyanın kıymetini fark etmektir.

ve yeryüzünde yaşayan (başka) herkesi, onların tümünü; böylece yalnız kendini kurtarabilsin diye (fidye vermek ister) Ama hayır! (Onu bekleyen) tek şey alev saçan bir ateştir.”

Me’aric sûresi / 12-15

Etrafında bunlardan doluysa, ateş çemberi içine alındın demektir.

Bugün ihanet eden kıyam günü ne etmez!

Şimdi küçük hesaplara dostlukları parçalayan...

Hesap zamanı kimi feda etmez!

Eşini, kardeşini, akrabalarını gözden çıkaracağı gün...

Yalancı dostun seni hepsinden önce harcar!

Bırak onlar sıcak muhabbetlerini ateşle yapsınlar...

Sen, selsebili tercih et.

İçini o çeşmeden ferahlat...

Kendi çıkarına dünyayı yakanların yakınlığından sadakat çıkmaz.

Dostlarını nefsinin yoldaşlığıyla değil...

Kalbinin ferasetiyle seçmeye bak!

Zira, seni Allah için seven...

Menfaati için satmaya kıyamaz.

Kaldı ki, o dostluğa büyük bedel biçen bir Ganî var...

Öyleyse neden ucuza gidecekmişiz ki?

Değil mi ama?

Yılan hikayesiydi,

başarı hikayesi çıktı!

Daha 2016 yılında Tortum yolu üzerinde inşasına başlanırken sıkıntıları ile gündeme gelmişti. Uzun süre yapıldı, yapılacak tartışmalarının odağında olan Akdağ Sanayi Sitesi’nde bugün mutlu son yaşanıyor, gözümüz aydın. Ve daha düne kadar üye bulmakta zorluk çeken siteye şimdi neredeyse torpille üye yapıldı hale gelindi. Yapılırken de yapılmadan önce de türlü türlü sorunlara karşılaşan, direnen, uzun süre gerek bürokratik engeller ve gerekse yönetimsel sorunlar ile baş başa kalan Akdağ Sanayi Sitesi’nin yönetim kurulu Başkanı Salih Dikel ve diğer yönetici arkadaşlarının neler çektiğini en azından ben biliyorum.

Kuşkusuz başta eski Sağlık Bakanı Recep Akdağ olmak üzere Efkan Ala, Selami Altınok, Mehmet Sekmen gibi isimlerin önemli destekleri ile bugün belli bir yere gelindi ama Dikel ve arkadaşlarının gayreti, takdire şayandır, çok kıymetlidir. Yeri geldiğinde kendi ceplerinden masraf ederek Ankara’nın yolunu tuttular, yeri geldiğinde kurdukları şantiyede kuru soğan ekmeğe talim etti, site için fedakarlıktan kaçınmadılar.

***

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yüzde 70’i hibe kredisiyle yapımı gerçekleşen ve yakında törenle sahiplerine tapuları verilecek olan Akdağ Sanayi Sitesi’ndeki 114 işyeri, bir binadan ibaret değil, büyük de bir zaferin adı aslında. Her biri 300’er metre kare olarak yapılan, farklı iş kollarının hizmet vereceği, Milli Emlak’tan alınan sitenin alt yapısı da tamamlandığı gibi, prestij proje olarak da bakanlık çevrelerinde övgü ile anılan bir sanayi sitesi oldu.

Bugünlerde böylesine modern bir sanayi sitesini hizmete sokacak olmanın heyecanını yaşayan yöneticiler, Büyükşehir Belediyesi’ne de rol model oldular. Büyükşehir de, Sanayi bölgesindeki özellikle oto tamircilerini getirmek için site alanında yer alan bölgede 600 işyeri yapımı için karar aldı, yakından ilk kazmayı vuracak.

Yılan hikayesi olarak konuşulan bir siteyi başarı hikayesine dönüştüren yöneticiler, cami de inşa ettikleri bölgeyi cazibe merkezi yaptıkları için ne kadar övünseler yeridir, onları ayakta alkışlıyorum, bu benim son kararımdır.

--

Sway Otel’in Genel Müdürü, kızının düğününde duygusal anlar yaşadı.

Akca’nın mutlu günü

Kış turizminde dünyada artık marka olan, kış sezonunu yine full çeken Palandöken’in gözde otellerinden Sway Otel’in Genel Müdürü Ömer Akca da kızının mutluluğuna şahit oldu. Ömer Akca’nın Avukat kızı Hilal Akca, Ankara’da düzenlenen görkemli bir törenle dünya evine girdi. Kendisi gibi Avukat olan Fatih Albayrak ile dünyaevine giren Hilal Akca’nın düğününe, siyaset, bürokrasi, spor ve iş dünyasından çok sayıda davetli katıldılar, bu mutlu günlerinde Akca ve Albayrak ailelerini yalnız bırakmadılar. Ankara Gölbaşı’nda Pars Garden Pool’de gerçekleşen düğünde genç çiftin nikah şahitliğini Anayasa Mahkemesi üyesi Yılmaz Akçil ile İçişleri eski Bakanı ve Erzurum eski Valisi Sebahattin Öztürk yaptılar.

Sway Otel’in sahibi Can Dikmen’in de katıldığı, seçkin davetli topluluğunun iştirak ettiği düğünde daha önce Erzurum’da Vali yardımcılığı yapan Uşak Valisi Naci Aktaş’ın yanı sıra TİM yönetim kurulu üyesi, DAİB eski Başkanı Ethem Tanrıver de hazır bulundular. Kızını ve damadını ilk tebrik edenlerden baba Ömer Akca’nın oldukça duygusal anlar yaşadığı, mutluluktan gözyaşlarına hakim olamadığı düğün töreninde Erzurum’daki otellerin yöneticileri de yer aldılar.

--

‘Gözü kara’ Sekmen Başkan

Kesin bunu görmemiştir!

Kendi Facebook hesabından zaman zaman eskiye ait fotoğraflar paylaşan Uğur Güzel ağabeyin o paylaşımını görünce aklıma geldi. Evet. Milli mücadelenin önemli isimlerinden, Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir Paşa’nın Gez mahallesi kavşağında bir büstü vardı ama o büst hala orada duruyor mu, durmuyor mu, ne yalan söyleyeyim, ilk başta bilemedim. 1970 yılına ait Atatürk Üniversitesi’nin arşivinde yer alan, Erzurum kongresinin yıldönümünde işte o büstün önünde gerçekleşen tören hazırlığına ilişkin Uğur ağabeyin o fotoğrafı yayınlaması, çok kısa zamanda birçok tartışmayı da beraberinde getirdi. Kimileri büstün Gez Mahallesi kavşağında değil de, başka semtlerde olduğunu ifade ederken, bazıları da mevcut fotoğrafta olan büstün artık yerinde olmadığını öne sürüyordu. Gerçekten de çok daha önceleri yanından hep geçtiğimizde gördüğümüz ama yıllardır da gözümüzün önünde olmayan o büst Gez Mahallesi’nde miydi hala, görmek için özellikle gittim dün.

***

Erzurum için de ayrı bir anlam ifade eden, şehri adeta su yolu eden, geçtiğimiz günlerde de gelen kızı Timsal Karabekir anneyi de bağrımıza bastığımız kıymetli paşalarımızdan Kazım Karabekir’in büstü yerine duruyor ama görmek mümkün değil. Zira, zaten bakımsızlıktan bir hayli kötü görünen büst orada ama etrafında biriken ağaçlar yüzünden görünmesi çok olası değil. Adeta ağaçların, otların arasına hapsedilmiş. Çevre düzenlemesine ve peyzaja büyük önem veren Mehmet Sekmen başkanın burası nasıl aklına gelmemiş, şaşırdığımı söylemeliyim. İnanıyorum ki benim gibi çoğu Erzurumlu da yıllardır o büstü göremiyor ve görünür olmadığı için de artık orada olmadığını sanıyor. İnanır mısınız, artık PUSULA’da da yazan Erzurumlu ünlü şehir tarihçimiz Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu bile konuyu görüştüğümüzde, ‘sanıyorum yerinde duruyor’ demişti. Kesin görememiştir. Yoksa tarihi kaleyi ortaya çıkaran, görünür kılan bu konularda gözü kara Sekmen başkan ve ekibi, Kazım Karabekir paşamızın büstünü mü görünür yapmayacak?

--

Her gün balon uçuruyorlar!

Meteoroloji tarafından her gün hava tahmin raporlarının yayınlandığını hepimiz biliyoruz. Genelde de isabetli çıkan bu hava durumu raporlarının nasıl elde edildiğine dair elbette ki hepimizin bir kanaati de mevcut. Bir şekilde gözlem yapılarak hava durumunun ilan edildiğine dair farklı farklı görüşlerimiz de vardır ama bu rasatların her gün iki defa havaya balon uçurularak yapıldığını herhalde çoğumuz bilmiyoruz, yada bilmiyorduk. En azından ben bilmiyordum.

Evet. Eski Terminal yolu üzerindeki Meteoroloji Bölge Müdürlüğü bahçesinden her gün 2 defa havaya balon fırlatılıyor ve günlük olarak nem, sıcaklık, basınç ve diğer meteorolojik hava değerleri tespit ediliyor, bizim de hava durumundan bu sayede haberimiz oluyor. 35-40 kilometre hızla havada yükselen, 40 bin metre yükseğe kadar fırlayabilen balon, sonunda patlıyor ve ucuna eklenen mini veri cihazı anında merkeze rapor veriyor. Havanın durumu ne, yüksek atmosferde onu hemen rapor edip aktarıyor.

***

Meteoroloji’de balon uçurmanın saatleri de varmış, yeni vakıf oluyorum. Gündüz 14.00 ile gece 02.00’de o iş için mesai yapılıyor. Havada ulaştığı yerde patlayan balonlar Çin malı, elastiki ürünlerden oluşuyor. Tabiri caizse yüksek atmosferde işini halleden, bir otobüs büyüklüğüne geldiğinde patlayan balonun posası artık bir yere düşüyor ama nereye düştüğü belli olmuyor. Eğer ki gündüz 14.00 civarında sevgili Meteoroloji Bölge Müdürümüz Ömür Demirgüneş’i ziyaret ediyorsanız, balon uçurma ayrıcalığına sahip olursunuz. Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcılarından Murat Altundağ, işte bu ayrıcalığa sahip olanlardan. Demirgüneş Müdürü ziyarete gittiğinde balon uçurma saatiydi. Bizzat Altundağ o balonu uçurma ayrıcalığına sahip olurken, beraberindeki heyet de ilk defa o günkü hava durumunu önceden öğrenme şansını elde etmiş oluyorlardı.

--

Efsane başhekimin selamı var

Google’da öyle yazar. "Efsane" kelimesi, olağanüstü başarılar elde etmiş veya yaptıklarıyla alanında iz bırakmış, adeta sembolleşmiş kişi, olay veya nesneler için kullanılır. Tarihe damga vuran tarihi liderlere, kendi alanında çığır açan sporculara ve sanatçılara genellikle bu unvan yakıştırılır. Prof. Dr. Koptagel İlgün, bana göre işte Erzurum’un efsane olmuş hekim ve başhekimlerinden biridir.

1975 ile 1983 yılları arasında Erzurum SSK Hastanesi'nde Başhekim ve İç Hastalıkları Servis Şefi olarak görev yapmış, binlerce insanın yarasına merhem olmuş, elinden tutmuş, yüreklere dokunmuş bir isim olan Prof. Dr. İlgün, Erzurum’da adı her anıldığında bilinen, saygı ile söz edilen biri olmayı başarmıştır. Daha 80’li yılların başlarında tıfıl muhabirken tanıdığım, tanışmaktan da mutluluk duyduğum biridir. Geçmişte 10 tane hekim yazsan, illa ki ilk sıralarda ismi söylenecek bir isimdir İlgün ismi ve öyle de hep kalacaktır.

**

Milli mücadele kahramanlarından Hüseyin Köyceğiz’in 1945 Şenkaya doğumlu torunlarından kıymetli hocamız, SSK Göztepe Hastanesi’nde de başhekimlik yapmış, ününü mega kentte de sürdürmüştür. Araştırmacılığı ve yazarlığı da bulunan, sayısız eserleri olan Prof. Dr. Koptagel İlgün’ü yıllar sonra Erzurum’da görmek, tanıyan ve sevenlerini mutlu etti. İlerleyen yaşına rağmen oldukça dinç görünen hocamız ile yıllar sonra geldiği memleketinde sevgili Canan Şimşek aracılığı ile görüşmek, iyi geldi bize. Efsane başhekimiz ile hem eskiyi yad etme hem de değişen Erzurum’u konuşmak kısmet oldu ki, Allah canına sağlık versin, bir efsanemize daha kavuşmamız, günün en güzel şeyiydi. Belli ki o da çok özlemiş kadim şehrini, şehrinin insanını. Fazla duramadı, herkese selamı var, üstümde kalmasın.

--

SEVDİĞİM BABA SÖZLER: Süte su karıştı, sonra söze yalan, mideye haram. İşte orada bozuldu insan! (Neşet Ertaş)

DUVARIN DİLİ:  Baktın olmuyor, bakmayacaksın!

O gece bu millet, kendi bağrından çıktığını sandığı hainlerin kurşunlarıyla, bombalarıyla evlatlarını toprağa verdi. 251 şehidimizi rahmetle, gazilerimizi minnetle anıyoruz.

Ancak 15 Temmuz'u sadece yıldönümlerinde hatırlamak, şehitleri anıp birkaç slogan atmak yetmez.

Asıl sorulması gereken soru çok daha ağırdır:

FETÖ gerçekten bitti mi?

İşte toplumun zihnini meşgul eden bu soruyu Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli de grup toplantısında açıkça dile getirdi.

"FETÖ ile mücadele geçmişte kalmış bir mesele değildir. Tehdidin görünmez hâle gelmesi, yok olduğu anlamına gelmez." diyerek devlet hafızasının diri tutulması gerektiğinin altını çizdi.

Aslında Sayın Bahçeli'nin söylediği, milletin uzun zamandır kendi içinde konuştuğu gerçeğin yüksek sesle ifade edilmesinden ibarettir.

Çünkü gerçekler ortada...

Aradan 10 yıl geçmiş olmasına rağmen neredeyse her gün yeni bir FETÖ operasyonu yapılıyor.

Geçtiğimiz günlerde Emniyet Teşkilatı'nda aktif görev yapan 80 polis hakkında operasyon düzenlendi, 70'i gözaltına alındı.

Bu tablo tek başına bile tehlikenin tamamen ortadan kalkmadığını göstermiyor mu?

Elbette ilk yıllarda yaşanan büyük operasyonlarda kurunun yanında yaş da yandı. Böylesine büyük bir ihanetin ardından bunun yaşanması kaçınılmazdı. Ancak artık 10 yıl geçti.

Bu süre içinde örgütle bağını koparmayan, kimliğini gizleyen kriptoların hâlâ devletin çeşitli noktalarında ortaya çıkması, mücadelenin bitmediğini gösteriyor.

Evet...

Örgütün belki yargıdaki beli kırıldı.

Ama zaman zaman ortaya çıkan bazı kararlar, bazı operasyonlar ve bazı isimler gösteriyor ki tam anlamıyla bir temizlikten söz etmek hâlâ mümkün değil.

Siyasetin de bu konuda daha dikkatli olması gerekiyor.

Toplumun "Bu kişi FETÖ'cüydü" dediği nice isim, çeşitli yollarla aklandı. Bugün ticaret yapıyor, makam sahibi oluyor, kapılar yüzüne ardına kadar açılıyor.

Bu da insanların kafasında ister istemez soru işaretleri oluşturuyor.

Bir başka hassas konu ise cemaat ve tarikatlara tanınan ayrıcalıklardır.

Sadece dini eğitim veriyor diye bazı yapılara sınırsız alan açmanın bu ülkeye nelere mal olduğunu hep birlikte yaşadık.

Artık yoğurdu üfleyerek yemek zorundayız.

Bu milletin çocuklarını din kisvesi altında mankurtlaştıran yapılara bir daha asla fırsat verilmemeli.

Hiçbir cemaat, hiçbir tarikat, hiçbir dini yapı devletin üstünde değildir; olamaz.

Devlet; dini istismar eden, insanları biat kültürüyle şekillendiren her yapıyı aynı kararlılıkla denetlemeli, hukuk içinde gereğini yapmalıdır.

Çünkü 15 Temmuz'un bize bıraktığı en büyük ders şudur:

İhanet bazen üniformayla gelir, bazen cübbeyle, bazen de din maskesiyle...

Devletin görevi, hangi kılığa girerse girsin ihanetin önüne set çekmektir.

Bir daha bu millete, vatanını kendi evlatlarına karşı kanı ve canıyla savunmak zorunda kalacağı bir gece yaşatılmamalıdır.

Kıbrıs adası, Yeşil Ada…

Siyasal jargona göre Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Kıbrıs’ın kuzey tarafı ve yani “bizim topraklar” (?)

O tarakta bezim yok, siyasete kaymadan söyleyeyim: Yaşadığım en güzel yerlerden biri, tanıştığım sayısız güzel insanın ‘ada yurdu’, beş yüzden fazla çok çok sevgili öğrencimin şimdi sosyoekonomik ve siyasal yaşamda önemli roller üstlendiği cennet ada; kimi sever bu ifadeyi, kimi sevmez ama lügate girmiş işte: Yavru Vatan…

Kıbrıs…

Orayı, Kıbrıs'ı yazmak ...

Kuzey tarafına tutunarak tabii...

Benim için hem en zor hem en kolay; hem en dokunaklı hem gönül çelen, içime huzur veren, hem siyasetle hem edebiyatla; ama en çok da orada dünyaya gelmiş ikiz çocuklarımla ve 2005’te ayrılırken kalbimi bıraktığım yerle, dostlarımla, öğrencilerimle ilgili bir şey, bir eylem, bir anma, bir ritüel...

Evet, ‘Yeşil Ada’yı veya ‘Yavru Vatan’ı yazmak...

Ya da Kıbrıs hakkında bilmediğiniz sadece 17 gerçek diyeyim, daha iyi.

O büyüleyici ada hakkındaki güzel, katı, acıklı, gizli, hayatla ve ölümle doğrudan ilintili, mitolojiden ayırt edilmesi güç, esrarengiz ve şiirsel 17 milyon gerçekten sadece derlenmiş 17’si:

1. Kıbrıs, stratejik olarak üç kıtanın kesiştiği noktada bulunan Akdeniz'in üçüncü büyük ve en kalabalık adasıdır.

2. 1974 yılından bu yana Kıbrıs iki parçaya bölünmüş durumda. Kıbrıs Cumhuriyeti (çoğunlukla Rum) ve kuzey kesim, sadece Türkiye tarafından tanınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti. Hiç olmazsa dost ve kardeş İslam ülkelerinin tanımasını bekleyen yalnız toplum ve onun devleti…

3. Kıbrıs Roma ve Latin/Lüzinyanlar da dahil olmak üzere antik medeniyetlere olan tarihi bağlarıyla tanınmaktadır. Şimdi güneyde kalan ve benim can dostlarım (rahmetli) Taylan ile Tanturaların memleketi Paphos (Baf) kasabasının tamamı, antik arkeolojik kalıntıları nedeniyle UNESCO Dünya Mirası olarak belirlenmiş durumda.

4. Mitolojiye göre, Yunan aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit, Kıbrıs çevresindeki denizden doğdu. Ünlü Afrodit Kayası çok popüler bir turist uğrağıdır.

5. Kıbrıs'taki zeytin ağaçlarından bazılarının adanın uzun zeytin yetiştiriciliğinin tarihini yansıtan bin yıldan fazla geçmişi olduğu biliniyor.

6. Yeşil Hat olarak da bilinen Birleşmiş Milletler tampon bölgesi adayı böler ve dünyanın en kalıcı ateşkes hatlarından biridir.

7. Büyüklüğüyle orantılı biçimde Kıbrıs, çok çeşitli bitki, kuş ve deniz yaşamı da dahil olmak üzere zengin bir

biyoçeşitliliğe sahiptir. Özellikle endemik türleri ile dikkat çekmektedir.

8. Kıbrıs, 1980 yılında Larnaka yakınlarında batan İsveçli roll-on/roll-off feribotu olan MS Zenobia'nın ünlü sitesi de dahil olmak üzere dünyanın en iyi enkaz dalışlarından bazılarını sunuyor.

9. Türk ve Rum kahvesine benzer olarak Kıbrıs kahvesi, fincandaki zemini ile servis edilen sert, ince öğütülmüş bir kahvedir.

10. Adanın merkezinde yer alan Troodos dağ silsilesi, ilginç köylere, Bizans manastırlarına ve dağ zirvelerindeki kiliselere ev sahipliği yapıyor. Daha Kuzeyde ise Beşparmak dağları bu silsileye paralel olarak doğu-batı yönünde neredeyse tüm adayı kat ediyor. İki sıradağ arasında uzayan koridora Mesarya adı verilmiş.

11. Kıbrıs'ın resmi dilleri Yunanca ve Türkçe, İngilizce'nin ikinci dil olarak yaygın olarak konuşulan resmi dildir.

12. Kıbrıs, Avrupa, Asya ve Afrika arasında kuş göçü için önemli bir konum. Adadan her yıl milyonlarca kuş geçiyor.

13. Kıbrıs’ta kış aylarında flamingolar ve diğer göçmen kuşlar için önemli bir yaşam alanı olan çok sayıda tuz gölü bulunuyor.

14. Lefkaritika olarak bilinen el yapımı dantelleriyle meşhur Lefkara köyü. Zanaat nesilden nesile aktarıldı ve UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras olarak listeleniyor.

15. Avrupa Ralli Şampiyonası'nın bir parçası olan Kıbrıs Rallisi, dünyanın dört bir yanından sürücülerin dikkatini çeken uluslararası popüler bir etkinliktir.

16. Kıbrıs'ın etrafındaki denizler, adanın hareketli tarihi ticaret yollarının masallarını anlatan antik gemi kazalarına sahip tam bir arkeolojik hazinedir.

17. Savaş kuşakları, Ortadoğu politikaları, kıta sahanlığı vesaire vesaire… Bunlar adanın güzelliği ve değeri karşısında ne kadar gelip geçici şeyler aslında, değil mi?

Ada hakkında yorum yapan, ahkam kesen, reçete yazan, öneri sunan, adayı anlamaya çalışan, hatta oraya turist olarak gitme planı yapan herkesin bu gerçeklere vakıf olması gerekiyor.

Yoksa ‘Yeşil Ada’ veya ‘Yavru Vatan’ der geçersiniz; içine giremezsiniz!

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından verilen çok taze ve ezber bozan bir karar, kooperatif ortaklığına dair bildiğimiz tüm taşları yerinden oynattı. Bugüne kadar "Bir kez kooperatife girdim, hiçbir şeye karışmasam da hakkım baki kalır" diye düşünenler için artık yepyeni bir hukuki dönem başladı.

Pasif Bir Kayıt Değil, Aktif Bir İlişki

Bizim hukuk sistemimizde kooperatifler, "açık kapı ilkesi" gereğince değişir ortaklı yapılardır. Bir ortak kanuni şartlara uymak kaydıyla kooperatife girebileceği gibi, anasözleşmedeki sürelere riayet ederek ortaklıktan kendi iradesiyle de çıkabilir. Ancak uygulamada; kişi yıllar önce bir kooperatife ortak olmuş, ardından ne bir kuruş aidat ödemiş ne genel kurullara katılmış ne de kooperatifin kapısını çalmış. Aradan uzun yıllar geçip de konutlar tamamlanınca, elindeki eski bir kayıtla ortaya çıkıp mülkiyet veya tazminat talep ediyor.

İşte bu noktada, Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesinde düzenlenen "Dürüstlük Kuralı" ve "Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı" devreye giriyor. Hukuk düzeni, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını asla korumaz. Yargıtay da son içtihatlarında bu konuya çok net bir şerh düştü: Kooperatif ortaklığı pasif bir sicil kaydı değil; hak ve yükümlülüklerle dolu aktif, canlı bir hukuki ilişkidir.

Yargıtay Son Noktayı Koydu: "Eylemli Çıkma"

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 06.11.2024 tarihli kararı ile perçinlenen yeni yaklaşıma göre literatüre "Eylemli Olarak Ortaklıktan Çıkma" kavramı kazandırıldı. Eğer bir ortak; uzun yıllar boyunca kooperatife uğramamış, tek bir kuruş dahi aidat ödememiş ve genel kurullara çağrılmadığı halde bunun nedenini araştırmamışsa, bu kişinin üyelik haklarından zımnen (üstü kapalı olarak) vazgeçtiği kabul edilir. Bu kadar uzun süreli bir kayıtsızlıktan sonra tekrar ortaklık iddiasında bulunmak dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz ve açılan davalarda korunmaya değer bir hukuki yarar kalmaz. Yani, eylemlerinizle ortaklıktan fiilen çıktıysanız, yıllar sonra resmi kayıtlara sığınarak hak iddia edemezsiniz.

İstifa Ederken Bu Usule Dikkat!

Peki, bir ortak kendi rızasıyla kooperatiften ayrılmak isterse ne yapmalıdır? Kooperatiften çıkma hakkı, tek taraflı irade beyanıyla sonuç doğuran yenilik doğurucu bir haktır . Çıkma talebinin, kural olarak hesap senesi sonundan önce kooperatife yazılı olarak ihbar edilmesi gerekir.

En büyük hata ise yönetim kurulunun istifayı kabul etmemesi durumunda yaşanıyor. Yönetim kurulu istifayı kabulden kaçınırsa, ortağın bu iradesini mutlaka Noter aracılığıyla kooperatife bildirmesi şarttır. Yargıtay kararlarına göre, noter ihtarı kooperatife ulaştığı anda ortaklık sıfatı kendiliğinden ve kesin olarak sona erer; yönetimin ayrıca bir karar almasına gerek yoktur. Ancak yazılı dilekçe vermenize rağmen yönetim istifayı kabul etmez ve siz de bu iradenizi noterle kesinleştirmezseniz, hukuk karşısında istifa iradenizden vazgeçmiş sayılabilirsiniz.

Sonuç

Bir yandan aidat ödeyip borç yükü altına giren ortakların hakkını korumak, diğer yandan kooperatiflerin mali istikrarını sağlamak adına Yargıtay’ın bu hamlesi adaleti güçlendirmiştir. Resmi kayıtlarda ne yazarsa yazsın, eylemleriniz ve sorumluluk bilinciniz ortaklığınızın gerçek aynasıdır.

"Memleketin kıymetini bilin, bizler üşümeyi unutmuşuz. Akşamları açık havada saatlerce oturuyor, serinliğin tadını çıkarıyor ve özlem gideriyoruz."

Bu cümle, üzerinde uzun uzun düşünmeye değerdi.

Bizim çoğu zaman dert ettiğimiz, hakkında şikayet ettiğimiz serin hava ve soğuk iklim, sıcak şehirlerde yaşayan insanlar için büyük bir özlem, hatta bulunmaz bir nimet...

İnsan, çoğu zaman sahip olduğu değerlerin farkına varamıyor. Ancak onları kaybettiğinde ya da onlardan mahrum kalan birinin gözünden baktığında gerçek kıymetini anlayabiliyor.

Erzurum denildiğinde akla ilk gelenlerden biri elbette soğuk iklimdir. Yıllarca bu özelliğimizi bazen bir eksiklik gibi anlattık, bazen de hayatımızı zorlaştıran bir yük olarak gördük. Oysa dünyanın birçok yerinde insanlar, bunaltıcı sıcaklardan kaçabilmek için serin iklimlere yöneliyor. Tatillerini dağlarda, yaylalarda, serin şehirlerde geçirmeyi tercih ediyor.

Peki, biz bu nimetin ne kadar farkındayız?

Serin yaz akşamlarının, tertemiz havanın ve doğal iklimimizin değerini ne kadar biliyoruz?

Bu özellikleri sadece günlük hayatımızın bir parçası olarak mı görüyoruz, yoksa şehrimizin önemli bir zenginliği olarak değerlendirebiliyor muyuz?

Sürekli eleştirmek, yakınmak ve şikayet etmek hiçbir sorunu çözmüyor. Aksine, elimizdeki güzellikleri görmemizi engelliyor. Yapılması gereken, sahip olduğumuz değerleri doğru tanımak, onları korumak ve gelecek nesillere aktaracak bir anlayış geliştirmektir.

Bazen dışarıdan gelen bir misafirin birkaç cümlesi, yıllardır fark etmediğimiz gerçekleri bize hatırlatır. Belki de Erzurum'un soğuğuna farklı bir gözle bakmanın zamanı gelmiştir. Çünkü başkalarının hasretini çektiği bir iklim, bizim en önemli zenginliklerimizden biridir.

Kıymeti bilinmeyen nimet, zamanla sıradanlaşır. Oysa değerini bilenler için her mevsimin ayrı bir güzelliği, her iklimin kendine özgü bir bereketi vardır.

Sanayi devrimi 18. yy’da (1765) İngiltere’de ortaya çıkmıştır. Sanayi Devrimi deyimini ilk kullanan ise İngiliz iktisatçı Arnold Toynbee’dir. Süreç İngiliz James Watt’ın “buhar makinası”nı sanayide kullanmasıyla başlamıştır. Kömür ve buhar kuvvetine dayanan makinalaşma, işbölümünde ihtisaslaşmaya yol açmış ve böylece ortaya çıkan büyük sanayi devrimi, dünya ekonomisindeki yerini almıştır.

Günümüze kadar 4 sanayi devrimi dönemi yaşanmıştır. Bunlar;

Birinci Sanayi Devrimi; 1765’te James Whatt’ın buhar makinasını icat edip üretim sürecinde kullanılması olayı ile başlamıştır.

İkinci Sanayi Devrimi; 1870’lerde elektrik enerjinin kullanılmaya başlaması ile devreye girmiştir.

Üçüncü Sanayi Devrimi; 1960’ların sonunda elektronik ve bilişim teknolojilerinin gelişmesi ile ortaya çıkmıştır.

Dördüncü Sanayi Devrimi; 2010 sonrası “sanayi 4,0” diye adlandırılan tam bir dijitalleşme döneminin başlamasıdır.

Sanayi devrimi neden Türkiye, Hindistan, Fransa, Çin veya Almanya gibi bir ülkede değil, İngiltere’de ortaya çıkmıştır? Bu soru değişik tezler ile cevaplanabilmektedir. Genellikle iki tez ön plana çıkmaktadır Birincisi; bir ada ülkesi olan Britanya’nın gelişmiş bir deniz ticaretine sahip olması, ona uluslararası ticaret açısından avantaj sağlamış ve coğrafi ayrılığı da Kıta Avrupası’nda yaşanan çalkantılı savaşlardan uzak tutmuştur. İkincisi ise kömür benzeri doğal kaynaklarının zenginliği, yüksek nüfusu ve Afrikalı köleler gibi üretimde kullanılan kesimlerin servet üretmelerine bağlı olarak devrim adada başlamıştır.

Zamanın gazeteleri İngiltere ve İskoçya’daki buhar makinalarına zincirlenerek yaşayan ve çalışan on yaşındaki çocukları haber yapıyordu. İngiltere’nin güney batısındaki Cornwall’da kalay madenlerinde hamile kadınlar çalışıyordu ve bazılarının bir başlarına tünellerde doğum yapmak zorunda kaldığı dahi oluyordu. Görüldüğü gibi, sanayi devriminin başlangıcında yaşanan sosyal acılar günümüzün toplumsal acılarından az olmayan özelliklerdedir. Ancak, günümüzde Türkiye veya başka ülkelerin bu acıları yaşamadan sanayileşmiş (kalkınmış) ülke olmaları mümkündür. Bunun için sanayileşmenin önündeki engellerin giderilmesi gerekmektedir.

Sanayi sektörünün GSYH içindeki payı yaklaşık yüzde 33’tür. GSYH’nın yüzde 5’i tarım sektörü, yüzde 62’si ise hizmetler sektöründen oluşmaktadır. Sanayinin istihdamdaki payı yaklaşık yüzde 30, tarımın yüzde 15, hizmetler sektörünün ise yüzde 55’tir.

İmalat sanayinin ihracattaki payı yaklaşık yüzde 97’dir. Ancak bunun yüzde 60’ı tekstil ve deri işleme ürünlerinden oluşmaktadır. Yüksek teknoloji gerektiren ürünlerin toplam ihracat içindeki payı ise yaklaşık yüzde 5 iken, düşük teknoloji ürünlerinin payı yüzde 31’dir. Yine imalat sanayinin ithalattaki payı ise yaklaşık yüzde 82’dir. Bunun yaklaşık yüzde 50’si Avrupa Birliği ülkelerinden gerçekleştirilmektedir. Ancak 2000 yılından itibaren Çin’den yapılan ithalatta artış yaşanırken, Avrupa Birliğinin payında azalış yaşanmaktadır.

İmalat sanayi üretiminde kamunun payı yüzde 3, imalat sanayi sabit yatırımlarında ise kamunun payı yüzde 4’tür. Verilen rakamlar kaynağa göre değişiklik gösterebilmektedir. Yaklaşık rakamlar verilmeye çalışılmıştır.

Türkiye, sanayide tüketim ve ara malı üretme açısından iyi durumdadır. Ancak sanayileşmeyi asıl gösteren ise yatırım malı üretebilmektir ki, bunlarda çoğunlukla yüksek teknoloji üretimi veya katma değeri yüksek teknolojik üretimi ifade etmektedir.

Bu çerçevede, Türkiye sanayisinin problemlerinden birisi, Sermaye yetersizliğidir. Önemli sanayi ya belli çokuluslu uluslararası şirketlerin kontrolündedir ya da tasarruf yetersizdir. Türkiye’deki tasarruf oranı yüzde 14-30 arasında değişmektedir. Oysa bu oranın hiç olmazsa yüzde 30’un üzerine çıkarılması gerekir. Çünkü tasarruf yetersizliği yatırım yetersizliği anlamına gelmektedir ki, bu da düşük gelir-düşük tasarruf-düşük yatırım-düşük gelir kısır çemberini oluşturmaktadır. Tasarruf oranı Çin’de yüzde 55, Singapur’da yüzde 52, Norveç’te yüzde38, İsviçre ve Japonya’da yüzde 31 ve Macaristan’da yaklaşık yüzde 41’dir. Bu nedenle Türkiye’nin sanayi sektörüne yatırım yapabilmesi için tasarruf oranını artırması gerekmektedir.

Sanayi sektörünün bir diğer sorunu altyapı yetersizliğidir.Türkiye’de kullanılan elektrik enerjisinin yarıdan fazlası sanayi sektöründe kullanılmaktadır. Ancak elektrik enerjisi pahalı ve istikrarsız durumdadır. Avrupa Birliği’ne göre en pahalı enerji Türkiye’de kullanılmaktadır. Bunun yanında sanayide kullanılan teknoloji de geridir.

Yine ulaşım açısından deniz yolu ağının yaygınlaştırılamadığı, demir yolu ağının da yetersiz kaldığı vurgulanmaktadır. Örneğin; Türkiye’de kilometre kareye  yaklaşık 15 metre demiryolu ağı düşerken, bu rakam ABD ve İspanya’da 24, Danimarka, Japonya, İtalya ve Fransa’da 55, İngiltere, Hollanda ve İşviçre’de 75, Çekya ve Almanya’da ise 100 metrenin üzerindedir.

Sanayi sektöründe iş verimi düşüktür. Örneğin, Türkiye’de 1 saatlik emeğin verimliliği (işçi başına katma değer) 24 dolar iken, bu rakam ABD’de 55, Japonya’da 40, Almanya’da 45, Yunanistan’da ise 39 dolardır.

Türkiye’de istikrarlı ve uygun faiz politikası uygulanamamıştır. 1980’e kadar reel faiz negatif, 1990’lı yıllarda da enflasyon ve sıcak para nedeniyle gereğinden fazla yüksektir. Bu yükseklik yatırımların cazibesini yitirmiştir. 1980’lere kadar uygulanan selektif kredi politikası hem tasarrufları özendirmemiş hem de verimli yatırımları özendirmemiştir. Kamu açıkları nedeniyle sınai yatırımlara yeterince kamu tasarrufları aktarılamamıştır. Devlet sermaye piyasasından büyük miktarlarda fon talep etmiş, ancak bunu kamu açıklarının kapatılması için kullanmıştır.

Sanayi sektöründe yaşanan diğer sorunları ise şu şekilde sıralamak mümkündür; bürokrasi, AR-GE yetersizliği, tasarım ve marka yaratmadaki yetersizlikler, yatırım ortamındaki belirsizlikler,  makro ekonomik istikrarı sağlamadaki güçlükler, terör (son yıllarda bitmiş durumdadır), sermayenin ve temel sınai girdilerin yüksek maliyeti ve dışa bağımlılık (Örneğin, ihraç edilen ürünlerin ihracatında  yüzde 62 oranında dışa bağımlılık mevcuttur). Türkiye’nin tüm bu sorunları ivedilikle çözüp sanayileşmesini dördüncü sanayi devriminin gerektirdiği düzeye çıkarması gerekmektedir. Aksi taktirde, Osmanlı İmparatorluğu’nun birinci sanayi devrimini kendi yapısına adapte edememesinin yaşadığı sorunları Türkiye’de dördüncü sanayi devrimi sürecinde yaşayabilir.

Bu sorunu çok kez gündeme getirmiş biri olarak öncelikle kararın müşteri nezdinde memnuniyetle karşılandığını belirtmek isterim. Müşteriler, “düğünümüz, okulumuz, toplantımız oluyor ve bir Pazar günü tatilimiz olduğundan dolayı haliyle berbere ihtiyacımız var. Bu nedenle isteyen istediği zaman dükkanını açsın,” diyorlar.

Berber ve kuaförler arasında kararın olumlu olduğunu düşünenler de var, olumsuz olduğunu belirtenlerde...

Yetki sahipleri ise kararın sadece AVM içerisinde yer alan erkek berberleri kapsadığını ve diğer berberlerin kapalı olması gerektiği şeklinde açıklama yaptı.

Birincisi kararın sonuç bölümünü yukarıda sizlerle paylaştım. İlgili bölümde; AVM – AVM dışı ayrımı yapmadan “dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olması, davacının çalışma hayatını doğrudan etkilemesi nedeniyle davacı açısından telafisi güç veya imkansız zararların doğacağı” gibi ifadelere yer veriliyor.

İkinci olarak diyelim ki mahkeme kararı, sadece AVM’ler içerisinde faaliyet gösteren esnafı kapsıyor. Aynı il içerisinde faaliyet gösteren bazı işletmelerin mahkeme kararıyla açık, diğer işletmelerin kapalı olması eşitlik ilkesine aykırı değil midir? Bunun yanında Cumhuriyet, Çaykara, Kızılay gibi iş merkezlerinde faaliyet gösteren berberlerde “bizler de AVM içerisindeyiz ve açık olmamız gerekiyor,” derlerse kapalı olmaları nasıl sağlanacak? Pazar günleri dükkanlarını kapatan esnaflar, müşterilerinin aynı gün başka bir esnafa gitmesinden rahatsız oluyorsa, AVM’ler içerisindeki berberlerden rahatsız olmayacaklar mı?

Bu durumda AVM’nin içerisinde açık olan berber varken hemen önünde kapalı olan berber haliyle, haklı olarak itiraz edecektir ve Pazar günü açmak isteyen esnaflara karşı herhangi bir denetim süreci başlar ise elden ele dolaşan mahkeme kararı denetçilere gösterilecektir.

Bu konu birazda hayat memat meselesine dönüştürüldü. İhtiyacı olan esnafın Pazar günü tatilinden feragat ederek çalışmak istemesinden daha doğal ne olabilir? Bırakın isteyen istediği zaman açsın, ihtiyacı olmayan esnaflarda Pazar günü yetmez ise Cumartesi günleri de açmasın.

Son olarak bayan kuaförlerin Pazar günleri açık, erkek kuaförlerinin kapalı olması pozitif ayrımcılıktır. Bazı erkek berberlerin, “bizimde tatile, ailemizle vakit geçireceğimiz güne ihtiyacımız var” söylemlerine karşı demek ki bayan kuaförlerin tamamına yakınının böyle bir ihtiyacı olmadığı anlaşılıyor.

Peki gerçekten her gün tartılmak doğru mu?

Bu sorunun cevabı sanıldığı kadar basit değil. Öncelikle şunu bilmek gerekiyor: Vücut ağırlığı gün içerisinde ve günler arasında doğal olarak değişkenlik gösterir. Tüketilen tuz miktarı, karbonhidrat alımı, uyku düzeni, bağırsak hareketleri, sıvı tüketimi ve özellikle kadınlarda hormonal değişimler tartıda görülen rakamı etkileyebilir. Bu nedenle bir gecede oluşan 500 gram veya 1 kilogramlık değişimlerin büyük kısmı yağ dokusundan kaynaklanmaz. Yağ kazanmak veya yağ kaybetmek, tartının günlük değişiminden çok daha yavaş gerçekleşen bir süreçtir.

Bilimsel çalışmalar düzenli tartılmanın bazı kişilerde kilo yönetimine yardımcı olabileceğini göstermektedir. Özellikle davranış değişikliği programları içerisinde kullanılan düzenli tartılma yöntemi, kişinin süreci takip etmesine katkı sağlayabilmektedir. Ancak tek başına her gün tartılmak mucizevi bir kilo verme yöntemi değildir. Burada önemli olan kişinin psikolojik yaklaşımıdır.

Eğer kişi tartıda gördüğü her değişimi yağ artışı veya yağ kaybı olarak yorumluyorsa, günlük tartılma gereksiz stres yaratabilir. Bazı bireylerde motivasyon kaybına, hatta sağlıksız yeme davranışlarına neden olabilir.

Peki en doğru yöntem nedir?

Ben danışanlarıma genellikle şu yaklaşımı öneriyorum:

• Tartılma haftada bir kez aynı gün ve aynı saatte yapılmalı.
• Mümkünse sabah aç karna ölçüm alınmalı.
• Günlük değişimler yerine haftalık eğilim takip edilmeli.
• Bel çevresi ölçümü ve kıyafetlerdeki değişim de değerlendirmeye katılmalı.
• Tartı sonucu tek başarı göstergesi olarak görülmemeli.

Çünkü sağlıklı bir kilo verme sürecinde bazen yağ kaybı devam ederken kas kütlesi korunabilir veya artabilir. Böyle durumlarda tartı beklenen kadar düşmese bile vücut kompozisyonunda olumlu değişimler meydana gelir.

Sonuç olarak her gün tartıya çıkmak bazı kişiler için faydalı bir takip aracı olabilir, bazı kişiler için ise gereksiz kaygı kaynağına dönüşebilir. Önemli olan rakamların günlük iniş çıkışlarına değil, haftalar içerisindeki genel değişimine odaklanmaktır. Sağlıklı kilo yönetiminde başarıyı belirleyen şey tek bir tartı sonucu değil, sürdürülebilir alışkanlıklardır.

Kökleri Selanik ve Erzurum’a uzanan Sinem Özler, yıllardır Anadolu mutfağını araştırıyor, yerel üreticilerle çalışıyor ve geleneksel lezzetleri çağdaş gastronomi anlayışıyla dünyaya taşıyor. Son olarak Sayın Cumhurbaşkanımızın ev sahipliğinde gerçekleştirilen NATO Zirvesi kapsamındaki uluslararası çalışma toplantılarında Seraf ekibiyle birlikte Anadolu mutfağını diplomasi sofralarında temsil etmesi hepimiz adına büyük bir gurur kaynağı oldu.

Ancak benim hafızam beni beş yıl öncesine götürüyor…

Takvimler 2 Şubat 2021’i gösteriyordu. Pandeminin en zorlu günleriydi. O dönemde Sinem Özler, KUDAKA’nın desteği ve Erzurum Büyükşehir Belediyesinin organizasyonuyla Erzurum’a gelmişti. Amacı yalnızca şehrimizi gezmek değildi; kadın kooperatiflerini ziyaret etmek, üreticileri dinlemek ve Erzurum’un yerel ürünlerini yakından tanımaktı.

Birlikte Erzurum Kadın Kooperatifi’ni ve Pasinler Kadın Kooperatifi’ni ziyaret ettik. Kadınların emeğini dinledi, üretim süreçlerini yerinde gördü. O günlerde özellikle İspir Kuru Fasulyesi başta olmak üzere Erzurum’un coğrafi işaretli ve yerel ürünlerinin temini konusunda gösterdiği hassasiyet, bugün geldiği noktaya bakınca çok daha anlamlı geliyor.

Aradan yıllar geçti…

Bugün aynı isim, Michelin Rehberi’nde yer alan Seraf’ın şefi olarak NATO Zirvesi’nde Türkiye’nin gastronomisini temsil ediyor. Diplomasi sofralarında Anadolu’nun hikâyesini anlatırken, aslında yıllar önce Erzurum’da kadın üreticilerle kurduğu bağın da izlerini taşıyor.

Geçmişe dönüp o gün çekildiğimiz fotoğrafa baktığımda yüzümde tatlı bir tebessüm oluşuyor. O karede bizimle birlikte olan, Erzurum’un üretimine ve kadın emeğine gönül veren herkese gönülden selam olsun. O gün atılan küçük gibi görünen adımların bugün uluslararası başarılara uzanan yolculuğun bir parçaası olduğunu görmek ayrıca mutluluk veriyor.

Bir Erzurumlu olarak köklerinden güç alarak Anadolu mutfağını dünya sofralarına taşıyan Sinem Özler’i yürekten kutluyorum. Başarı yalnızca ödüller kazanmak değildir; üreticiyi, emeği, toprağı ve kültürü unutmadan yol alabilmektir. İşte Sinem Özler’in hikâyesi tam da bunu anlatıyor.

Umarım bu başarı, Erzurum’un kadın üreticilerine, genç şeflerine ve hayallerinin peşinden giden tüm gençlere ilham olur. Çünkü bazen bir kooperatif ziyaretiyle başlayan yolculuk, yıllar sonra diplomasi sofralarına kadar uzanabiliyor. Bu da gösteriyor ki yerel değerlerine sahip çıkanlar, eninde sonunda dünyaya da iz bırakıyor.

Kadim geçmişimizin günümüze taşıdığı zengin mutfak kültürü ve coğrafyamızın sunduğu eşsiz yöresel ürünler, Erzurum'un gastronomi alanındaki en büyük avantajları arasında yer almaktadır. Ancak bu değerlerimizin ulusal ve uluslararası platformlarda yeterince tanıtılması konusunda hâlâ önemli eksikliklerimizin bulunduğunu da kabul etmemiz gerekiyor.

NATO Liderler Zirvesi dolayısıyla Türkiye'ye gelen devlet ve hükümet başkanları ile eşlerine sunulan yemek menülerinde, farklı şehirlerden seçilmiş çok sayıda coğrafi işaretli ve yöresel ürünleri resmi basın organlarından öğrenince, gözümüz Erzurum lezzetlerini aradı.

Yemek menülerinde Trabzon tereyağı, Urla sakız enginarı, Kayseri mantısı, İsli Ayaş salçası, Tokat yaprağı, Sütlü Nuriye, Antep fıstığı köpüğü, Hizan Karakovan balı, Ankara simidi, Afyon sucuğu, Ayaş domatesi, Denizli kekiği, Mersin keçi peyniri, Kars balı, Gelibolu lakerdası, Kapıdağ mor soğanı, Seferihisar dereotu, Sultandağı vişnesi, Antep sumağı, Karacabey salçası, Tarsus nanesi, Ankara döneri, Yenice köz biberi, Ödemiş patatesi, Tarsus maydanozu, Aydın inciri, Antakya kadayıfı, Giresun fındığı,Fava,Urla enginarı,Emiralem çileği,Anadolu usulu kabak çiçeği dolması,Keşkek gibi birçok yöresel ürün yer alırken, Erzurum'dan tek bir ürünün bile tercih edilmemesi bizde hayal kırıklığı yaşattı.

Ünlü  cağ kebabımız ve kadayıf dolmamız bir yana, coğrafi işaret tescilli 62 ürünümüzden herhangi birinin dahi bu prestijli organizasyonun menüsünde yer almamış olması gastronomi konusunda biraz daha çalışmamız gerektiğini hatırlattı.

Erzurum'un gastronomi alanındaki potansiyelini her platformda dile getiriyor, şehrimizi bu alanda öncü kentlerden biri olarak tanımlıyoruz. O halde böylesine önemli uluslararası organizasyonlarda Erzurum'un neden temsil edilmediğini sorgulamak, bu eksikliğin nedenlerini ortaya koymak ve gelecekte benzer durumların yaşanmaması için gerekli adımları atmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Bu olaylar yaşandığında tartışma çoğu zaman aynı noktaya geliyor: "Bu ifade özgürlüğü müdür, yoksa kutsala hakaret mi?"

İnsan yalnızca ekmekle yaşayan bir varlık değildir. Onun hayatını anlamlı kılan; inandığı değerler, uğruna fedakârlık yaptığı ilkeler ve kutsal kabul ettiği hakikatlerdir. Kutsalın tamamen yok sayıldığı bir toplumda ise geriye çoğu zaman güç, haz ve çıkar kalır. Böyle bir zeminde alay etmek zekâ, hakaret ise cesaret gibi sunulmaya başlanabilir.

Ama ben meselenin bir başka yönüne daha dikkat çekmek istiyorum.

Bugün yalnızca fikirlerin değil, dikkatin de rekabet ettiği bir çağda yaşıyoruz. Sosyal medya platformları, dijital yayınlar ve sürekli yenilenen gündem, görünür olmayı her zamankinden daha önemli hâle getirmiştir. Artık birçok kişi için en değerli sermaye bilgi değil; insanların dikkatini üzerine çekebilmektir.

Psikoloji bize önemli bir gerçeği göstermektedir. İnsan beyni, olağan ve sakin olaylardan çok; sıra dışı, çatışmalı ve sarsıcı olaylara yönelmeye eğilimlidir. Olumsuz haberler, sert eleştiriler ve provokatif çıkışlar çoğu zaman övgülerden daha fazla dikkat çeker. Bunun sebebi, beynimizin tehlike ve çatışma içeren uyaranlara karşı doğal olarak daha duyarlı olmasıdır.

Belki de bu yüzden bir insan yıllarca kıymetli çalışmalar yapmasına rağmen sınırlı bir ilgi görürken, tek bir provokatif cümleyle günlerce konuşulabilmektedir.

Elbette kutsal değerlere hakaret eden herkesin aynı sebeple hareket ettiğini söylemek doğru olmaz. Kimi bunu ideolojik sebeplerle yapabilir, kimi mizah yaptığını düşünebilir, kimi ise gerçekten ifade özgürlüğü sınırları içinde kaldığına inanabilir. Ancak günümüzün dikkat ekonomisinde, aykırı ve provokatif söylemlerin çok daha hızlı yayılması; bazı kişileri toplumun en hassas değerleri üzerinden görünür olmaya teşvik edebilmektedir.

Ne var ki dikkat çekmek ile değer üretmek aynı şey değildir.

Bir insanın çok konuşulması, söylediklerinin doğru olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde büyük tepki toplamak da büyük bir fikir ortaya koyduğu anlamına gelmez. Tarih boyunca kalıcı olanlar, gürültü çıkaranlar değil; insanlığa değer katanlar olmuştur.

İfade özgürlüğü, demokratik toplumların vazgeçilmez bir değeridir. İnsanlar farklı düşünebilir, eleştirebilir ve kanaatlerini dile getirebilirler. Ancak özgürlük ile hakaret arasında ince ama son derece önemli bir çizgi vardır. Başkasının mukaddes kabul ettiği değerlere aşağılayıcı bir üslupla saldırmak, düşünce üretmek değil; birlikte yaşama ahlâkını zedelemektir.

Medeniyet, yalnızca konuşabilme özgürlüğü değildir. Medeniyet, konuşurken başkasının onurunu, inancını ve kutsalını da gözetebilme olgunluğudur.

Kur'an-ı Kerim, Müslümanlara sadece kendi kutsallarını korumayı değil, başkalarının kutsallarına hakaret etmemeyi de emretmektedir. Çünkü hakaret, hakikati güçlendirmez; öfkeyi büyütür, kutuplaşmayı artırır ve toplumsal barışı zedeler. Müminin tavrı ise öfkeye öfkeyle karşılık vermek değil; vakarını koruyarak hakkı savunmak, hukuk içinde hareket etmek ve güzel ahlâktan ayrılmamaktır.

Bugün ihtiyaç duyduğumuz şey, kutsallar üzerinden yeni çatışmalar üretmek değildir. İhtiyacımız olan; farklı inançlara sahip insanların birbirlerinin en hassas değerlerine saygı gösterebildiği gerçek bir medeniyet ahlâkıdır.

Çünkü bir toplumun büyüklüğü yalnızca bilimde, sanatta veya ekonomide ulaştığı seviyeyle ölçülmez. Asıl büyüklük, en çok karşı çıktığı düşüncenin bile kutsalına gösterebildiği saygıda ortaya çıkar.

Unutmayalım ki;

İfade özgürlüğü insanı yüceltir.

Hakaret ise ne sanattır, ne cesarettir, ne de hürriyettir.

Hakaret, çoğu zaman dikkat çekmenin en kolay; fakat saygınlık kazanmanın en zor yoludur.

Gerçek medeniyet ise dikkat çekmekte değil, değer üretebilmektedir.

Bu soru bazen kitapların arasından değil; bir bahçenin içinden, bir kuşun sesinden, taze ekmeğin kokusundan, serin sabah havasından doğuyor. İnsan fark ediyor ki bütün varlık âlemi sanki büyük bir haz kutusu gibi açılmış. Her canlı kendi payına düşen lezzetin, korkunun, sevginin, kaçışın ve yönelişin peşinde.

Bugün yeryüzünde milyarlarca insan yaşıyor. Milyarlarca ayrı bakış, ayrı kalp, ayrı zevk, ayrı korku, ayrı hasret… Birinin sevdiğinden diğeri kaçar. Birinin dokunmaktan ürperdiği şeye başkası hayranlıkla yaklaşır. Kimi eline konan küçücük bir böcekten tiksinir; kimi yılanı boynuna dolayıp onunla fotoğraf çektirmekten haz duyar. Kimi gülün kokusunda mest olur, kimi ağır bir kokudan yüzünü çevirip uzaklaşır.

Demek ki hayat yalnızca nefes almak değildir. Hayat; seçmek, yönelmek, sevmek, kaçmak, ürpermek, hoşlanmak ve tiksinmektir.

Göz sadece görmez; sevdiğini arar. Kulak sadece işitmez; gönlüne uygun sesi seçer. El sadece tutmaz; dokunmak istediğine uzanır, tiksindiğinden geri çekilir. Burun sadece koku almaz; gülü kendine yaklaştırır, kötü kokunun yanından aceleyle geçer. Beden, ruhun dışarı açılan penceresidir. İçerideki sevgi, nefret, korku, arzu ve tercih; dışarıda gözle, elle, yüzle, yürüyüşle kendini gösterir.

Hayvanlar da böyledir. Kuş sabahın serinliğinde ötmekten bir sevinç duyar gibidir. Kedi güneşli taşın üzerine uzanır. At geniş ovada koşmak ister. Arı çiçeğe yönelir. Kelebek renge, koyun ota, balık suya, çocuk oyuna, âşık sevgiliye meyleder. Her canlı kendi yaratılışına konulmuş bir lezzetin peşinden gider.

Bu yüzden hayat, kuru bir biyoloji meselesi değildir. Hayat, varlığın içine yerleştirilmiş ilahî bir iştiyaktır.

Tabiat dediğimiz şey de bu iştiyakın evidir. Toprak, su, hava, ışık, gece, gündüz, mevsimler, rüzgâr, yağmur, güneş… Hepsi hayatın sofrasını kurar. Fakat her canlı o sofradan kendi kabına göre nasibini alır. Aynı dünya içinde milyarlarca canlı yaşar; ama her biri dünyayı kendi yaratılış penceresinden tadar.

İşte burada sır derinleşir.

Eğer hayat yalnızca maddeden ibaret olsaydı; maddenin içinden bu kadar farklı haz, korku, sevgi, tiksinti ve anlam nasıl doğardı? Toprak nasıl hem buğdaya hem güle hem dikene analık ederdi? Güneş nasıl hem insanın yüzünü ısıtır hem üzümü tatlandırır hem çiçeğin rengini ortaya çıkarırdı? Su nasıl balığa vatan, ağaca can, insana şifa olurdu?

Kör madde bu kadar ince lezzetler hazırlayamaz. Şuursuz sebepler, hiç yoktan canlıları var edip içlerine ayrı ayrı yönelişler koyamaz. Çünkü haz, yalnızca bedene ait değildir; hazda mana vardır. Mana ise körlüğün değil, hikmetin işidir.

Bir insanın gülü koklaması basit bir hareket değildir. O anda burun, gül, hava, hatıra, zevk ve ruh aynı noktada birleşir. Kötü bir kokudan kaçmak da basit değildir. Orada da bedeni koruyan, ruhu seçime çağıran gizli bir ölçü vardır.

Tasavvuf ehli varlığa böyle bakar. Onlara göre görünen her güzellik, asıl Güzeller Güzeli’nden bir işarettir. Her lezzet, hakiki lezzetin gölgesidir. Her sevgi, büyük sevginin kırıntısıdır. Her haz, doğru okunabilirse, nimetten Mün‘im’e, eserden Müessir’e, güzellikten Cemâl sahibine götürür.

Fakat insan çoğu zaman hazda kalır, hazzı vereni unutur. Gülü koklar, gülün Sahibine varamaz. Ekmeği yer, Rezzâk’ı hatırlamaz. Suyu içer, Rahmet’i düşünmez. Göz görür ama ibret almaz. Kulak işitir ama hikmeti duymaz. İşte hayatın imtihanı da burada başlar.

Haz insanı aşağıya da çekebilir, yukarıya da çıkarabilir. Eğer haz yalnızca nefsin elinde kalırsa insanı esir eder. Fakat şükürle birleşirse insanı yüceltir. Bir lokma ekmek yalnız mideye inerse biter; şükürle yenirse kalpte nura dönüşür. Bir kuş sesi yalnız kulağa değerse geçer; tefekkürle dinlenirse insanın içine âlemin duası gibi iner.

Bu yüzden hayat sadece yaşanacak bir şey değil, okunacak bir kitaptır.

Her canlı bu kitabın bir harfi, her haz bir işareti, her korku bir uyarısı, her güzellik bir davetidir. İnsan bu kitabı okuyabildiği kadar insandır. Yoksa yer, içer, yürür, sever, kaçar; fakat bütün bunların arkasındaki büyük sırrı fark etmeden geçip gider.

Varlık susmuyor. Kuş sesiyle, çiçek kokusuyla, su serinliğiyle, toprak bereketiyle konuşuyor. İnsan da kalp atışıyla, gözyaşıyla, tebessümüyle konuşuyor. Her şey kendi diliyle aynı hakikati söylüyor:

Hayat verilmiştir.

Ve verilen hayat başıboş değildir. Ona lezzet konulmuş, korku konulmuş, sevgi konulmuş, yöneliş konulmuş, şükür kapısı açılmıştır. Tabiat bu kadar zengin, bu kadar ince ayarlı hayatı sahiplenemez. Tabiat ancak bir evdir; ev sahibinin yerine geçemez.

Hayat nedir?

Hayat, varlığın içine konulmuş ilahî neşedir. Her canlıya kendi nasibince dağıtılmış bir lezzet, bir yöneliş, bir sırdır. Haz ise bu sırrın kapısındaki işarettir. İnsan o işareti doğru okursa, hazdan şükre, şükürden marifete, marifetten Allah’a doğru yol bulur.

‘Ey kavmim!’ dedi, ‘Bu elçilere uyun!’”

Yâsîn sûresi / 20

“Ey mürid, işlemediğin amellere üzülmemen ve işlediğin günahlara pişman olmaman, kalbinin ölmüş olduğunu gösterir.”

İbn Atâullah el-İskenderî

Senin kentinin,  cesuru da sen ol!

Adili sen ol!

Doğru sözlüsü sen ol!

Öyle ol da gerekiyorsa kalabalıklar arasında en yalnızı sen ol!

Herkesin yok saydığı hakikati yüreğinde taşıyan bahtiyar ol!

Bu uğurda gerekince garipsenilen, aşağılanan, yukarıdan bakılan kahraman ol!

Şehrin öte ucundan gelen âdem olmak için, kalbi yerinden fırlayan aziz ol!

Hakikat yükünü taşıyan elçileri şeksiz ilk tanıyan ol!

Ve korkmadan...

“Ne derler” diye dertlenmeden...

Ürpermeden...

Eğip bükmeden...

“Bu elçilere uyun” diyebilecek kadar vefalı ol!

Öyle olmak için de hayatı beş kuruşluk çıkara…

İtibara...

Makama...

Şehvete...

Satmadan yaşamayı becerebilen adam ol!

Evvela insan ol ki, ardından dudakların hakikati dillendirirken titremesin!

Hınıslıoğlu ailesi ticaret hayatında kıta değiştirdi..

San Fransisco’da tezgah açtı!

Fuat Demir, Selçuk Erduman, Osman Ertugay, Sinan İngeç, Serkan Demir, Ahmet Ergül ve adlarını saymakla bitiremeyeceğim bu isimler, bir şekilde bir ayakları, artık 300 binlere yaklaşan Türk nüfusunun yaşadığı Amerika’da olan Erzurumlular. Bunlardan biri de Ticaret Borsası eski başkanı İsmail Hakkı Hınıslıoğlu. Yazılım mühendisi olan oğlu Yasin Hınıslıoğlu, iş ve ticaret hayatını artık Amerika’da yaptığı için kendisi de sıklıkla Amerika yapan isim.  Amerika’nı  Kaloforniya eyaletinin ikonik  metropollerinden olan San Francisco’da yaşayan Yasin Hınıslıoğlu, yazılım işinin yanısıra el sanatları becerisi de olan biri. Evinin alt katında yeralan atölyesinde boş zamanlarında ahşaptan farklı hediyelik eşyalar üreten Hınıslıoğlu, bunları da oğlu ile birlikte zaman zaman açılan fuar merkezlerinde satıyor, aile ekonomisine ek katkı sağlıyor.

***

Torunu Arda’nın San Francisco’da açtığı tezgahın başında fotoğrafını büyük bir gururla paylaşan İsmail Hakkı Hınıslıoğlu, babasından devraldığı ticareti, şimdilerde oğlu ve torununun Amerika’da devam ettiriyor olmasından dolayı mutlu olduğunu belirtti. Anahtarlık, çerçeve, magnet gibi ürünler ile Amerikalı müşterilerinin karşısına çıkan torunu ile gurur duyduğunu belirten dede Hınıslıoğlu, ‘’Hepimiz bir yerden başladık. Okuyacak ama torunum da bir yerden ticaret hayatına atılacak. Amerika’da bu işe hem de tezgah açarak başlaması çok kıymetli. Bizim genlerimizde ticaret var. Her ne surette olursa olsun, nerede yaşıyorsak orada ticaretimize de bakarız. Boş durmak, boş kalmak bizde yoktur’’ diyor. Kendisi ilerleyen yaşına rağmen Toptancılar Sitesi’nde gıda işine devam eden Hınıslıoğlu gibi kardeşleri ve yeğenleri de yine ticaretle içiçe.

--

2.Organize’de temelleri atılan binalar yapıldı, üretime geçen firma sayısı arttı

Tek tek geliyorlar!

Zaman zaman yönetimsel sıkıntıların yaşanmasıyla gündeme gelse dahi, yeri konusunda tartışmaların odağında olsa bileErzurum 2.Organize Sanayi bölgesinde birbiri ardına temel atılırken, bir yandan da üretime geçen firma sayısı artıyor.  Geçtiğimiz yıl temelleri atılan ve bu sütunlarda haberini verdiğimiz 10’a yakın tesisin kaba inşaatı tamamlandı. Farklı ürünlerin imalatlarının yapılacağı, çok sayıda kişinin de istihdam edileceği tesislerin bir ay içerisinde kalan işlerini tamamlayarak  hizmete girmesi bekleniyor.

Bu arada, geçtiğimiz ay 4 olan üretim yapan firma sayısı da 10’a yükseldi. Alanın en büyük pay sahiplerinden LİLA Kağıtcılık’ın da yarım kapasite ile üretime başladığı 2.Organize Sanayi bölgesinde yeni yer tahsisleri de hızla devam ediyor. Bölge Müdürü Fırat Karakaya, emin adımlarla yollarına devam ettiklerini belirterek, bölgenin en kısa zamanda cazibe merkezi haline geleceğini, istihdam ile birlikte ülke ekonomisine çok önemli katkılar sağlanacağını söyledi.

---

9 kattan oluşacak, 2028’de hizmete girecek

Modern Orduevi yolda

Erzurum Büyükşehir Belediyesi, ERKONUT aracılığı ile yıkımını gerçekleştirdiği eski Orduevi’nin yerine yenisini yapıyor. Uzun süren görüşmeler neticesinde yapılan anlaşma üzerine, DSİ Bölge Müdürlüğü’nün karşısında yeralan Subay ve Astsubay Orduevleri yıkıldı. Büyükşehir Belediyesi’nin şirketlerinden ERKONUT’un sorumlu olduğu inşaat için önce proje hazırlandı.

Toplamda 2 bin 600 metre kare alan üzerinde yapımına başlanan ve zemin katı da tamamlanan Orduevi’nin inşaatı, projeye uygun şekilde ihaleye verilen firma tarafından büyük bir hızla devam ediyor. 9 kattan oluşacağı belirlenen Orduevi inşaatı için kaliteli sınıf betonu kullanılıyor. 2028 yılının sonlarına doğru tamamlanıp hizmete girmesi beklenen Orduevi’nin yanısıra firma, bir de aynı alan içerisinde tek katlı Er koğuşu ile birlikte Isı merkezi de inşaa edecek. Subayların yanısıra astsubayların da yararlanacağı Orduevi’nin yapım maliyeti hakkında bilgi verilmedi.

---

Şerit değiştirmek moda oldu

Araç sayısının hızla arttığı Erzurum’da trafik de sorun olmaya devam ediyor. Hergün çok sayıda kaza haberinin alındığı şehir merkezinde elbette ki bu kazaların birinci sebebi, sürücülerin dikkatsizliği. Yeteri kadar dikkatli davranmayan sürücülerin hataları sebebiyle bir çok kavşakta bazen yaralamalı, bazen hasarlı, bazen de can kaybına neden olan kazalar yaşanıyor, insanların canı yanıyor. Kuşkusuz trafikte araç sayılarının artmasından dolayı yaşanan bu sorunlar sadece Erzurum’da değil, Türkiye’nin her tarafında yaşanagelen, bilinen bir şey. Ama Erzurum’da, sanıyorum diğer illerde olmayan bir konu var ki, yakın çevremde konuştuklarım da, görüyorum ki benimle hemfikir. Adeta bazıları bunu moda da etmiş, podyumlara çıkarmış.

***

Nedense Erzurum’da özellikle akan trafikte şerit değiştirmeler çok fazla. Hem de akan, yoğunluğun fazla yaşandığı bir trafikte. Aklına esen sürücü bir anda arkadan gelen aracın önüne direksiyonu kırıyor, kazaya adeta davetiye çıkarıyor. Verse yine iyi, sinyal-minyal de vermiyor. Türkiye’de şerit ihlalleri ile ilgili cezalar da var. Mutlaka bu cezalar Erzurum’da da uygulanmalı. Bir çok insan şerit değiştirmeyi alışkanlık haline getirmiş, insanların hayatlarını tehlikeye atıyor. Bu kadar kolay şerit değiştirmeler yaşanmamalı, buna bir şekilde kameralar aracılığı ile müdahale edilmeli. Bu konuda ben çok müştekiyim, akan trafikte her daim kan süzüyorum, benim son kararımdır.

--

Başkentte Erzurum Kongresi Caddesi

Türkiye tarihinin dönüm noktalarından birisi olan Erzurum kongresi, Ankara’da bir caddenin adı olmuş, yeni duydum, sevindim. Hem de henüz yeni bir yerleşim alanı olan Etimesgut’ıun Eryaman bölgesinde. İnsan, binlerce nüfusun yaşadığı başkentte, meşhur Göksu Parkı yanında, Sincan yolu üzerinde ki Etimesgut sınırları içerisinde böyle isimde bir caddede yürürken de bir başka hoş olur. Hele o kişi Erzurumluysa bir başka güzelleşir. Buna sebep olanlara bin teşekkür.  Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bize yapılan o kongre sonrasında böylesine güzelim bir ülkeyi hazırlayan atalarımıza rahmet diliyorum.

***

23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanan Erzurum Kongresi, manda ve himayenin ilk kez reddedilerek ulusal bağımsızlığın koşulsuz olarak hedeflendiği ve Mustafa Kemal'in sivil olarak ilk kez görev aldığı tarihi bir dönüm noktasıdır. Erzurum Kongresi'ni Türk tarihi için kritik kılan temel özellikleri ve önemi şunlardır: Manda ve Himayenin Reddi: İlk defa manda ve himaye kesin bir dille reddedilerek tam bağımsızlık ilkesi benimsenmiştir.

--

SEVDİĞİM BABA SÖZLER: İnsanlar değişmez, boşuna çabalayıp kendinizi yormayın. Ne sineği çöpten ne de arıyı çiçekten vazgeçiremezsiniz! (Cemal Süreya)

DUVARIN DİLİ:  Konuma gerek yok. Menfaati olan bulur beni!

Hac ibadetini eda etme sadece Osmanlı padişahlarına değil, tüm Emevi, Abbasi ve Memluk sultanlarına da dönem dönem nasip olmamıştır.

Hicri 9. yılda, müşriklere henüz hac ibadetinin yasaklanmaması ve onların da bu ibadeti Cahiliye devrinde olduğu gibi çıplak bir şekilde eda etmeleri nedeni ile Peygamberimiz de haccın farz olduğu  ilk yıl hacca gitmemiş, yerine vekil olarak Hz. Ebubekir’i göndermiştir.

Yaklaşık 30 yıllık bir süreyi kapsayan dört halife döneminde kendilerine çok yakın bir mekan olmasına rağmen Hz. Ebubekir iki yıllık halifelik görevinin ilk yılında, Hz. Ömer görevinin ilk senesinde hac farizasını yerine getirememişlerdir. 12 yıllık halifelik döneminde Hz. Osman iki kez hac farizasını eda edemezken Hz. Ali karışıklıklar nedeni ile hac farizasını eda edememiştir.

Emevi ve Abbasi dönemlerinde de halifeler hac farizasını eda etme noktasında çok büyük sorunlar yaşamıştır.

Emevi lideri Yezid, Mekke’yi 64 gün boyunca kuşatmış ve sonunda Kâbe’yi ateşe vererek tamamen yakmıştır.

Bu yangında Hacerülesved taşının yandığı ve üç parçaya ayrıldığı, mancınıklarla atılan taşlar nedeniyle Kâbe’de büyük bir tahribat meydana geldiği, hatta bu tahribat nedeni ile zayıflayan duvarlara güvercinlerin konduğu anda taşların dağılıp yuvarlandığını Dr. Mehmet Nur Doğan’ın “Bilinmeyen Yönleriyle Hac Yolculukları Tarihi” adlı güzel çalışmasından  öğrenmekteyiz.

Yine Abbasiler döneminde ortaya çıkan kendilerine Karmatîler denilen bazı Araplar, hac kafilesine dahil olanların mallarının ve kadınlarının kendileri için helal olduğunu iddia ederek her dönem hacılara saldırmış, binlerce hacıyı kılıçtan geçirmiş, mallarına el koymuş, hacı kadınları köle, cariye yapmıştır. Onların korkusundan yıllarca insanlar hac yolcuğuna çıkamaz olmuştur.

Karmatîler  yine 930 yılında  Kâbe’nin içine saldırmış, içerideki her hacıyı katletmişlerdir. Hatta Abbasi Halifesi Muktedir’in 80 bin kişiye varan ordusu, 2.700 kişilik Karmatîler karşısında yenilgiye uğramıştır.

Fahrettin Paşa, Medine Müdafaası adlı hatıratında bedevilerin bir deveyi tank gibi kullandığını, vurkaç taktiği uyguladıklarını,  bu nedenle bedevilerle savaşmanın çok zor olduğunu ifade etmiştir. Bu şartlarda bedevilerin yaklaşık bin yıl önce 2.700 kişilik gerilla ile Abbasi Halifesi Muktedir’in 80 bin kişiye varan ordusunu mağlup etmeleri çok garip karşılanmamalıdır.

Bedevi saldırılarının yoğunluğu nedeni ile 1034-1062 yılları arasında 30 yıl Irak ve Horasan bölgelerinden hac yolcuğuna çıkan olmamıştır.

Bedeviler Osmanlı zamanında hiç durmamış her dönem hac kafilelerinin korkulu rüyası olmuşlardır.

Bazı bedevi grupları hacıları soymayı bir geçim kaynağı hâline getirmiş, geçimlerini yüz yıllarca hacılardan çalmış oldukları mallarla sağlamışlardır.

1701 yılında Şam kafilesine saldıran bedeviler çok büyük bir katliam yapmışlardır. O yıl Şam hac kafilesinin başında Çerkez Hasan Paşa bulunmaktadır. Bedeviler kendisinden yüklüce surre (hediye) talep ettiklerinde onlara “sizi kılıcımla terbiyle ederim” diyen Çerkez Hasan Paşa’yı cezalandırmak için 50 bin kişilik bir bedevi eşkıyası organize olarak Şam Hac kafilesine saldırmış, 30 bin kişilik kafilenin neredeyse tamamını kılıçtan geçirmiş, sadece 150 kişilik bir hacı grubu canlarını kurtarıp Şam’a geri dönebilmiştir.

Osmanlı veya ondan önceki Selçuklu  döneminde Anadolu’nun her hangi köşesinde hiçbir Anadolu insanı organize olarak bir hac kafilesine saldırmamıştır.

Anadolu’nun temiz, yiğit insanları Haçlılarla savaşmak için toplanıp organize olurken  o  dönemlere yakın zamanlarda bazı Bedevi Araplar organize olarak hacılara saldırmayı bir geçim kaynağı hâline dönüştürmüş, birçok yıl hacılara saldırmış, kadınlarını kendilerine cariye yapmış, mallarına el koymuş, erkekleri ise öldürmüşlerdir. Hacılara saldıran bu bedeviler “necip millet” sıfatına yakışmamaktadır.

Hatta Osmanlılar Bedevi  Araplardan diğer zavallı,  temiz, hakiki Müslüman Arap hacı adaylarını korumak için çok büyük maliyetler ödemek zorunda kalmıştır.

Osmanıl Devleti’ne o yıllar bir savaş yaklaşık 300 bin altına mal olurken, bu “Necip Osmanlı Devleti” her yıl yaklaşık 400 bin altın harcayarak “surre alayı” tertip etmiş, hacıların canına, malına, namusuna zarar vermemeleri, su kuyularına zehir atmamaları için bazı bedevi kabilelerine her yıl çok yüklü  miktarda ödemeler yapmak zorunda kalmıştır

Diğer taraftan şehirde büyük bir mesken sıkıntısı çekilmekteydi. Aç ve çıplak bir şekilde yurtlarına dönen muhacirler, başlarını sokacak bir yer bulmakta zorlanıyorlardı. Zaruri gıda maddeleri ve özellikle ekmek bulmak oldukça güçtü. Erzurum işgalden kurtarıldığında şehrin çarşıla­rında bir tek fırın bile bulunmuyordu. Ancak birkaç ay içerisinde hükü­metin teşvikiyle 19 fırın açılmış ve halkın hizmetine sunulmuştu. Öte yandan I. Dünya Savaşı’nın getirdiği enflasyonist baskı ile eşya fiyatları büyük oranda artmıştı. Öyle ki, Türkiye genelinde savaş öncesine naza­ran fiyatlar ortalama 12 kat artarken, Erzurum’da 14 kat yükselmişti.

Kurtuluştan hemen sonra, askerî makamlar tarafından Erzurum Vali Ve­kili tayin edilen ve Belediye Başkanlığını da geçici olarak yürüten Kay­makam Recep Bey tarafından 18 Nisan 1918’de Dâhiliye Nezaretine gönderilen telgrafta, Erzurum’un tespit edilen acil ihtiyaçları şöyle arz edilmekteydi:

1. Yalnız Erzurum şehir merkezinde günlük yiyeceklerini tedarikten aciz ve cidden muhtaç 8.000’den fazla nüfus mevcuttu. Gerek şehirde gerek­se çevre köy ve ilçelerde tahkikat henüz bitmemişti ve bu rakamın en az 40.000 olacağı tahmin ediliyordu.

2. Vilayette yapılması gereken o kadar çok işe rağmen, ne jandarma, polis, ne de memur kadroları bu işleri kısmen olsun yürütecek durum­da değildi. Bu gibi kadrolar yok demek daha doğruydu.

3. Vilayetin geçirdiği buhran ve yaşadığı tahribat pek büyüktü. Merkezde bina ve meskenlerin yarıdan fazlası oturulamayacak durumdaydı. Köyler harap bir hale gelmişti. Birçoklarının sakinleri yersiz yurtsuz kalmıştı. Bunların geçici olarak mamur köylere yerleştirilmesi düşünülmekteydi.

4. Erzurum’da ziraat mevsimi pek kısaydı. Diğer taraftan halkın elindeki nakil vasıtalarının üçte ikisine eşya nakli için devlet tarafından el konul­muştu. Halkın elindeki bu vasıtalarla ekim yapabilmeleri için gereken to­humluk konusunda bu tarihe kadar ciddi bir adım atılmamıştı. Yakın ge­lecekte halkın ölümle burun buruna gelmemesi için, acilen üçte ikisi arpa ve biri buğday ve patates olmak üzere 200 ton tohumluğa ihtiyaç vardı.

Savaştan önce önemli bir tarım ve hayvancılık bölgesi olan Erzurum, savaş sonrasında ziraat için gerekli olan hayvan gücünü ve tarım alet­lerini kaybetmişti. Yurtlarına geri dönmüş olan Erzurum halkı böyle bir ortamda açlıkla burun buruna geldi. 1918 kışını zorluklara göğüs gererek geçiren halk, 1919 yılında hiç olmazsa bir parça arazi ekerek açlıkla mücadele etmek için kendilerine tohumluk verilmesi amacıyla Erzurum Valiliğine müracaat etmeye başladı. Fakat uzun süre istenilen cevap alınamadı.

Bölgenin 1919 yazındaki genel durumu, yaklaşan kışın çok zor geçe­ceğinin işaretiydi. Halk, toprağı ekme imkânından mahrumdu. Ulaşım vasıtalarının azlığı, tohum ve ziraat aletleri elde etmeyi engelliyordu. İnsanlar genellikle “ebegümeci” ve “evelik” denilen yabani otları yemek zorunda kalıyordu. Dışarıdan yiyecek yardımı yapılmadıkça yaklaşan kış aylarında bölge halkı açlık ve ölümle yüzleşmek zorunda kalacaktı.

Çalışmalar duyurulduğunda, "sefer sayılarında herhangi bir değişiklik olmayacak, uçuşlar etkilenmeyecek" denildi. Ne yazık ki öyle olmadı.

Önce Bursa seferleri kaldırıldı. Ardından İstanbul uçuşlarında aksamalar başladı. Sefer sayısı azalınca bilet fiyatları adeta tavan yaptı. Bugün Erzurum'dan gitmek de zor, gelmek de...

Vatandaş mağdur, öğrenciler mağdur, iş insanları mağdur, gurbetçiler mağdur. "Hadi birkaç ay dişimizi sıkalım" diyelim.

Peki ya sonrası?

Asıl endişe turizmcilerde. Çünkü çalışmalar planlandığı gibi tamamlanamazsa, Palandöken'in en hareketli dönemi olan kış sezonu ciddi risk altına girecek. Yaz aylarında bile yüksek irtifa nedeniyle operasyonel sıkıntılar yaşanırken, sezonda ortaya çıkabilecek tabloyu düşünmek bile istemiyorlar.

Erzurum Valisi Aydın Baruş, çalışmaların en geç kasım ayında tamamlanacağını açıkladı. Elbette herkes bu açıklamanın gerçekleşmesini ister. Ama bu şehirde yaşayanların önemli bir kısmı maalesef buna inanmıyor.

Neden mi?

Çünkü Erzurum'da verilen tarihte tamamlanan yatırım sayısı, geciken yatırımlardan çok daha az.

Kaç proje zamanında bitti? Kaç yatırım verilen tarihte hizmete açıldı? Saymaya kalksak hepimiz zorlanırız. Kent aylardır uçak krizini konuşuyor. Yediden yetmişe herkes aynı soruyu soruyor. Gazeteler her gün manşet atıyor. Sosyal medya bu konuyla yatıp kalkıyor.

Ama dikkat edin, ortada doğru dürüst bir açıklama yok. Sanki biri konuşursa bütün sorumluluk onun üzerine kalacakmış gibi sessizlik hakim.

Neden seferler kaldırıldı?

Cevap yok!

Neden bilet fiyatları bu kadar yüksek?

Cevap yok!

Yeni seferler için hangi girişimler yapılıyor?

Cevap yok!

İşte asıl sorun burada başlıyor. Sorun yaşanabilir, hiç kimse buna itiraz etmiyor. Ama kriz yönetilemiyorsa, kamuoyu bilgilendirilmiyorsa, kurumlar ortak hareket etmiyorsa işte o zaman güven kayboluyor.

Bu sorun yalnızca havalimanında değil;

Tünellerde son durum ne?

Stat inşaatı hangi aşamada?

Devam eden projeler neden ilerlemiyor?

Kamuoyuna düzenli bilgi veren var mı? Yok!

Oysa bir şehirde işler koordinasyonla yürür. Vatandaş sorar, siyasetçi cevap verir. Bürokrat bilgi verir, kurumlar birlikte hareket eder.

Bizde ise soru çok, cevap yok!

Sonra da "Milletvekilleri neden eleştiriliyor?" diye soruyoruz. Çünkü iletişim kurulmayınca, yapılan iş de görünmüyor. Bugün artık Erzurum'un ihtiyacı olan şey yeni vaatler değil, şeffaflıktır. Çıkın kamuoyunun karşısına; "Şehrin lobisi bazı konularda yetersiz kalıyor. Bu işleri yalnız milletvekilleriyle çözmek mümkün olmuyor. Bakanlık ne diyor, süreç neden uzadı?" açıkça anlatın. İnsanlar gerçekle yüzleşmeye hazır, yeter ki doğru bilgi verilsin.

Bir sözüm de Erzurumlulara...

Sadece sosyal medyada paylaşım yapmakla şehir yönetilmiyor. Her ay bu şehre bakanlar geliyor. Genel başkan yardımcıları geliyor. Partilerin üst düzey yöneticileri geliyor. Peki kaçımız bu toplantılarda gerçek sorunların takipçisi oluyoruz? Kaçımız hesap soruyor, verilen sözlerin peşine düşüyor?

Çoğu zaman tokalaşma telaşı, hatıra fotoğrafı heyecanının önüne geçiyor. Ardından da "çok verimli toplantı yaptık" açıklamaları geliyor. Sonra herkes evine dönüyor. Sorunlar ise yerinde duruyor. Bir şehir ancak sahip çıkıldığı kadar büyür. Takip edildiği kadar yatırım alır. Hesap sorulduğu kadar gelişir. Aksi halde göç devam eder. Nüfus azalır. Şehrin sosyolojisi değişir. Ve bir gün geriye dönüp baktığımızda elimizde sadece eski fotoğraflar kalır.

İşte o gün biri çıkar...

Bu şehrin önünde bir fotoğraf çeker ve tek cümle kurar: "Kenti kapattık."

Son yıllarda sıkça karşılaştığımız bir tablo var. Namazla alay eden videolar, dini sembolleri küçümseyen paylaşımlar, kutsalları mizah malzemesi haline getiren içerikler... Üstelik bunların önemli bir kısmı "şaka", "mizah" ya da "trend akım" adı altında servis ediliyor. Oysa mizah, insanların inancını, kutsalını ve onurunu incitmemelidir.

İnançlarla alay etmek, milyonlarca insanın kutsal kabul ettiği değerleri aşağılamak, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemez. Çünkü özgürlük, başkasının hakkına ve değerine zarar vermediği sürece anlam taşır.

Kur'an-ı Kerim, dini değerlerin alaya alınmasını açık bir şekilde kınar. Mekke döneminde müşrikler, Medine döneminde ise münafıklar Hz. Peygamber'i (sav) , ezanı, namazı ve Kur'an ayetlerini alaya almaya çalışmışlardır. Ancak ilahi mesaj, müminlere vakarlarını korumayı, bu tür davranışları tasvip etmemeyi ve gerektiğinde o ortamlardan uzaklaşmayı tavsiye etmiştir.

Bugün de aynı hassasiyete ihtiyaç var. Çünkü dijital dünyanın sınırları yok. Bir kişinin hazırladığı saygısız bir içerik, birkaç saat içinde milyonlarca insana ulaşabiliyor. Daha da üzücü olan ise bu içeriklerin beğeni ve paylaşım uğruna yaygınlaştırılmasıdır. Oysa her paylaşımın bir sorumluluğu vardır. Klavyenin başında yapılan her yorum, verilen her destek ya da sessiz kalınan her hakaret, toplumsal vicdanda bir iz bırakır.

Müslümanın görevi, nezaketini kaybetmeden doğruları savunmak, inancını güzel ahlakıyla temsil etmektir. Aynı şekilde kendi kutsallarına yönelen hakaret karşısında da vakarını koruyarak meşru tepki göstermesi en doğal hakkıdır.

Toplumları ayakta tutan yalnızca hukuk kuralları değil, ortak değerlere duyulan saygıdır. Saygı insanlığın ve birlikte yaşama iradesinin de en önemli göstergelerinden biridir.

Anayasa Mahkemesi, 2 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla bu soruya tüketici lehine önemli bir yanıt verdi. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin itirazı üzerine yapılan incelemede, e-ticaret platformlarının ayıplı mal nedeniyle tüketiciye karşı sorumluluğunu büyük ölçüde ortadan kaldıran hükümler Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildi.

Karar, yalnızca taraflar arasındaki bir uyuşmazlığı çözmekle kalmıyor; son yıllarda hızla büyüyen e-ticaret ekosisteminde platformların tüketiciye karşı hangi ölçüde sorumluluk taşıyacağına ilişkin önemli bir anayasal çerçeve de ortaya koyuyor.

İptal Edilen Düzenlemeler ve Gerekçesi

İptal edilen hükümler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendindeki "...ile 11 inci..." ibaresi ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrasının tüketici sözleşmelerine ilişkin kısmıdır.

Anayasa Mahkemesi, e-ticaret platformlarının artık yalnızca teknik altyapı sağlayan pasif aracılar olmadığını; reklam, kampanya ve satıcı denetimi gibi faaliyetlerle ticarette aktif rol üstlendiklerini vurguladı. Tüketicilerin de çoğu zaman platforma duydukları güvenle alışveriş yaptığını belirterek, özellikle satıcıya ulaşılamayan durumlarda platformların tamamen sorumsuz tutulmasının;

• tüketicinin mülkiyet hakkını zedelediğine (Anayasa m. 35),
• devletin tüketiciyi koruma yükümlülüğüyle bağdaşmadığına (Anayasa m. 5 ve m. 172), karar verdi.

Kararın Kapsamı

Karar yalnızca ayıplı mallara ilişkindir. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen uyuşmazlık ayıplı mala ilişkin olduğundan incelemesini 6502 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle sınırlı tutmuştur. Ayıplı hizmetlere ilişkin hükümler ise bu kararın kapsamında değildir.

Karar Ne Zaman Uygulanacak?

Anayasa Mahkemesi, oluşacak hukuki boşluk nedeniyle iptal kararının yürürlüğünü dokuz ay erteledi. İptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar yeni bir yasal düzenleme yapılmaması hâlinde, satıcı adına bedel tahsil eden e-ticaret platformlarının ayıplı mal nedeniyle tüketicinin seçimlik haklarından satıcıyla birlikte müteselsilen sorumlu tutulmasının önü açılmış olacaktır.

Sonuç

Bu karar, e-ticaret platformları ile tüketiciler arasındaki sorumluluk dengesini tüketici lehine yeniden şekillendirmektedir. Karşı oy kullanan Üye, bu yaklaşımın e-ticaret maliyetlerini artırarak fiyatlara yansıyabileceğini belirtmiştir. Buna karşın Anayasa Mahkemesi, tüketicinin mülkiyet hakkını ve devletin tüketiciyi koruma yükümlülüğünü öncelikli görmüştür.

Şimdi gözler TBMM'de. Önümüzdeki dokuz aylık süreçte hem e-ticaret sektörünün gelişimini destekleyen hem de tüketiciyi etkin şekilde koruyan dengeli bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir. Çünkü dijital pazaryerlerinde tüketici güveni yalnızca ürün çeşitliliği veya hızlı teslimatla değil, hak arama mekanizmalarının etkinliğiyle de sağlanabilir. Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, dijital ticarette güven ilişkisini güçlendiren önemli bir dönüm noktası niteliğindedir.

Şehrinizde, okulunuzda ya da çalıştığınız iş yerinde bu soruyu hiçbir kaynağa yönelmeden yanıtlayabileceklerin sayısı herhalde başlıktaki sözcük sayısından daha azdır.

Orası tamam da şimdi niye sordum ben bu soruyu?

İşte bu değerli yanıtı -ve yani esas gerekçeyi- bulabilmek için 2.Dünya Savaşı’nın başladığı yıla, 1940’ın Bursa’sına gidelim:

“1940 yılı sonbaharında Adalet Bakanlığı'ndan bir müfettiş Bursa Mahpushanesi'ni denetlemektedir.

Şair Nâzım Hikmet Ran’ın orada olduğunu pek tabii bilmektedir. Denetimi bitirdikten sonra cezaevi müdürüne:

-Şu Nâzım… Buradaymış, çağır da görelim, nasıl biridir?

der ve büyük ustayı ayağına çağırtır. Müdür koltuğuna kurulan müfettiş önce şairi tepeden tırnağa süzer…

-Demek Nâzım Hikmet sensin…

der ama oturması için yer göstermez. Kısa bir konuşma sonrası,

-Gidebilirsin!

der. Nazım tam kapıdan çıkarken durur, müfettişe döner:

-Ömer Hayyam'ı duydunuz mu hiç?

diye sorar. Müfettiş hemen atılır:

-Kim duymamıştır ki Hayyam'ı?

Nazım:

-Peki, Hayyam zamanında İran hükümdarı kimdi?

diye sorar.

Müfettiş şaşırır. Cevap veremez tabii. Nazım konuşmasını sürdürür:

-Görüyorsunuz ya, sanatçıyı anımsadınız ama hükümdarı anımsayamadınız. Memurunu sormuyorum bile… Yıllar sonra beni dünya anımsayacak ama sizi de sizin Adalet Bakanınızı da hiç kimse anımsamayacak. Bunu biliyorsunuz değil mi?

der ve odadan çıkar…”

★★

Nâzım’ın müfettişe sorduğu sorunun başka varyasyonlarını da oluşturabiliriz:

Schiller öldüğünde Alman İmparatoru kimdi?

Thomas S. Eliot Çorak Ülke’yi yazdığında Amerikan Başkanı kimdi?

Hangi Çar Puşkin’den nefret ediyordu?

Hatırlayan var mı?

Yok!

Ya da çok az, başlıktaki sözcük sayısından azdır…

Ama Schiller’i, Eliot’ı, Puşkin’i biliyoruz.

Tıpkı Michelangelo’yu, Da Vinci’yi, Socrates’i, Homeros’u bildiğimiz gibi…

Tıpkı Dede Korkut’u, Yunus’u, Pir Sultan Abdal’ı, Nâzım’ı bildiğimiz gibi…

Ve onların çağına hükmetmiş sultanları, hakanları, hükümdarları pek anımsayamıyor oluşumuz gibi…

Bu anımsama-anımsamama durumu, hayatta neyin daha değerli ve kalıcı olduğu hakkında bize fikir veriyor.

Hoşunuza gitse de gitmese de…

★★

Bu yazının ana fikriyle ilgisi yok ama başlıkta size sorduğum -aslında Nazım’ın müfettişe sorduğu- o soru yanıtsız kalmasın diye şu ‘faydasız bilgiyi’ paylaşıp bitireyim:

Asıl adı Giyaseddin Ebu'l Feth Bin İbrahim El Hayyam olan ve edebiyat tarihine adını Ömer Hayyam olarak yazdıran İranlı astronom, bilim insanı, mucit, filozof ve şair, 1048-1131 yılları arasında yaşamış.

Çoğu bilim ve Matematik temalı olmak üzere 18 kitap yazmış.

Bunlar adı bilinen, bugüne erişen kitapları. Daha fazlasını yazdığı ama bir kısmının yok edildiği veya kaybolup gittiği düşünülüyor. Aynı Hayyam, rubai türünün mucidi ve gelmiş geçmiş en başarılı temsilcisi sayılıyor.

Onun yaşadığı dönemde ülkesi İran, Büyük Selçuklu İmparatorluğu hakimiyeti altındaydı ve o yaşarken ülkesini sırasıyla 1.Melikşah, 1.Mahmud, Berkyaruk, 2.Melikşah ve Muhammed Tapar ve yani beş ayrı hükümdar yönetmişti.

Ama Hayyam’ın belki de en büyük şansı, o beş hükümdar dışında kendisi gibi aydın görüşlü biri olan Vezir Nizamülmülk’ün yönetimine ve yaşam görüşüne de tanıklık etmesiydi.

Bursa mahpushanesini 1940 sonbaharında denetleyen o müfettiş, Hayyam’ı herkes kadar biliyordu ama cahildi aslında, Nizamülmülk’ü bilmiyordu mesela.

Tarım sektörü, sanayi ve hizmetler sektörüyle birlikte ekonomilerin sahip olduğu üç ana sektörden birisidir. Allan Fisher, Colin Clark  ve Jean Fourastié tarafından geliştirilen “üç sektör kanunu”na göre, toplumların gelişmemiş döneminde ekonomide ağırlık tarım sektöründedir. Toplum geliştikçe ağırlık sanayiye, tam gelişince de hizmetler sektörüne kayar. Osmanlı İmparatorluğu bu anlamda tam bir tarım toplumudur. Var olan tarım ise “geçimlik tarım” denilen özelliktedir. Yani, üretilenin daha çok toplumun gıda ihtiyacını karşılaması esasına dayanan bir üretim yapısı mevcuttur (Türkiye’deki mevcut tarım da geçimlik tarım özelliğindedir denilebilir). Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde tarımsal üretim milli gelirin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturuyordu.  Yine istihdamın ise yaklaşık yüzde 85’i tarım sektöründeydi. Tarım sektörüne birincil, sanayi sektörüne ikincil ve hizmetler sektörüne ise üçüncül sektör denilmektedir.

Bu yoğunlukta bir tarım devleti Osmanlı İmparatorluğu’ndan sonra, Cumhuriyet döneminde tarım bir taraftan temel üretim sektörü olduğu için desteklenirken bir taraftan da sanayi olmadan kalkınmanın olmayacağı bilindiği için sanayi sektörü tüm dönemlerde önceliklendirilmeye çalışılmıştır.  Gelişimin doğal sonucu olarak, tarım sektörünün milli gelir ve istihdam içerisindeki payı sürekli azalmıştır. Günümüzde tarım sektörünün istihdamdaki payı yaklaşık yüzde 14,5, milli gelirdeki payı ise yaklaşık yüzde 4,5’tir. Özellikle 1980 sonrası dönemde, tarım sektörünün ihmal edilişine bağlı olarak Türkiye tarımsal üretim açısından kendi kendine yetme özelliğini kaybetmiştir. Toplam ithalat içerisinde tarımsal ürün ithalatının payı 1980’de yaklaşık yüzde 0,06 iken, günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 7 olmuştur. Tarımsal ürün ihracatı ise toplam ihracatın yüzde 3’ü kadardır.

1980 sonrası tarım ve hayvancılıkta gerilemenin temel nedenleri;

• 1980 sonrası tarım ürünleri ithalatına yeşil ışık yakılması,
• Yanlış tarımsal destek politikaları veya tarımsal desteklerin azaltılması,
• Yem ve yakıt gibi tarımsal girdilerdeki fiyat artışları
• Terör olaylarına bağlı olarak yaylacılık faaliyetlerinin durma noktasına gelmesidir.

Mevcut topraklarının yaklaşık yüzde 36’ı tarım arazisi olan Türkiye’de tarım ve hayvancılık açısından temel sorunlar şu şekilde sıralanabilir;

Planlama sorunu mevcuttur. Bu durumu her yıl televizyonlarda bir ürünün üreticileri tarafından traktörüyle ezilmesi veya nehre dökülmesi görüntüleriyle açıklamak mümkündür. Bir ürünün yüksek fiyatla satıldığı yıldan sonraki yıl çok sayıda üretici aynı ürünü ekince, arz fazlalığına bağlı olarak satış fiyatları katlanılan maliyeti bile karşılamamakta böylece çiftçiler de ürünü ya tarlada bırakmakta veya protesto amaçlı ezme gibi davranışlar göstermektedirler. İşte burada “devletin düzenleyicilik rolü” devreye sokulmalıdır. Yani işi devlet yapmamalı, ancak ilgili ürünle ilgili Türkiye’nin ihtiyacı belirlenip ona göre uygun bölgelerdeki çiftçiler desteklenmeli veya yönlendirilmelidir.

Sulama sorunu bulunmaktadır. Türkiye’deki tarım topraklarının yaklaşık yüzde 18’i sulanmaktadır. Türkiye’nin su potansiyeli ve arazi yapısı gereği yaklaşık 9 milyon hektarlık bir arazi sulanabilir potansiyele sahip olmasına rağmen, 6 milyon hektarlık bir arazi sulanmaktadır. Bu durum temel verimsizlik sebeplerinden birisidir.

İşletmeler cüce aile işletmesi şeklindedir. Bir işletmeye düşen ortalama arazi miktarı Türkiye’de yaklaşık 61 dekar iken, bu rakam; Almanya’da 281 dekar, Fransa’da 351 dekar, İngiltere’de 671 dekardır.  Bu durum işletme maliyetini artırmakta ve üretimi karlı olmaktan çıkarmaktadır.

Tarımsal nüfus fazladır. Toplam istihdamın 14,5’i tarım sektöründe olsa da, bu oran gelişmiş ülkelerde yüzde 5’in altındadır. Türkiye’deki durum gizli işsizliğin ve verim düşüklüğünün bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Tarım toprakları amaç dışı kullanılmaktadır. Türkiye, dünyada toprak rezervi kalmayan 19 ülkeden biridir. Son 20 yılda yalnızca yerleşim alanı elde etmek için tarım dışı bırakılan alan 1 milyon hektar civarındadır.

Tarım topraklarında önemli düzeyde erezyon sorunu bulunmaktadır. Erozyon nedeniyle Türkiye her yıl 1.2 milyar ton verimli tarım toprağını kaybetmektedir. Tarım topraklarının 5 milyon hektarında şiddetli, 7 milyon hektarında ise çok şiddetli erezyon sorunu bulunmaktadır.

Verim ve üretim düşüktür. Bunun temel sebebi, teknolojinin tarıma yeterince adapte edilmemesi, bilinçsiz çiftçilik faaliyetleri, uygun tohumluk ve damızlık sağlanamaması, gübre ve tarım ilaçlarının eksik ya da yanlış kullanılışı gibi hususlardır. Örneğin AB ülkelerinde bir dekardan yaklaşık 500 kg buğday alınabilirken, Türkiye’de bu rakam ortalama 250 kg’dır. Yine ileri tarımsal verime ulaşmış ülkelerde, ortalama sığır karkas ağırlığı 250 kg iken, bu rakam Türkiye’de 160-170 kg kadardır. Sığır başına süt verimi gelişmiş ülkelerde ortalama 5000-6000 kg/laktasyon iken, Türkiye’de 1400-1500 kg/laktasyondur.

İlaç ve gübre kimi bölgelerde yetersiz, kimi bölgelerde ise aşırı kullanılmaktadır. Bir sorun da özellikle tohum açısından dışa bağımlılık söz konusudur.

Bu sorunları çoğaltmak mümkündür. Ancak amaç gereği birkaç öneri getirmek daha doğru olacaktır.

Bundan sonraki dönemlerde mevcut tarım topraklarının bölünmesine kesinlikle müsade edilmemeli, mümkünse toplulaştırmalar daha çok yapılmalıdır.

Özellikle verilen desteklerin denetimi etkin yapılmalı ve mutlaka üretime katkısına bakılmalıdır.

Kooperatifleşme teşvik edilerek etkin ve verimli bir üretim politikası oluşturulmalıdır.

1980 sonrası dönemde kullanılmayan kırsal alanlardaki topraklar ve yaylalar, özellikle organik tarım ve organik hayvancılığın yapılması konusunda yönlendirilmelidir. Bu amaçla devlet öncülüğünde model işletmeler kurularak işletilmelidir. Uzun dönemde bu işletmeler özel sektöre devredilebilir. Böylece hem istihdama katkı olacak hem de halkın bu alandan kar edilebilirliğini görmesi sağlanarak yeni işletmelerin oluşması sağlanabilecektir.

Köylerde yayların veya köy meralarının muhtarlar eliyle satışı mutlaka önlenmelidir. Bu durum devam ederse, uzun dönemde hem köylerin tekrar boşalması gibi bir sorun yaşanabilir hem de çeşitli çatışmaların yaşanabilir.

Son söz: pandemi süreci de göstermiştir ki, katma değeri düşük bir sektör de olsa “tarım sektörü stratejik ve yaşamsal bir sektördür”. Bu nedenle Türkiye’nin tarım açısından kendine yeterliliğini devam ettirecek önlemleri alması gerekmektedir.

Kur’an’ın anlattığı kâfir tipi şudur: Hakikati duyuyor ama duymamış gibi yapıyor; ayeti görüyor ama “bu bana ne söylüyor?” diye sormak yerine onu küçümsüyor; dünya hayatını tek gerçek sayıyor; malı, gücü, itibarı, çocukları ve toplumsal başarıyı Allah’a karşı güvence zannediyor. Nitekim ilgili ayetlerde onların uyarılsa da uyarılmasa da iman etmeye yanaşmadıkları, ayetleri yalanladıkları, dünya hayatının onlara süslü gösterildiği ve iman edenlerle alay ettikleri açıkça görülüyor.

Kâfirlerin temel özellikleri nelerdir?  Bir adamın kafir olduğunu nasıl anlarız?

Birincisi: Hakikati yalanlama. Küfür, sadece “bilmiyorum” demek değildir; çoğu zaman “biliyorum ama kabul etmiyorum” tavrıdır. Bakara 89’da hakikati tanıdıkları hâlde inkâr edenlerden söz edilir. Bu çok önemlidir: Kâfirlik, cehaletten çok inatlaşmış bilgi hâline gelir. Ayetleri yalanlama, ilahî beyanları görmezden gelme, hak karşısında bahane üretme bu karakterin ana çizgisidir.

İkincisi: Aklı hakikate açmamak: Kur’an kâfirleri “sağır, dilsiz, kör” mecazıyla anlatır; yani fizikî organları çalışır ama hakikate açık iç idrak kapanmıştır. “Düşünmezler”, “anlamazlar” vurgusu, küfrün akılsızlık değil, aklın yanlış merkeze bağlanması olduğunu gösterir. Modern ifadeyle söyleyelim: Zekâ var, teknik kabiliyet var, hatta yüksek eğitim var; fakat hikmet yoksa akıl, hakikati değil menfaati üretir.

Üçüncüsü: Dünya hayatını mutlaklaştırmak: Kur’an, inkâr edenler için dünya hayatının süslü gösterildiğini, onların iman edenlerle alay ettiğini söyler. Mal ve evlatların Allah huzurunda fayda vermeyeceği de tekrar edilir. Burada mesele mal sahibi olmak değil; malı, evladı, makamı, piyasa gücünü, teknolojiyi ve refahı nihai güvence sanmaktır.

Dördüncüsü: Alay, küçümseme ve kibir: Peygamberlere yöneltilen klasik itirazlar hep benzerdir: “Sen de bizim gibi insansın”, “Sana uyanlar alt tabakadan”, “Bu apaçık sihirdir”, “Bir mucize gelseydi ya…” Bu tavır, hakikati anlamaya çalışan bir soru değil; hakikati bilip onu küçültmeye çalışan bir savunmadır. Kibir burada aklın üstüne perde olur.

Beşincisi: Hak yolu engellemek: Kur’an’da kâfirlik, yalnızca kişinin kendi içinde kalan bir inkâr değildir; bazen başkalarını da Allah yolundan alıkoyan bir sosyal davranışa dönüşür. Mallarını Allah yolundan alıkoymak için harcayanlardan, insanları saptıranlardan, bozgunculuk yapanlardan söz edilir. Bu, küfrün toplumsal yüzüdür: Hakikati sadece reddetmez, hakikate giden yolları da kapatmaya çalışır.

Altıncısı: Ölçüyü bozmak; haramı helal, helali haram yapmak: Tevbe 37’de haram ayların yerini değiştirerek Allah’ın koyduğu ölçüyü eğip bükmelerinden söz edilir; kötü işleri kendilerine güzel gösterilmiştir. Bu, modern çağ için çok güçlü bir işarettir: Küfür bazen “Allah yok” demekle değil, Allah’ın ölçüsünü geçersiz sayıp yeni bir ahlak icat etmekle ortaya çıkar.

Yedincisi: Zulümle birleşmek: Kur’an’da “inkâr edip zulmedenler” ifadesi dikkat çekiyor. Küfür kalpte başlar ama zulme dönüştüğünde toplumu bozar. Hakikati örten insan, zamanla insan hakkını da örter; adaleti de örter; mazlumun sesini de örter. Bu yüzden Kur’an’da küfür ile zulüm sık sık yan yana gelir.

Modern toplumda kâfirlik neye tekabül ediyor?

“Modern kâfirlik” çoğu zaman eski putların önünde secde etmek şeklinde değil, Allah yokmuş gibi yaşamak şeklinde görünür.

Bugünün putları taş ve ağaçtan olmayabilir; para, güç, piyasa, beden, haz, imaj, ideoloji, ırk, devlet, teknoloji, bilimcilik, kariyer, tüketim ve ekran olabilir. Bunların kendisi bütünüyle kötü değildir; fakat insan bunları Allah’ın üstüne çıkarırsa, “nihai anlam kaynağı” hâline getirirse, modern şirk ve modern küfür orada başlar.

Bugünün kâfirliği şu cümlelerde görünür:

“Hayat bu dünyadan ibaret.
“Para varsa değer vardır.”
“Güçlü olan kazanır; adalet zayıfların tesellisidir.”
“Din özel hayatta kalsın, hayata karışmasın.”
“Helal-haram değil, kâr-zarar önemlidir.”
“İnsan kendi kendisinin tanrısıdır.”

Bu tavır açık ateizm olmak zorunda değildir. İnsan diliyle Allah’a inandığını söyleyebilir; fakat kararlarında, ticaretinde, siyasetinde, ailesinde, ahlakında, medya dilinde ve hayat hedeflerinde Allah’ı yok sayıyorsa, burada pratik küfür diyebileceğimiz bir tehlike doğar.

Nasıl teşhis edilir?

Burada çok dikkatli olmak gerekir: Tek tek insanları “kâfir” diye damgalamak bizim işimiz değildir. Hüküm Allah’ındır; zahirî hukuk, ilim ehlinin ve usulün konusudur. Fakat Kur’an bize bir tavır teşhisi yaptırır. Yani “filan kişi kâfirdir” demekten çok, “şu davranış küfrî bir karakter taşıyor” diyebiliriz.

Teşhis için şu sorular sorulabilir:

Bir insan veya toplum hakikat kendisine geldiğinde onu anlamaya mı çalışıyor, yoksa alaya mı alıyor? Allah’ın ölçüsünü hayatın merkezine mi koyuyor, yoksa menfaate göre eğip büküyor mu? Dünya nimetlerini emanet mi görüyor, yoksa kendine ait mutlak güç mü sanıyor?
Mazlumun hakkını gözetiyor mu, yoksa gücün yanında durup zulmü meşrulaştırıyor mu?
İnsanları hayra mı çağırıyor, yoksa Allah yolundan alıkoyan bir kültür mü üretiyor?
Ahireti hesaba katan bir vicdanı var mı, yoksa ölüm yokmuş gibi mi yaşıyor?

Bu soruların cevabı bize kişilerin nihai hükmünü değil, bir hayat tarzının iman mı, küfür mü ürettiğini gösterir.

Sonuç: Kur’an’daki kâfir tipi, sadece “başka dinden olan kişi” değildir. O, hakikatin üzerini örten insandır. Bazen filozof kılığındadır, bazen tüccar, bazen siyasetçi, bazen medya dili, bazen de insanın kendi nefsidir. En tehlikeli küfür ise kaba inkâr değil; medenî, süslü, başarılı, alkışlanan fakat Allah’sız bir hayat düzenidir.

Bu yüzden kafirlerle ilgili ayetleri okurken hedefi dışarıda aramak eksik olur. Kur’an bize yalnız “onlar böyledir” demiyor; aynı zamanda “siz onlar gibi olmayın” diyor. Kâfirlik, insanın dışında bir düşman olduğu kadar, kalbin içinde de bir perdedir. O perde kalkarsa iman başlar; perde kalınlaşırsa insan hakikatin ortasında bile karanlıkta yaşar.

Ejder Tepesi’nin yamaçlarındaki kar kümeleri, atların alnındaki akıtmaları andıran görüntüler sergileyerek eşsiz bir manzara oluşturuyor.

Kardelenler çoktan yerlerini gelinciklere bıraktı.

Erzurum’a yaz geldi, Palandöken ve Erzurum Ovası yemyeşil.

Mevsim sıcaklıklarının tavan yapmak üzere olduğu şu günlerde, Anadolu’da, havası Erzurum kadar güzel bir şehir herhalde az bulunur.

Yaz aylarında gece kalın yorgana sarılıp yatmak, Erzurumluya has bir keyiftir.

Sahil kenarında buram buram terleyip, sivrisinekler tarafından taciz edilen tatilcileri düşünürken, Erzurum’un doğal klimalı havasının ne kadar büyük bir lütuf olduğunu anlamak mümkün.

Okullar tatil oldu, öğrenciler karnelerini aldı.

Üniversite öğrencilerinin ve tatilcilerin şehri terk etmeleriyle birlikte, şehirde huzurlu bir sessizlik hâkim.

Yaz mevsimini Erzurum’da geçirenler ise hafta sonlarında bir ağaç altı ve bir su kenarı bulup, moda tabiriyle piknik yapıyorlar.

Eskiden şehrimizde piknik tabiri hiç kullanılmazdı.

Mesire yerlerine gitmek için “Seyir” veya “Kır” kelimeleri telaffuz edilirdi.

Erzurumlular için seyire gitmenin ayrı bir kültürü ve özelliği vardı.

O günlerde günübirlik gidilen mesire yerlerinin başında; SSK Hastanesi’nin arkasındaki Fidanlık, Tohum Islah’ın bahçesi, İstasyon, Kombina ve Orman Müdürlüğü bahçeleri, Köşk’ün arkası, Türbe,  Ilıca (İlice), Hasankale (Gala), Akdağ, Tafta, Teke Deresi, Deli Çermik, Serçeme, Boğaz gibi yerler gelirdi.

Erzurum’un en gözde mesire yerlerinden olan Boğaz; Yukarı, Orta ve Aşağı Boğaz olmak üzere üç mesire alanından oluşurdu.

Şehrin içinde kalan mesire yerlerine yaya gidenler olduğu gibi, faytonla da gidenler olurdu.

   Mesafesi uzak olan; Türbe, Boğaz gibi mesire alanlarına fayton ve at arabasıyla, Ilıca ve Hasankale’ye ise trenle gidilirdi.

Serçeme, Akdağ, Teke Deresi gibi daha uzak olan yerlere gitmek içinde minibüs kiralanırdı.

Rahmetli nenemin maddi durumu iyi olduğundan, minibüsü o tutar, ailenin birlikte seyre gitmesini sağlardı.

Sabah erkenden kalkıp, gelecek minibüsün yolunu nasılda gözlerdik. Heyecandan içimiz içimize sığmazdı.

Minibüs aileyi toplayıp en son bizim evin önüne gelince, sevinçten göklere uçardık.

Yüksek binaların olmadığı dönemlerde, seyre gidemeyen hanımlar evlerin bacalarında seyir keyfini yaşarlardı.

Seyre gitmeden önce evlerde hummalı bir çalışma olurdu.

Akşamdan patates ve yumurtalar haşlanır, zeytinyağlı dolmalar sarılır, kuru köfteler kızartılır, helva kavrulur, hurma tatlıları dökülür, kete ve su böreği açılırdı.

Civil peynir, yeşil soğan, tere, lavaş ekmek ise değişmezler arasındaydı, misten ve tenekeden yapılı semaverin seyirdeki yeri ise tartışılmazdı.

Mesire yerlerine; hısım, akraba ve komşularla gidildiği için, seyrin ayrı bir lezzeti ve bereketi olurdu.

Seyre gidilecek günü iple çeken çocuklar, çıtalı uçurtma yapmak için günler öncesinden hazırlıklara başlarlardı.

Piknik kelimesini bilmediğimiz o günlerde, bencil mangal kültürü de hayatımıza girmemişti.

Gidilen mesire yerlerinde taşlardan ocak yapılır, pilav ve et bu ocaklarda pişirilirdi.

 Bazı aileler, mesire yerlerindeki ağaçlar arasına çektikleri iplerin üzerine, sofra bezleri veya ihramlar asarak, pratik çardaklar yaparlardı.

Temizliğe aşırı özen gösteren Erzurumlu hanımlar, su kenarındaki mesire yerlerine gittiklerinde halı, kilim ve yünlerini de beraberlerinde götürür yıkarlardı.

Hanımlar, seyirde bulunmanın keyfi ile bu zahmetli işi kolayca yapıp, gönül rahatlığıyla evlerine dönerlerdi.

Seyirde çocukların tattığı zevk ise kelimelerle anlatılmayacak kadar ziyadeydi.

Asker millet oluşumuzdan mı nedir, ağaç gören çocuklar ok ve yay yapar, hemen savaşçılık oynamaya başlarlardı.

Deniz görmemiş dadaş balaları, Akdağ, Ilıca ve Hasankale çermiklerinde yüzme egzersizleri yaparlar, Erzurum tabiri ile çimerdiler.

Seyir yerinde keyfimizi kaçıran tek şey havanın bozulması, yağmurun yağmasıydı.

Yağmur bulutları gökyüzünü kapladığında, biz çocuklar hep bir ağızdan “Gün buralara, bulut dağlara” diye bağırır, havanın düzeleceğine inanırdık.

Hali vakti yerinde olan aileler arasında, Türbe’de çadır kurup birkaç gün kalmak ise yaygın bir gelenekti.

Çadır her evde bulunmazdı, ekonomik durumu iyi olan evlerde, çeşitli ebat ve şekillerde çadırlar bulunurdu.

Bu çadırların dört köşeli ve pencereli olanlarına Tenefli, yuvarlak ve ortasında direği olanlara ise Sivri Çadır veya Nefer Çadırı ismi verilirdi.

Yaz gelip okullar tatil olunca, bazı aileler Ağustos ayının sonuna kadar Hasankale’ye veya Ilıca’ya yazlığa giderlerdi.

Komşular ve akrabalarla beraber gerçekleştirilen bu gelenek, tatil anlayışının değişmesi neticesinde yavaş yavaş kayboldu.

Sahil kentlerindeki devre mülklerin ve tatil köylerinin ortaya çıkması, yazlık furyasının sahilleri yağmalamasıyla birlikte tarihe karışan bu alışkanlıklar, artık o günleri yaşayanların hafızalarında hoş bir hatıra olarak kaldı.

Ilıca’da kalmak için gidenler ya çadırlarını götürürler veya baraka diye tabir edilen, belediyeye ait konaklama yerlerini kiralarlardı.

Pulur Çayı’nın serinliğinde Ilıca’nın temiz havasını teneffüs eden Erzurumlular, çermiklerde şifa ararlardı.

Hasankale’yi tercih edenler de belediye bahçesini mekân tutarlar, çadırlarını buraya kurup yazın tadını çıkarırlardı.

Akrabalar ve aynı mahalleden olanlar kümeler halinde çadırlarını yerleştirirler, yani kampus oluştururlardı.

Ailenin büyüklüğüne göre çadırların sayısı da değişirdi, sivri çadırlar mutfak ve yatak çadırı olarak, Tenefli çadırlar ise oturmak ve misafirleri ağırlamak için kullanılırdı.

Çadırların yerinin tespiti ise oldukça önemliydi ve tecrübe gerektirirdi.

Çeşmeye ve çermiklere yakınlık, ağaç gölgesi, bataklıklardan uzaklık, çadır kurulacak yerin kriterleriydi.

Rahmetli babam devlet memuru olmasına rağmen, bu zevklerden bizi mahrum bırakmazdı.

Kendimize ait çadırlarımız yoktu, ama babam yakın çevresinden tedarik ettiği çadırlarla bizi Hasankale’ye gönderirdi. Bazı yıllar Ilıca’daki barakalarda kaldığımızda olurdu.

Hasankale ve Ilıca’ya genelde nenem ve ezemlerle beraber giderdik.

Rahmetli nenemin bohçasını alıp, elimden tutup beni çermiğe götürdüğünü hayal meyal hatırlasam bile, çermiklerde ilk kulaç atmayı öğrendiğim günü dün gibi hatırlamaktayım.

Kadınların gittiği çermiğe biraz gelişikli küçük erkek çocuklar alınmaz, hatta çermikçi kadının böyle bir durumda  “Bari babasını da getirseydiniz” diye kadınları azarladığı söylenirdi.

Hasankale’ye gitmek için, tutulan kamyona iğneden ipliğe eşyaların yerleştirilmesi, kamyonla yolculuk, çadırların bahçede kurulması, eşyaların çadırlara taşınması, hepimize ayrı bir heyecan verirdi.

Erzak sandığı, semaver, gaz ocağı, gaz ve lüks lambaları çadır hayatının en önemli eşyalarıydılar.

Çadırların yanı başına yapılan kümeslerde beslenen tavuklardan günlük yumurta ihtiyacı temin edilir, gidene yakın tavuklar kesilerek ziyafet çekilirdi.

Biz çocuklar etrafı biraz tanıdıktan sonra, hemen çarşıya gidip olta malzemeleri alarak, olta yapıp balık tutmaya başlardık.

O günlerde Hasankale’den geçen derenin içerisinde o kadar çok balık olurdu ki onları çıplak gözle bile görebilirdik.

Çadırlarda kaldığımız günlerin en unutulmaz anları ise mehtap altındaki gecelerdi.

Pasin Ovası’na karanlık çöktüğü zaman çadır sakinleri arasında oldukça zevkli oyunlar oynanır, eğlenceler tertip edilirdi.

Çadırlarda kalanlar arasında türkü söyleyen ve saz çalan yetenekli gençler her zaman bulunduğundan, geceleri bahçede eğlence eksik olmazdı.

Düz bir alanda toplanan küçük, büyük, kadın, erkek, çadırlarda kalan hemen herkes bir halka oluştururlar, ortaya bir lüks lambası konulur, saz ve darbuka eşliğinde söylenen türkülere eşlik edilerek hoşça vakit geçirilirdi.

Bazı yetenekli gençlerin sergiledikleri komedi türündeki oyunlar ise izleyenleri gülmekten kırıp geçirirdi.

Çok küçük olmama rağmen sesimi beğenen bazı ablalar, bir defasında beni de bu kalabalıkta türkü söylemeye ikna etmişlerdi.

Doğunun çocuğu utangaç ve sıkılgan olur. Bu sebepten dolayı ablaların ehramları altında “Aya bak nice gider, Kırmızı gül demet demet ve Al yeşil giymiş allanır balam” isimli türküleri okuyunca, etraftaki büyükler tarafından epeyce sevilmiş ve övgü almıştım. Doğrusu bu durum pekte hoşuma gitmişti.

Çadırlardaki gençlerle, Hasankaleli gençlerin arasındaki futbol maçları ise görülmeğe değerdi.

Çermiklere, temiz olur düşüncesiyle sabah erken saatlerde gidilirdi.

Çermiğin kaynağını yaşlı dedeler tutar, delikanlılar su içerisinde güreşerek güç gösterisinde bulunurlar, su kabaklarını koltuk altlarına almış çocuklarda yüzmeye çalışırlardı.

Çermikten çıktıktan sonra elimize beş kuruş geçince hemen vişneli dondurma satan sakallı bir amcanın büfesine koşardık.

O dondurmanın kokusunu, yıllar sonra rahmetli Nail Ağabeyi’nin Hemşin Pastanesi’nde yaptığı Mestinaz isimli şurupta tatmıştım.

Evin erkekleri işleri icabı Cumartesi ve Pazar günleri çadırlarda kalırlar, Pazartesi sabahı işlerine dönerlerdi.

Büyükler arasında oynanan tavla maçlarındaki esprinin ve şakanın dozu ise sınırları zorlardı.

Çadır gecelerinin oyunları arasında “Al cicozu ver cicozu” ile “Yağ satarım bal satarım” adlı oyunlar çok revaçtaydı.

Al yeşil giyip çermik yolunda sallanan genç kızların, çadır sakinleri arasında kısmetlerini buldukları da olurdu.

Her şey dâhil tatil programlarında bile olmayan zevk ve lezzet dolu günler su gibi akıp gider, havaların soğukluğu hissedildiği günlerde hüzünlü dönüş yolculuğu başlardı.

Kamyona yüklerimizi yerleştirip yola çıktığımızda, yazın geçirdiğimiz o güzel günlerin hatıralarını bahçenin çimenleri üzerine bırakır evimize dönerdik.

Kar ve buzun Erzurum’u kapladığı kış aylarında, evimizi ısıtan sobanın başında hatıralarımıza döner, gelecek yazın hayalleriyle seyre gideceğimiz günleri düşünürdük.

Elbette istişare önemlidir. Ortak akıl değerlidir. Ancak Erzurum'un bugün ihtiyacı yeni toplantılar değil, somut sonuçlardır.

Çünkü sorun fikir üretmek değil; üretilen fikirleri hayata geçirebilmektir.

Bu nedenle artık şu soruları sormak gerekiyor:

2025 Turizm Başkenti unvanı Erzurum'a ne kazandırdı?

Kalıcı hangi yatırımlar yapıldı?

Kaç yeni uçuş hattı açıldı? Uçuş sayıları yeterli seviyeye ulaştı mı?

Kaç uluslararası organizasyon düzenlendi?

Yerli ve yabancı turist sayısında anlamlı bir artış sağlanabildi mi?

Konaklama süreleri uzadı mı?

Yeni yatırımlar ve yeni istihdam oluşturulabildi mi?

Bu soruların cevapları yoksa ortada başarı hikâyesinden değil; kaçırılmış büyük bir fırsattan söz etmek gerekir.

Çünkü turizm; afişlerle, sloganlarla ve toplantılarla gelişmez.

Turizm; planlamayla, yatırımla, güçlü ulaşım altyapısıyla, kararlı ve cesur bir yönetim anlayışıyla gelişir.

Ne yazık ki ülkemizde yıllardır değişmeyen bir alışkanlık var. Yapılmayan, yapılmayacak olan ve yapılması düşünülmeyen işler için uzun uzun toplantılar yapılıyor.

Oysa kamu yönetiminde başarı, yapılan toplantılarla değil; ortaya çıkan sonuçlarla ölçülür.

Hazırlanan strateji belgeleri, çalıştay raporları ve vizyon metinleri uygulamaya dönüşmediği sürece raflarda bekleyen dosyalardan ibaret kalır.

Bugün Erzurum turizminin önündeki en büyük engel ulaşımdır.

Şehre yeterli uçak seferi yapılamıyorsa...

Erzurumlular bile bilet bulmakta zorlanıyorsa...

İç hat biletleri zaman zaman yurt dışı uçuşlarından daha pahalı hâle geliyorsa...

Kış sezonunun en yoğun dönemlerinde insanlar uçaklarda yer bulamıyorsa...

2010 yılında sözü verilen hızlı tren ve hafif raylı sistem hâlâ hayata geçirilememişse...

Öncelikle bu sorunları çözmek gerekir.

Çünkü turizmin ilk şartı, bir şehrin güzel olması değil; kolay ulaşılabilir olmasıdır.

Dünyada turizmde öne çıkan şehirlerde önce ulaşım ağı güçlendirilir. Ardından konaklama kapasitesi artırılır. Sonra destinasyon yönetimi oluşturulur, en sonunda profesyonel tanıtım yapılır.

Biz ise bunun tersini yapıyoruz. Altyapıyı tamamlamadan turist bekliyoruz.

Oysa insanların rahat ulaşamadığı bir destinasyon için reklam sonuç vermez.

Gerçek şu ki Erzurum'un hiçbir zaman potansiyel sorunu olmadı.

Binlerce yıllık tarihi...

Palandöken gibi uluslararası bilinirliğe sahip bir kayak merkezi...

Çifte Minareli Medrese, Yakutiye Medresesi, Üç Kümbetler, Kale gibi eşsiz tarihî eserleri...

Termal kaynakları...

Yüksek irtifa spor turizmine uygun coğrafyası...

Doğası, gastronomisi, kongre ve sağlık turizmi için sahip olduğu imkânlar...

Bunlar birçok şehrin sahip olmak isteyeceği değerlerdir.

Eksik olan kaynak değil; bu kaynakları doğru planlayıp etkin şekilde yönetebilme kabiliyetidir.

Bugün başarılı turizm şehirlerinde kamu, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum aynı hedef doğrultusunda hareket ediyor. Hedefler belirleniyor, sonuçlar düzenli olarak ölçülüyor ve kamuoyuyla paylaşılıyor.

Bizde ise kalabalık toplantılar, yapılan konuşmalar, çekilen toplu fotoğraflar ve bu fotoğraflarda yer almak başarı olarak lanse ediliyor.

Oysa iyi yönetim, çok konuşan ve çok karışan değil; sonuç üreten ve sonuca yönelik doğru insanlarla çalışan, kendisini değil şehrini öne çıkarmaya çalışan yönetimdir.

Erzurum'un artık yeni sloganlara ihtiyacı yok.

Yeni lansmanlara da...

Yeni vizyon cümlelerine de...

Şehrin ihtiyacı; kararlılıkla uygulanan bir turizm politikasıdır.

Daha fazla uçak seferidir.

Ulaşımı kolaylaştıracak rekabetçi fiyatlardır.

Dört mevsime yayılan turizm planlamasıdır.

Yatırımcıya güven verecek güçlü bir turizm ekosistemidir.

Çünkü Erzurum'un sorunu potansiyel değil; uygulamadır.

Yıllardır konuşulanların hayata geçirilememesidir.

Artık Erzurum'un yeni toplantılara değil...

Sonuç alan yöneticilere...

Yeni raporlara değil...

Yeni uçak seferlerine...

Hızlı trene, hafif raylı sisteme…

Gerçekleşmeyen vaatlere değil...

Tamamlanmış projelere...

Basın önünde yapılan kalabalık toplantılara ve yeni fotoğraf karelerine değil...

Artan turist sayısına...

Yükselen doluluk oranlarına...

Artan turizm gelirlerine...

Ve uluslararası rekabet gücüne ihtiyacı var.

Çünkü yıllardır Erzurum turizmi masaya yatırılıyor.

Ne yazık ki o masa artık bir toplantı masası olmaktan çıktı; yoğun bakım masasına dönüştü.

Hastalık belli.

Teşhis belli.

Raporlar hazır.

Ama tedavi bir türlü başlamıyor.

Şehir bekliyor.

Zaman akıp gidiyor.

Fırsatlar birer birer kaçıyor.

Ve Erzurum, sahip olduğu bütün imkânlara rağmen, hak ettiği turizm başarısına hâlâ ulaşamıyor.

Bilimsel çalışmalarda "besin sıralaması (food sequencing)" olarak adlandırılan bu yaklaşım, öğün sırasında besinlerin tüketim sırasının kan şekeri yanıtı, tokluk hissi ve iştah kontrolü üzerinde etkili olabileceğini ortaya koyuyor. Elbette bu yöntem tek başına kilo verdiren sihirli bir formül değil. Ancak sağlıklı beslenmenin küçük ama etkili alışkanlıklarından biri olabilir.

Peki, sofrada nasıl bir sıra izlemek fayda sağlayabilir?

Uzmanların üzerinde durduğu ilk adım, öğüne liften zengin sebzelerle başlamaktır. Salata, yeşillikler, salatalık, domates, havuç veya mevsimine uygun diğer çiğ sebzeler; lif içerikleri sayesinde sindirim sürecinin daha kontrollü ilerlemesine katkıda bulunabilir. Bu durum, özellikle karbonhidratların kana geçiş hızını yavaşlatarak yemek sonrası kan şekeri yükselişinin daha dengeli olmasına yardımcı olabilir.

İkinci adım ise kaliteli protein kaynaklarına yer vermektir. Yumurta, yoğurt, peynir, tavuk, balık veya kuru baklagiller yalnızca kas dokusunun korunmasına katkı sağlamaz; aynı zamanda daha uzun süre tok hissetmeye de destek olabilir. Öğüne ölçülü miktarda zeytinyağı, ceviz veya avokado gibi sağlıklı yağların eklenmesi de doyuruculuğu artırabilir.

Karbonhidratlar ise çoğu zaman yanlış anlaşılan besin grubudur. Oysa sağlıklı beslenmenin amacı karbonhidratı tamamen hayatımızdan çıkarmak değildir. Tam tahıllar, bulgur, yulaf, kuru baklagiller, patates ve meyveler dengeli bir beslenme planında önemli yer tutar. Buradaki öneri, bu besinleri sebze ve proteinlerden sonra tüketmektir. Böylece kan şekerindeki ani yükselişler sınırlanabilir ve kısa süre içinde yeniden acıkma hissi bazı bireylerde daha az görülebilir.

Özellikle insülin direnci, prediyabet ve tip 2 diyabeti bulunan bireylerde yapılan araştırmalar, besin sıralamasının yemek sonrası kan şekeri kontrolünü iyileştirebildiğini gösteren sonuçlar ortaya koymuştur. Bunun yanında daha uzun süre tok kalma ve gün içerisinde atıştırma isteğinin azalması gibi olumlu etkiler de bildirilmektedir. Ancak bu yaklaşımın herkeste aynı sonucu oluşturacağını söylemek doğru olmaz. Her bireyin metabolizması, yaşam tarzı ve sağlık durumu farklıdır.

Unutulmaması gereken en önemli nokta ise şudur: Besin sıralaması, sağlıklı yaşamın yerine geçen bir yöntem değil; onu destekleyen bir alışkanlıktır. Günlük beslenme düzeni dengesizse, porsiyonlar kontrol edilmiyorsa ve fiziksel aktivite ihmal ediliyorsa yalnızca besinlerin yerini değiştirmek beklenen etkiyi sağlamayacaktır.

Bazen büyük değişimler, küçük alışkanlıklarla başlar. Bir sonraki öğününüzde tabağınızı değiştirmek yerine yeme sırasını değiştirmeyi deneyin. Önce sebzelerinizi, ardından protein kaynağınızı tüketin ve karbonhidratı sona bırakın. Küçük gibi görünen bu değişiklik, zaman içinde daha dengeli bir kan şekeri yanıtına, daha uzun süren tokluk hissine ve daha kontrollü bir beslenme düzenine katkı sağlayabilir.

Dijitalleşmenin her alanda yaygınlaştığı günümüzde bazı uygulamaların olumlu yanları olduğu gibi olumsuz olarak da vatandaşlara yansıyabiliyor. Bu noktada Ticaret Bakanlığı, tüketicilere dijital olarak yansıtılan aldatıcı reklamlara karşı kapsamlı bir düzenleme yaptı ve Resmi Gazete'de yayımlanan, 1 Ağustos'ta yürürlüğe girecek olan yeni reklam yönetmeliğine kapsayıcı ve katı kurallar getirdi.

Öncelikle yapay zeka ile oluşturulan reklamlarda, gerçek bir tüketici gibi ürünü kullanmış, tatmış, denemiş gibi tavsiyeler kesinlikle yasaklandı. Ürün ve hizmet reklamlarında yapay zeka olmasa dahi gerçek tüketici kaynaklı tavsiyelerde tamamen yasaklandı.

Sosyal medyada yansıyan yetişkinlere özel reklamlarda özellik, yaş, sosyal alan gibi kriterlere açıklık getirilecek. Çocuklara özel veri kullanılarak yapılan reklamlar ise yasaklandı.

Adını pek çok kez duyduğumuz sosyal medya fenomeni olan Influencer'lar ve içerik üreticileri, reklam amaçlı paylaşım yapıyorlarsa ve bundan kazanç, çıkar sağlıyorlarsa bunu açıkça "reklamdır" diye belirtmek zorunda olacaklar.

İndirimli satış kampanyalarında bundan önceki düzenlemede indirimin başladığı tarihten önceki 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınıyordu. Yeni düzenleme ile bu sayı 10 güne düşürüldü. Yani artık indirimin başladığı tarihten önce uygulanan en düşük fiyatta son 10 gün esas alınacak. Meyve sebze gibi çabuk bozulan ürünlerde ise bir önceki fiyat baz alınabilecek.

Bir alana bir bedava, ikinci ürünün yarısını ödeme gibi reklamlarda artık indirimli satış yönetmeliği kapsamında yer alacak.

Her hangi bir ürünün, ambalajın, poşetin reklamı yapılırken çevre dostu, sıfır atık, eko gibi ifadelere yer verilemeyecek. Bu konuda hiç bir bilimsel veriye sahip olmadan yapılan reklamlar ise kesinlikle yasaklandı.

Kumar, bahis reklamları zaten yasaktı ancak bu kapsam daha da genişletilerek tamamen yasak kategorisine alındı. Kumar, bahis reklamına ek olarak, falcı, medyum, astrolog reklamları da yasaklandı.

‘Herhangi bir gıdanın hayatın akışındaki gıdaların yerine geçtiği’ gibi tüketicilere yanıltıcı bilgi verilmesi yasaklandı.

Tüketici şikayet sitelerinde firmaların tüketicilere vereceği cevap 72 saat ile sınırlıydı. Bu süre 48 saate düşürüldü. Yani herhangi bir ürün ve hizmet şikayetinde ilgili firmanın 48 saat içinde cevap vermesi gerekecek.

Bir ürün yada hizmet satın alındı ise ve alımın sistemsel doğrulaması yapılmadıysa ya da olmuyorsa, ürünü alan tüketicinin değerlendirmesi yayınlanamayacak. Aslında geçtiğimiz yıllarda yapılan düzenlemede benzer madde vardı ancak bu düzenleme ile sahte yorumlara daha kapsamlı yasak getirildi.

Tüketicilere zorla ürün satmaya çalışan, zorla üye yapan, üyelikten çıkmayı zorlaştıran işletmelerle, stokta son ürün kalmış gibi ‘aldatıcı reklam’ verilen paylaşımlar incelenecek. Eğer aldatıcı, sahte reklam tespit edilirse reklam durdurma ve para cezası verilecek.

 “İsteyen” ile “dua eden” arasındaki fark: İsteyen, ihtiyar hâlindedir; kontrolün kendisinde olduğunu zanneder. Dua eden ise ızdırar hâlindedir; elinden hiçbir şey gelmediğini bilir. Modern insan genellikle isteyendir; plan yapar, hedef koyar, projeler üretir. Fakat kriz anında dua edene dönüşür. Buradaki hakikat şudur: İsteyene karşılık vardır, dua edene icabet vardır. Karşılık, emeğe göre bir mükâfattır; icabet ise rahmettir. İcabet, insanın zayıflığını kabul etmesiyle açılan bir kapıdır.

“Kullarım beni sorarsa, ben onlara çok yakınım.” ayeti, duanın ontolojik temelini kurar. Yakınlık… Bugün insan kalabalıklar içinde ama yalnız; sosyal ağlarda bağlı ama iç dünyasında kopuk. Allah’a yakınlığını kaybeden insan, yakınlık ihtiyacını başka yerlerde arar: bağımlılıklarda, hazlarda, alkışta, sanal onaylarda. Dua ise insanı yeniden merkeze döndürür. Çünkü dua, insanın kendi güç vehmini bırakıp hakiki kudrete yönelmesidir.

Avamın duası sözle, zahidin duası fiille, sâdığın duası hâl ile, ârifin duası ise ızdırar ve intizar ile… Bu tasnif modern insan için aydınlatıcıdır. Çünkü bugün dua çoğu zaman dilde kalıyor. Hâlbuki dua, bir hâl dönüşümüdür. İnsan hâliyle dua etmediği sürece kelimeler havada asılı kalır. Gerçek dua, insanın fakrını bilmesidir. “Duanın hakikati O’na olan muhtaçlığın izharıdır.” ifadesi, kulluğun özünü özetler.

Modern kültür insanı güçlü, bağımsız ve yeterli göstermeye çalışır. Oysa insan ontolojik olarak muhtaçtır. Bu muhtaçlığı inkâr ettikçe iç gerilim artar. Çünkü kalp gerçeği bilir. Zayıflığını kabul eden insan huzur bulur; inkâr eden insan ise sürekli gerilim üretir. Ayette “Allah yükünüzü hafifletti; sizde zayıflık olduğunu bildi.” buyurulması, zayıflığın bir ayıp değil, hakikat olduğunu gösterir. Zayıflığını bilen insan dua eder; dua eden insan da haddini bilir.

Duanın afetleri kaldıran üç hasletle birlikte zikredilmesi de manidardır: ihlâs, takvâ ve merhamet. İhlâssız dua, bir alışveriş talebine dönüşür. Takvâsız dua, çelişkili bir beklentidir. Merhametsiz dua ise sadece ben merkezli bir yakarıştır. Bugün bireycilik o kadar büyüdü ki dua bile bazen sadece “ben” eksenli kaldı. Oysa dua, insanı başkasının acısına da ortak eder.

En çarpıcı cümle şudur: “Dua geçmiş hükmü değiştirmez; ancak tazarru ve fakrın izharıdır.” Bu, duayı sihirden ayırır. Dua kaderle pazarlık değildir; kulun kendini konumlandırmasıdır. Dua eden insan, sonucu Allah’a bırakır. Modern zihnin zorlandığı nokta da burasıdır. Çünkü kontrolü bırakmak istemez. Fakat hakiki huzur, kontrolün Allah’a ait olduğunu idrak etmekle gelir.

Şu söz meseleyi tamamlar: “Dua, göklerin Rabbine ihtiyaçlarını arz etmekle bedenin ziynetlenmesidir.” Yani dua, ruhun estetiğidir. Bedeni süsleyen insan, ruhunu ihmal ederse iç çürüme başlar. Bugün dış görünüm kültürü zirvede; iç arınma ise zayıf. Oysa dua kalbi parlatır. Kalbi parlayan insanın aklı da berraklaşır.

Sonuçta dua, modern insanın kaybettiği en temel bilinçtir: muhtaçlık bilinci. İnsan muhtaç olduğunu unutursa kibir büyür; kibir büyürse kalp kararır; kalp kararırsa akıl sapar. Dua ise insanı yeniden yerine koyar. İsteyenden dua edene geçiş, kontrol vehminden teslimiyete geçiştir. İşte bu geçiş gerçekleştiğinde, insan hem Allah’a yaklaşır hem kendine.

Son zamanlarda zihnimi meşgul eden konulardan biri de buydu. Büyümek yalnızca yaş almak değil. İnsan büyüdükçe sorumluluğu da büyüyor. Tecrübe kazandıkça kendisinden sonrakilere yol göstermesi, cesaret vermesi ve ön açması gerekiyor. Ne yazık ki bazen tecrübeleriyle ışık tutmasını beklediğimiz büyüklerin sessiz kalması insanı üzüyor. Tam da böyle düşündüğüm günlerde yaşadığım bir sohbet, bu konudaki inancımı yeniden tazeledi.

Geçtiğimiz günlerde, Erzurum Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Daire Başkanlığı tarafından restore edilerek sanatçılarımıza tahsis edilen tarihi Erzurum evlerinden birinde bulunan geleneksel el sanatları atölyesine uğradım. Ahşap sanatçımız Yavuz Kırküzer’e selam vermek için gittiğim bu ziyaret, Dr. Öğretim Üyesi Yaşar Gök hocamızla yaptığımız uzun ve anlamlı bir sohbete dönüştü.

Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Coğrafya Bölümü’nde yıllarca akademisyenlik yapan, Atatürk Üniversitesi’nde genel sekreterlik görevinde bulunan ve bugün emekliliğinin ardından bilgi ve birikimini paylaşmaya devam eden Yaşar Hocamıza yine içimdeki bir serzenişi dile getirdim. “Bazen büyüklerimizin biraz daha yol göstermesi gerektiğini düşünüyorum” dedim.

O da beni 1980’li yıllara götüren bir hikâye anlattı.

O yıllarda üniversitede memur olarak görev yapıyormuş. İçinde okuma arzusu, ilerleme isteği varmış ama önündeki yol çok da net değilmiş. Tam o dönemde karşısına Nurullah Genç çıkmış. Sadece “Oku” demekle kalmamış; ona ders çalıştırmış, sınavlara hazırlamış, eksiklerini tamamlamış, üniversite imtihanına girmesi için motive etmiş. Bir anlamda onun kendi potansiyelini görmesine vesile olmuş.

Ancak hayat her zaman düz bir yol sunmuyor. Yaşar Hocamızın önüne bazı idari engeller çıkmış. Tam bu noktada dönemin dekanlarından Prof. Dr. Talat Güllap devreye girmiş. “Sorumluluğu ben alıyorum, sen okumaya devam et” diyerek ona sahip çıkmış ve önünü açmış.

Bu hikâyeyi dinlerken düşündüm; bugün akademisyen olarak tanıdığımız, yüzlerce öğrenci yetiştirmiş bir insanın hikâyesinde yalnızca kendi emeği yok. Ona inananların, elinden tutanların, cesaret verenlerin ve önünü açanların da payı var.

İşim gereği çok insanla muhatap oluyorum. Bakanlarla, bürokratlarla, televizyoncularla, şairlerle, yazarlarla, gazetecilerle ve toplumun yakından tanıdığı pek çok isimle aynı ortamlarda bulunma fırsatım oluyor. Eksik örnek vermemek adına burada isimlerini sayamadığım daha nice kıymetli insan da var. Bazen uzaktan hayranlık duyduğunuz kişilerle tanışınca fikirleriniz değişebiliyor. Hatta kimi zaman hayal kırıklıkları yaşanabiliyor. Ancak Nurullah Genç Hoca benim için tam tersini hissettiren isimlerden biri oldu. Onu tanıdıkça daha çok sevdim, daha çok saygı duydum. Yaşar Hocamızın anlattığı bu hikâyeyi dinledikten sonra ise kendisine duyduğum takdir daha da perçinlendi.

Bunun sebebi sadece anlattıkları değildi. Kısa süre önce birlikte bulunduğumuz bir programda rahatsız olmasına rağmen imza bekleyen hiç kimseyi kırmamıştı. Ben kendisine, “Hocam, isterseniz biraz dinlenin” dediğimde bana dönüp, “Canan, onlar benim için gelmiş. Ben onlarla varım. Hepsini dinlemek ve hepsine vakit ayırmak zorundayım” demişti.

Bazı insanlar yalnızca sözleriyle değil hayatlarıyla da ders verirler. Onların varlığı, gençlerin önünü açar; bir cümleleri yıllarca unutulmaz. Belki de kültür dediğimiz şey tam olarak budur. Geçmişi korumak kadar insan yetiştirmek, bildiğini paylaşmak, bir başkasının hayatına dokunabilmek…

Yaşar Gök, Nurullah Genç ve Talat Güllap’ın hikâyesinde beni en çok etkileyen şey, birbirlerinin hayatına dokunmuş olmalarıydı. Biri cesaret vermiş, biri sahip çıkmış, biri ön açmış. Sonuçta ortaya sadece başarılı bir akademisyen değil, aynı zamanda başkalarına yol göstermeye devam eden bir insan çıkmış.

Bugün Kültür Sandığı’na bırakmak istediğim en kıymetli emanet de budur: Gerçek büyükler, arkalarından gelenlerin yolunu aydınlatanlardır. Çünkü bazen bir insanın kaderi, zamanında uzatılan bir el, söylenen bir cümle ve duyulan bir güvenle değişir. Ve sanırım geride bırakılabilecek en değerli miras da budur.

Bazen göçü...

Bazen yatırımları...

Bazen de kaçırdığımız fırsatları...

Çünkü bir şehrin geleceği, sadece yollarla, binalarla veya meydanlarla inşa edilmez.

Şehirleri geleceğe taşıyan asıl güç, bilgi üreten kurumlardır.

İşte bu yüzden bugün farklı bir konudan söz etmek istiyorum.

Atatürk Üniversitesi'nin son dönemde elde ettiği akademik başarılar, yalnızca bir üniversitenin başarısı olarak görülmemelidir.

Bu başarı, aynı zamanda Erzurum'un geleceğine dair güçlü bir umut mesajıdır.

Rektör yardımcısı Prof. Dr. Hasan Türkez'in paylaştığı verilere göre Atatürk Üniversitesi, uluslararası değerlendirmelerde üç alanda dünyanın ilk 10 üniversitesi arasına girmiş, dokuz alanda Türkiye birincisi olmuş ve birçok alanda önemli sıralama başarısı elde etmiştir. Ayrıca Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin Türkiye'nin en başarılı ilk üç tıp fakültesi arasında gösterilmesi de bu yükselişin önemli göstergelerinden biridir.

Bu başarıyı yalnızca rakamlardan ibaret görmek büyük haksızlık olur.

Çünkü her sıralamanın arkasında yıllarca süren emek vardır.

Bilimsel araştırma vardır.

Uluslararası yayın vardır.

Laboratuvar vardır.

Disiplin vardır.

Kurumsal vizyon vardır.

Ve en önemlisi, geleceğe inanmış insanlar vardır.

Aslında Erzurum'un ilim geleneği yeni değildir.

Selçuklu döneminde bu şehir, Anadolu'nun önemli ilim merkezlerinden biri olmuştur.

Osmanlı döneminde medreseleriyle, âlimleriyle ve yetiştirdiği mütefekkirlerle ilim hayatında müstesna bir yer edinmiştir.

Cumhuriyet döneminde ise Atatürk Üniversitesi, bu köklü mirası modern bilim anlayışıyla buluşturarak Erzurum'u yeniden önemli bir yükseköğretim ve araştırma merkezi hâline getirmiştir.

Bugün ulaşılan başarılar, işte bu tarihî birikimin günümüzdeki yansımasıdır.

Artık dünyada şehirlerin zenginliği yalnızca yer altı kaynaklarıyla ölçülmüyor.

Bilgi üreten...

Patent geliştiren...

Bilim insanı yetiştiren...

Uluslararası projelerde yer alan...

Ve insanlığa katkı sunan kurumlar, şehirlerin gerçek gücünü belirliyor.

Bu açıdan bakıldığında güçlü bir üniversite, yalnızca öğrenci yetiştiren bir eğitim kurumu değildir.

Aynı zamanda bulunduğu şehrin ekonomisine...

Kültürüne...

Uluslararası tanınırlığına...

Ve geleceğine yön veren stratejik bir merkezdir.

Elbette daha yapılacak çok iş var.

Bilim durağan değildir.

Başarı da kalıcı olabilmek için sürekli çalışmayı gerektirir.

Ancak hak edeni takdir etmek de bir şehir kültürüdür.

Bugün Atatürk Üniversitesi'nin ortaya koyduğu bu başarı, Erzurum adına gurur verici bir gelişmedir.

Başta Rektör Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu olmak üzere, üniversite yönetimini, akademisyenleri, araştırmacıları, öğrencileri ve bu başarıda emeği bulunan tüm çalışanları gönülden tebrik ediyorum.

İnanıyorum ki, ilim ve irfan geleneği ile asırlardır bu topraklarda yaşayan Erzurum, güçlü üniversitesiyle geleceğe de güçlü yürümeye devam edecektir.

Çünkü şehirleri gerçek anlamda büyüten şey, sadece yükselen binalar değil; yükselen bilimdir.

oraya vardıklarında kapılar açılacak...”

Zümer sûresi / 71

Ey şaşkın kapalı kapıları zorluyorsun.

Rabb’in cehennemin kapılarına el-Halîm kilidi vurdu.

Sen o kapının önünde birikenlerden olursan...

Oranın muhafızları bile seni karşılarında gördüklerine şaşıracaklar!

Gel sen insana yakışan vicdanını şaşırtma...

Sesini duy kalbinin...

İyiliğe karşı menfaatin galip gelmesin!

Doğruyu eğriyle değiştirme...

Azdırma hutameyi...

Açtırma sana Rahmân’ın kapattığı kapıları...

Bak açık olan seni bekliyor.

Hem de ardına kadar açık olan...

Öz vatanının...

Cennetin kapıları!

***

“Rablerine karşı sorumluluk bilinci duyanlar da bölük bölük cennete gönderileceklerdir; oraya vardıklarında kapılarının ardına kadar açık olduğunu görecekler; ve muhafızlar onlara, ‘Selam size! Hoş geldiniz! İşte buyrun, içinde temelli kalacağınız bu (cennete) girin!’ diyecekler.”

Zümer sûresi / 73

“Her amel sahibi için ayrılan bir kapı vardır ki, onu işleyen kimse o kapıdan çağrılır.”

Hz. Muhammed (a.s.m.)

Allah senin için kapıları ardına kadar açık cennetler yaratmış.

Hiç bekletilmeden girmen için...

Sana açmış cennetinin kapılarını Rahmân!

Yabancılık çekmeyesin diye açık bırakmış kapılarını.

Sen bu dünyada kapalı kapıları zorlayasın.

Açık kapıları, muhteşem has bahçeleri, kolaylaştırılan iyilikleri görmeyesin.

Nankörlerden olasın diye değil!

Şehvet duvarına toslayıp edebini incitmeyesin.

Kibir kabına girip kalbini kirletmeyesin.

İktidar sarhoşluğuna kapılıp kendine yazık etmeyesin.

Servet belasına tutulup nankörlerden olmayasın.

İstemiş de cennetin kokusunu duyasın diye açık tutmuş kapılarını!

Senin bunca kale burçlarını zorlayıp yüreğini kanattığın yetmedi mi?

Bak iyiliklerin en muhteşemini senin küçük infaklarına bedel kılmış Allah.

Üstelik ümidin asla kırılmasın diye kapılarını açık tutarak!

Sayın Selami Bey’in yerel televizyonda gazetecilere dönerek “Erzurum’un sahibi vardır” demesiyle, on iki yıldır kaderine terk edilmiş bu göletin hâli yan yana konulduğunda ortaya acı bir ironi çıkmaktadır. Bu şehirde hiçbir milletvekili, hiçbir belediye başkanı, ne Büyükşehir ne de proje kendi muhitinde olmasına rağmen Aziziye Belediyesi, hatta AÜ yetkilileri, gazetecileri alıp bu alana gitmiş, “Bu yatırımın gerçek durumu nedir, DSİ ne yaptı, belediye ne yapacak, kamu kaynağı niçin böyle heder ediliyor?” diye açık bir hesaplaşma yapmış değildir. Şehir sahipliği, basına yüksek perdeden seslenmek değil; çürüyen yatırımların başında millete hesap vermektir.

Dahası, mesele yalnızca siyasetçilerle de sınırlı değildir. Erzurum’daki meslek odaları, ticaret ve sanayi çevreleri, baro, dernekler, sivil toplum kuruluşları, muhalefet partileri ve şehrin kanaat önderleri de bu konuda kayda değer bir söz söylemiş değildir. Gerçekle yüzleşmek zorundayız: Erzurum’a Erzurumlular da yeterince sahip çıkmıyor. Eğer on iki yıldır göz göre göre büyük bir kamu yatırımı toprağa, çamura ve belirsizliğe gömülüyorsa; yetkililer susuyor, şehirde yaşayanların temsilcisi olan kuruluşlar da bir tek kelime etmiyorsa, bu şehir elbette sahipsiz bir görüntü verir. Şehrimize ne biz ne de siyasetçiler gerektiği gibi sahip çıkıyoruz. Erzurum’un artık süslü sahiplik cümlelerine değil, bu göletin akıbetini açıklayacak ciddi, resmi ve bağlayıcı bir iradeye ihtiyacı vardır.

Salonda katılımcılar yerlerini alırken, yıllar içinde iştirak ettiğim benzer toplantılar bir film şeridi gibi gözlerimin önünden geçti. Her toplantıda dile getirilen sorunlar, sunulan çözüm önerileri ve verilen vaatler hatırıma geldi. Ancak bu hatıraların ortak noktası, konuşulanların büyük bölümünün Erzurum'un günlük hayatına ve kalkınma sürecine somut olarak yansımamış olmasıydı.

Oysa daha birkaç ay önce Atatürk Üniversitesi’nde geniş katılımlı bir çalıştay düzenlenmiş, şehrin kalkınmasının önündeki engeller ve çözüm önerileri 21 başlık altında kamuoyuyla paylaşılmıştı. Aslında Erzurum'un sorunlarını yeniden keşfetmeye ihtiyaç yoktu. Şehrin ekonomik, sosyal ve demografik sorunları herkes tarafından biliniyor; bunlara ilişkin çözüm önerileri de uzun zamandır dile getiriliyordu. Eksik olan, bu gerçekleri kabul ederek kararlı bir uygulama sürecini başlatabilmekti.

Toplantı, her zamanki gibi planlanan saatten gecikmeli başladı. Protokol konuşmalarının kısa tutulması bu gecikmeyi telafi etmeye yetse de, salonda dikkat çeken bazı ayrıntılar zihnimde farklı çağrışımlar oluşturdu. Protokol sıralarına yapılan kahve ikramı ve salona yayılan kahve kokusu bile, kamu yönetiminde hâlâ aşamadığımız anlayış farklılıklarının küçük ama anlamlı bir göstergesi gibiydi.

Toplantının en dikkat çekici bölümü ise Sayın Nihat Zeybekci'nin yaptığı sunumdu. Rakamlarla desteklediği değerlendirmelerde Erzurum'un sosyoekonomik gelişmişlik sıralamasında 57'nci basamakta bulunduğunu, kişi başına düşen gelirin ülke ortalamasının gerisinde kaldığını ve göçün şehrin en önemli sorunlarından biri olmaya devam ettiğini açıkça ortaya koydu.

Bu sunum, gelen ekibin Erzurum hakkında kapsamlı bir hazırlık yaptığını gösteriyordu. Şehrin mevcut durumu bütün yönleriyle analiz edilmiş, sorunlar doğru şekilde tespit edilmişti. Ancak tam da bu noktada şu soru akıllara geliyor:

Eğer Erzurum'un sorunları bu kadar net biçimde biliniyorsa, aynı tespitleri bir kez daha dinlemek için bu kadar geniş katılımlı toplantılar düzenlemenin ne kadar anlamı var?

Toplum artık sorunların tekrar tekrar anlatılmasını değil, çözüm projelerinin açıklanmasını bekliyor. Bu toplantılar, yatırım kararlarının açıklandığı, takvimlerin paylaşıldığı ve somut projelerin müjdelendiği platformlara dönüşmelidir. İnsanlar umut veren sözlerden çok, hayata geçirilen yatırımları görmek istiyor.

Daha dar kapsamlı, uzmanların, yerel yöneticilerin, iş dünyasının ve gerçekten katkı sunabilecek sivil toplum kuruluşlarının katıldığı çalışma toplantıları belki de çok daha verimli sonuçlar doğuracaktır. Böylece, sivil toplum kimliğinin arkasına sığınarak toplantıların ciddiyetini zedeleyen kişilere de gereksiz fırsatlar verilmemiş olur.

Elbette vatandaşların söz alarak sorunlarını doğrudan yetkililere aktarması önemlidir. İnsanların yıllardır biriktirdikleri sıkıntıları dile getirmeleri, "Biz de varız." diyebilmeleri demokratik katılım açısından değerlidir. Ancak bu, tek başına yeterli değildir. Asıl beklenti, bu seslerin karar mekanizmalarında karşılık bulması ve somut sonuçlara dönüşmesidir.

Erzurum artık yeni tespitlere değil, yeni yatırımlara ihtiyaç duymaktadır. Yeni toplantılara değil, tamamlanan projelere ihtiyaç duymaktadır. Göçü azaltacak, üretimi artıracak, istihdam oluşturacak ve şehri sosyoekonomik gelişmişlik sıralamasında yukarılara taşıyacak adımlar beklenmektedir.

Temennimiz odur ki Sayın Nihat Zeybekci ve ekibini bir sonraki Erzurum ziyaretlerinde, sorunları yeniden anlatırken değil; hayata geçirilen önemli yatırımların açılışında, kurdele keserken görelim. Çünkü Erzurum'un bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey, konuşulan değil gerçekleştirilen projelerdir. Bu şehir artık vaat değil, icraat beklemektedir.

                                                                                                                        Erdal Güzel

Esaret cehaletten beslenmektedir. Bir toplumun insanları can vererek memleketlerini esaretten kurtarabilirler fakat onlar canlarını vererek halklarını cehaletten kurtaramazlar. Cehaletten kurtulmak daha büyük emek, daha fazla zaman ve çok daha fazla çaba gerektirmektedir.

Yahya Kemal cehalet esaretten de beterdir sözünü söylemeden iki ay önce Mustafa Kemal, Millî Mücadele devam ederken 15 Temmuz 1921 tarihinde Ankara’da maarif kongresini toplamıştı.

Birinci Maarif kongresi Meclis’in açılışından (23 Nisan 1920) yaklaşık on beş ay sonra yapılmıştır. Fakat bu süreç içerisinde de Yunanlılar Aydın, Bursa, Manisa, Balıkesir bölgelerini ele geçirmiş; 13 Temmuz’da Afyon, Bilecik, Altıntaş, 14 Temmuz’da Tavşanlı yerleşim yerlerini işgal etmişti. Maarif Kongresi’nin açıldığı gün ise 4. Tümen Kurmay Başkanı Şerafettin Bey esir düşmüştür. Kongre devam ederken 17 Temmuz’da Yunanlılar beş bin esir alarak Kütahya’yı ele geçirmişlerdir. Sakarya Meydan Muharebelerinin devam ettiği süreçte 21 Temmuz günü maarif kongresi sona ermiştir.

Kongreye katılmak için Mustafa Kemal Atatürk cepheden gelerek kongreye katılmış, katılımcıların elini tek tek sık sıkmış ve de kongrenin açılışında bir konuşma yaparak kendilerinin cephede Yunanlılarla mücadele ederken öğretmenlerin de cehaletle savaştığını dile getirmiştir.

Kongrede o günkü maarifin durumu, mekteplerin vaziyeti, kız mekteplerine karşı halkın tutumu, ziraat mektepleri, özel ve azınlık okullarının durumu konuşulmuştur.  Tam sayısı belli olmamakla birlikte kongreye 180 ile 250 kişi arasında bir katılım olduğu, bunların arasında 10 ila 20 arasında kadın öğretmenin bulunduğu bilinmektedir. O dönemde ulaşım zor olduğu için Ankara’ya demiryolu olan Kütahya, Bilecik, Eskişehir, Afyon gibi bölgelerden daha fazla katılımın olduğu görülmektedir.

Maarif kongresi, harcanan para, bayan öğretmenlerin katılımı ve kongrede ulusalcı bir düşüncenin hakim olduğu yönünde eleştirilere tabi tutulmuştur. Bitlis mebusu Yusuf Ziya Bey, kongrede 10 bin liraya yakın para harcandığına, savaş şartlarında bu harcamanın çok büyük yekûn tuttuğuna dair bir konuşma yapmıştır. Hamdullah Suphi, katılımcıların tren ile geldiklerini, otele para vermemek için onları yurtlarda yatırdığını, aynı kaptan yemek yediklerini, toplamda ise 3 bin lira kadar bir harcama yapıldığını belirten bir açıklama yapmış, yine de bazı kişileri ikna edememiştir. Bazı milletvekilleri kadın ve erkek katılımcıların bir arada olduğu hâlde yapılan bu kongreyi eleştirmişlerdir.

 1921 yılında Anadolu’da görev yapmakta olan 3316 öğretmenin 689’u kadındır. Bu oran o günkü şartlarda küçümsenecek bir oran değildir. 1870 yılında İstanbul Dârulmuallimâtı adı altında bayan öğrenciler için öğretmen okulları kurulmuş, daha sonraki yıllar geliştirilmiştir.

Cehalet her dönem vardır, var olacaktır, cehaletten kurtulamayanların esaretten kurtulması kaçınılmazdır.

Mehmet Efendi, Taşhan’ın hemen arkasında Muhammediye isimli bir medrese inşa ettirdi. Bu medresenin yol aşırı karşısında, Arapgirliler Çarşısı yanında ve Abacılar Çarşısı’nın başında ise İhlasiye isimli başka bir medrese inşa ettirdi. İki medresenin arasından, Gürcükapı’ya giden ana yol geçiyordu. Ardından Muhammediye Medresesi’nin yanında bir de cami yaptırdı.

Pervizzâde Mehmet Efendi, yaptırdığı bu hayır işleri henüz tamamlanmadan, 16 Kasım 1716’da vakfiyesini tanzim ettirdi ve aynı yılın içerisinde vefat etti. Cenazesi, yaptırdığı cami ve medresenin önüne defnedildi. Bunun üzerine, vakfına mütevelli tayin ettiği oğlu Ebubekir Efendi, gece gündüz çalışarak babasının başlattığı inşaatı 1718 yılının başlarında tamamladı.

İbrahim Hakkı Konyalı, caminin hiçbir yerinde, yapıldığı tarihi gösteren bir kitabe bulamadığını söylemiştir. Bununla birlikte yaptığımız arşiv çalışması sonucunda, caminin yapılış tarihine ilişkin bir kitabe tespit etmiş bulunmaktayız. Bu bir “kapı kitabesi” olup caminin giriş kapısı üzerindeki İran işi altın kakmalı tunç kapı kilidi üzerindeydi. Aynı çağda yaşayan Erzurum’un meşhur âlimlerinden Müftü Hazık Efendi tarafından yazılan bu kitabenin tarihi 1130 (1718) idi. Bu kitabede cami yerine “mescit” ifadesi kullanılmış ve Pervizzâde’den “merhum” olarak bahsedilmişti.

Bu güzel kitabenin ortasına, daha sonra bir çivi çakıldığı için, bir kısmı okunamamaktadır. Okunabilen yerleri aşağıdaki gibidir:

“Sene 1130

Şems-i fahr-i mürsel yani Pervizzâde merhum,

Revâc engiz-i kâlâ-yı fezâil marifet-endûz,

Binâ-yı mescid maa …. ömr edüb ahz,

Bekâya irdi ……… tâli’ …………...,

Yegâne gevher-i hayrü’l-halef mahdûm-ı dilpesend,

Tamamen etdi sa’y itmâm-ı hayr asarına şeb rûz,

Görüb itmamını bilcümle tarihin dedim Hâzık,

Bihamdillah tamam oldu bu mâbedgah-ı dil-efrûz.”

Görüldüğü üzere Pervizzâde Mehmet Efendi’nin yaptırdığı ibadethane, ilk başlarda mescit olarak kullanıldı. Buraya minber konularak camiye dönüştürülmesi ve böylece içerisinde cuma ve bayram namazları kılınması, ancak 1719 yılında mümkün oldu.

Pervizzâde Mehmet Efendi, yukarıda bahsedilen 16 Kasım 1716 tarihli vakfiyesiyle, cami ve medreseler için çok sayıda mülk vakfetmişti.

Not: Eskiden Lalapaşa Camii’nin önündeki İç Meydan’dan Taşhan’a doğru uzanan yol, burada Taşhan’ın alt köşesinden doğuya kıvrılarak Pervizoğlu Cami önünden Zeynel Camii’nin bulunduğu Kavaflar Çarşısı’na uzanır ve oradan aşağı inerek Gürcükapı denilen kale kapısından şehrin dışına çıkardı. Bu ana yol 1930’ların sonunda genişletilirken Pervizoğlu Camii’nin son cemaat yeri bir metre kadar içeri alınmıştı. 1980’lerden sonra ise bugünkü Menderes Caddesi açılmış ve Lalapaşa’dan Gürcükapı Meydanı’na inen ana yol burası olmuştur.

Yeni binaları nihayet yıkılan, yenisine taşınan ESKİ çalışanları adeta büyük bir faciadan kılpayı kurtarmış

Analarının duası başlarındaymış

Gerek kamuya ve gerekse mülkiyetleri şahıslara ait çürük veya riskli binalar, deprem ve diğer afetler anında can ve mal güvenliğini doğrudan tehdit eden yapılardır. Bu yapıların tespit edilmesi ve kentsel dönüşüm süreçlerine dahil edilmesi hem hayati önem taşır hem de mülk sahiplerinin yasal hakları kapsamında hızla gerçekleştirilebilir. Hele de haklarında gerçekten çürük ve riskli binadır, yıkılması elzemdir denilen yapılar ise bunlar, mutlaka sorun bir an önce çözüme kavuşmalı, o yıkım gerçekleşmelidir.

Şahıs ve kamu yararı da gözetilmeden insanların can kaybı dikkate alınarak o tedbiri almak insani bir görevdir. Her ne kadar özellikle çok önceleri Köy Hizmetleri, sonraları Özel İdare, en son da ESKİ tarafından hizmet binası olarak uzun süredir kullanılan bina, işte en kısa zamanda yıkılması istenen çürük ve riskli raporu bulunan bina özelliğini taşıdıysa da ihmalkarlık yüzünden sonunda şükür yıkıldı ama Allah’tan fazla geç kalınmadı.

***

Bugün Palandöken’de ki Adnan Menderes Mahallesi’nde ki yeni hizmet binasına taşınan ve hizmet kalitesini artırmak için eski yerinden modern ve işlevsel bir binaya kavuşmasından dolayı çalışanlar mutludur ama şunu söylemeliyim ki, onları Allah kurtarmış. Sözkonusu yüzlerce elemanının çalıştığı, ESKİ Genel Müdürü Remzi Ertek’in de makamının yeraldığı bina yıkıldı ama işte o yıkımı gerçekleştiren firmanın elemanlarının söyledikleri, bir faciadan son anda dönüldüğüne dair, tüyleri ürperten cinsten. Yıkım firması yetkilileri, ‘’Öylesine çürük bir binaymış ki dokundukça duvarlar üstümüze üstümüze geldi. Oturanları Allah kurtarmış. İki balyozla iş bitti. Burada oturanların analarının duası başlarındaymış’’ diyorlar ki, insanın derin bir oh çekesi geliyor, ilgililerin duyarsızlıkları karşısında kızgın olmak içten bile değil, bu benim son kararımdır.

--

Prof.Dr.Kafkasyalı, yanıyor da Reyhani’nin kitabını yazmadığına yanıyor

Reyhani itirafı

Prof.Dr.Ali Kafkasyalı, akademik çevrede öteden beri adı sanı bilinen bir isimdir. Çoğu tarafından Karslı olmasına rağmen uzun yıllardır yaşadığı için Erzurumlu olarak bilinen Ali Kafkasyalı’nın akademik çevrede tanınırlığı, bilinirliği elbette ki, kaşına, gözüne hayranlık duyulmasından değil, arkasında bıraktığı eserlerindendir. Atatürk Üniversitesi başta olmak üzere Giresun Üniversitesi, Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi gibi önemli eğitim kurumlarında Türk Dili  Edebiyatı eğitimi veren Prof.Dr.Kafkasyalı, Atatürk Üniversitesi’nden yaş haddinden emekli olduktan sonra şimdilerde komşu il Erzincan’da, Binali Yıldırım Üniversitesi’nde, Fen-Edebiyat Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. 73 yaşında olan, bugüne kadar sayısız makale, araştırma yazıları ve kitap yazan Prof.Dr.Kafkasyalı, son zamanlarda gerek akademik çevrede ve gerekse yayıncılık alanında Türk Dünyası Şairi Nazım Hikmet, Aşık Şenlik ve Devrin Tarihi Çevresi kitapları ile popüleritesi de artan bir isim. Ünü sadece ülkemizde değil, Türk dünyası kadar, Avrupa’da da duyulmuş kıymetli bir isim Kafkasyalı hocam.

***

Dadaşkent’de arkadaşımız Zafer Taş’ın villasının bahçesinde biraraya geldiğimiz ve Nobel yayınlarından çıkan Büyük Türk Dünyası şairi Nazım Hikmet ve Aşık enlik kitapları üzerine sohbet ettiğimiz hocamız, Türklerin edebi ve kültürel değerlerini araştırmaya, bilgi ve belge toplamaya halen daha o kadar yoğunlaşmış ki, sohbetin içinde Aşık Yaşar Reyhani ile ilgili bir bahis geçince ilginç bir itirafta bulundu. Çok sayıda halk ozanın kaleme alan, Türk dünyasına lanse eden Kafkasyalı, ‘’1995 yılında Atatürk Üniversitesi rektörümüz Prof.Dr.Erol Oral, bir çok çalışmaya imza atmışken, benden özellikle Aşık Yaşar Reyhani’yi çalışmamı istediğinde yok demiştim, şu an inanılmaz pişmanım. Dev halk ozanı Reyhani’yi o gün araştırıp kitap haline getirmemem hayatımın en büyük pişmanlıklarındandır. Onca çalışmam arasında mutlaka rahmetli reyhani usta ile ilgili bir kitap yapmalıydım. Hem de o dönemler yağıyordu. Yanarım da ona yanarım. ’’ dedi.

Gidip de dönmeyen vekillere tercüman oldu

Son günlerde ‘Sahipsiz memleket’ yakıştırmaları ile gündem olan Erzurum’un vekilleri ile ilgili eleştiriler yapılıyor, yakınmalarda bulunuluyor. Bu eleştiri ve yakınmalardan birisi de ‘’Niye Erzurum’dan mebus seçilip Ankara’ya gidenler bir daha Erzurum’a dönmüyor?’’ sorusu oluyor.  Gerçekten de son yarım asırda baktığımızda, Erzurum’da yaşayıp da sonrasında vekil olup Ankara’ya gidip de sonrasında dönmeyen çok sayıda isim var. Geri dönenler, hatta vefat ettiğinde Erzurum’da defnedilen vekil sayısı da hemen hemen yok gibi. Genelde eleştirilen bu tutumlar konusunda işte o gelmeyen, geri dönmeyen vekillerden de somut, net cevap alınamıyor. Eleştirilerin hedefi olan vekillerin adına birisi, eski bir mebusun kardeşinin facebook hesabında yazdıkları gerçekten ilginçti ve ben de onu burada paylaşmak istedim.

21.dönem MHP’den Erzurum vekili seçilen Mücahit Himoğlu’nun kendisinden 8 yaş küçük kardeşi Erdal Himoğlu, bakın ağabeyisi dahil, giden vekillerin niye dönmediklerini, soru soran bir ağabeyimize şu satırlar ile nasıl açıklıyor:

‘’Milletvekillerinin neden memleketlerine gidip gelmediklerini hiç araştırdınız mı? Ben kendi gözlemimi paylaşmak isterim. İnsanlar vekillerden sürekli iş, tayin ve çeşitli konularda yardım talep ediyorlar. Meclise her gün yaklaşık 150-200 kişi bu tür taleplerle geliyor. Elbette bunların hepsinin talebini karşılamak mümkün değil. Talepleri yerine getirilemeyen kişiler ise vekiller görevlerini tamamlayıp özlem duydukları Erzurum'a döndüklerinde, oy vermiş olsun ya da olmasın, onları çeşitli eleştiri ve sitemlerle karşılıyorlar. Bu durum bazen insanı memleketine geldiğine pişman edecek boyutlara kadar ulaşabiliyor. Bunun yanında çekememezlik, haksız ithamlar, kul hakkını ve Mahkeme-i Kübra'yı düşünmeden, Allah korkusu taşımadan atılan iftiralar da cabası. Bütün bunlar nedeniyle gidenlerin önemli bir kısmı geri dönmek istemiyor. Olaylara biraz da bu açıdan bakmak gerektiğini düşünüyorum. Kısacası, meseleye sadece "neden gelmiyorlar?" sorusuyla değil, "geldiklerinde nasıl karşılanıyorlar?" sorusuyla da yaklaşmak gerektiğine inanıyorum.,’’.

Güzelim caddenin büyüsünü o kavşak bozuyor!

Ara verenin yandığı konut yapımları sayesinde hergeçen gün büyüyüp serpilen Erzurum’da yeni, modern semtlerden birisi de eski Kombina Caddesi oldu.

Çok katlı, işlevli konutların yeraldığı, afilli markaların da sıralanmaya başladığı Ömer Nasuhi Bilmen Mahallesi’nde ki cadde, bana göre Erzurum’un en prestijli caddelerinden biri olmaya aday. Ama başında büyük bir bela var. O da, halk arasında Gez kavşağı olarak bilinen kavşaktaki yoğunluk. Günün her saatinde yaşanan trafik izdihamı, işte bu güzelim caddenin büyüsünü bozmaya yetiyor da, artıyor bile. Büyükşehir Belediyesi ne edip edip bu Gez kavşağındaki trafiği rahatlatacak düzenleme yapmalı oğlu yapmalıdır. Alt geçit, üst geçit, farketmez. Bu kanayan yara haline gelen Gez kavşağına bir neşter vurmak şart.

--

Erzurum’da 200 gram olması gereken ekmek 120 gram çıktı

Gram vicdan lütfen!

Erzurum Büyükşehir Belediyesi zabıtası, son zamanlarda ekmekte yaşanan gramaj eksikliği sorununu çözmek için denetimlerini artırdı. Gelen şikayetlerin akabinde 200 gram olması gereken ekmeğin tartı sonrasında 120 gram olduğuna dair şikayet üzerine harekete geçen Büyükşehir Belediyesi zabıtası, o un ve unlu mamül işleten işyerine ani baskın yaptı.

Tutanakla üretilen ekmeğin gramajının 80 gram eksik olduğunu yerinde tespit eden zabıta, işletmeye ceza keserken, konuyu ilgili birimlere de aktardı. Eksik gramajlı ekmek kadar üretimde ki hijyene de önem verdiklerini söyleyen zabıta yetkilileri, ‘’Bu konuda tavizimiz yok. Hangi ilçe sınırlarında olursa olsun vatandaşlar, ekmekle ilgili ne sorun varsa bize bildirsin, biz gereğini yapalım. Çoğunu tenzih ediyoruz ama ekmeğin gramajıyla oynayan esnaflar da var, onları vicdanlı olmaya çağırıyoruz’’ dediler.

--

SEVDİĞİM BABA SÖZLER: Kalbi temizlemeden dili süslemek tozlu aynayı cilalamaya benzer (Mustafa Çiftçi)

DUVARIN DİLİ:  Nörüyon deyince nörüyüm demeyeni ben nörüyüm!

Genel Başkan Yardımcısı ve Ekonomi İşleri Başkanı Nihat Zeybekci'nin başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya tam 9 bakan yardımcısı katıldı. Erzurum açısından bakıldığında bu, bugüne kadar ekonomik konular özelinde yapılan en geniş katılımlı organizasyonlardan biriydi.

Bakan yardımcıları ile birlikte masada Erzurum Valisi, Büyükşehir Belediye Başkanı, AK Parti İl Başkanı, iş dünyasının temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve siyasetçiler vardı.

Nihat Zeybekci sunumuna dikkat çekici bir cümleyle başladı,"Erzurum, Erzurum olalı böyle bir toplantı görmedi."  Ardından Türkiye ekonomisinin son yıllardaki dönüşümünü rakamlarla anlatan Zeybekçi,  Erzurum'un iklim şartları ve yıllarca terörün oluşturduğu olumsuz algı nedeniyle beklenen kalkınma hamlesini gerçekleştiremediğini söyledi. Ancak buna rağmen kamu yatırımlarında Türkiye'de 11'inci sırada bulunduğunu ifade etti.

Açılış konuşmalarında Erzurum Valisi Aydın Baruş'a söz verilmedi. Sayın Vali yalnızca toplantıyı takip etti. Daha sonra soru cevap bölümüne geçildi. İşte tam da bu noktada Erzurum'un yıllardır çözemediği en büyük sorunu bir kez daha bütün çıplaklığıyla ortaya çıktı.

Bu şehirin ortak aklı yok!

Herkes kendi penceresinden konuşuyor. Herkes kendi sorununu anlatıyor. Ama kimse Erzurum'un ortak önceliklerini ortaya koyamıyor. Yıllardır "bu şehir sahipsiz" deniliyor ya, aslında mesele yalnızca siyaset değil. İş dünyası da kendi içinde ortak hareket etmeyi başaramıyor. Çünkü ortada hazırlanmış bir yol haritası yok. Kentin kısa, orta ve uzun vadeli kalkınma planı yok. "Erzurum'un lokomotif sektörü nedir?" sorusuna ortak cevap verebilecek bir mekanizma da yok.

İşte burada en büyük görevlerden biri Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası'na düşüyordu. Böylesine önemli bir toplantı öncesinde kentteki oda, borsa ve sivil toplum kuruluşları bir araya getirilip birkaç temel başlık belirlenebilirdi.

Sanayi…

Turizm…

Tarım…

Lojistik…

Ulaşım…

Hayvancılık…

Teknoloji…

Ortak ve öncelikli talepler hazırlanır, herkes aynı hedef doğrultusunda konuşurdu.

Ama olmadı, salon adeta serbest kürsüye döndü. Her konuşmacı farklı bir konu açtı. Kimisi krediye ulaşamamaktan yakındı. Kimisi yatırım teşviklerini anlattı.Kimisi kendince başka bir meseleye değindi.

Ve sonra...

Toplantının belki de en talihsiz anı yaşandı. Bir dernek başkanı söz aldı. Ne anlattığı belli, ne istediği ne de hangi konuyu savunduğu... Salondakiler şaşkınlıkla birbirlerine baktı. Bakan yardımcılarının yüz ifadeleri her şeyi anlatıyordu.

Biz ise Erzurum adına utandık.

Nihayet salondan bir ses yükseldi. Yakutiye Ziraat Odası Başkanı İslam Yıldırım, “Yeter... Susturun şu adamı" diye tepki gösterdi. Bunun üzerine Nihat Zeybekci devreye girdi. Mikrofon şahsın elinden alındı. Aslında o dakikadan sonra salondaki atmosfer de değişti. Artık kim ne söyledi, hangi öneriyi sundu önemini yitirdi.

Zeybekci'nin toplantının başında söylediği, "Erzurum, Erzurum olalı böyle bir toplantı görmedi" sözü bu kez bambaşka bir anlam kazandı. Ne yazık ki olumlu anlamda değil.

Bu şehir bugüne kadar birçok toplantıya ev sahipliği yaptı. Hatta bakanlar kurulu bu şehirde toplandı. Ama böylesine dağınık, böylesine hazırlıksız ve böylesine koordinasyondan uzak bir tabloyu uzun zamandır görmemişti.

İster kabul edin ister etmeyin...

Bugün Erzurum'da herkes adına konuşmaya çalışan, hiçbir kurumsal temsil gücü olmayan insanlar ortaya çıkabiliyor. Kent adına söz söyleyebiliyor. Ve buna kimse "dur" demiyor.Oysa böyle platformlarda temsil, kişisel heveslerle değil kurumsal ciddiyetle yapılmalıdır.

Toplantının öne çıkan başlıklarına gelince; iş dünyasının en büyük sıkıntısı finansmana ulaşmak oldu. Krediye erişimde yaşanan güçlükler hemen herkes tarafından dile getirildi. Hayvancılık sektörünün iş gücü sorunu nedeniyle Afgan çobanlara oturum izni talebi bile gündeme taşındı.Ancak toplantıya damga vuran konu ise yine ulaşım oldu.

Erzurum'un yetersiz uçak seferleri…

Yüksek bilet fiyatları…

Kentin yatırım, turizm ve ticaret potansiyelinin önündeki en büyük engellerden biri olarak bir kez daha masaya yatırıldı.

Toplantının sonunda ise 9 bakan yardımcısı iş insanlarıyla bire bir görüşmeler gerçekleştirdi. Elbette Ankara bu toplantıdan önemli notlar çıkarmıştır. İş dünyasının nabzını tutmuştur, beklentileri kayıt altına almıştır.

Benim asıl merak ettiğim ise, Erzurum bu toplantıdan ne kazandı?

Ortak bir hedef belirleyebildi mi?

Bir yol haritası çıkarabildi mi?

Yoksa yine herkes konuştu, herkes dağıldı ve geriye sadece "çok önemli bir toplantı yapıldı" cümlesi mi kaldı?

Çünkü şehirler toplantılarla değil, ortak akılla kalkınır. Ve Erzurum'un bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey de tam olarak budur.

1903 yılında Erzurum’da dünyaya gelen Ahmet Naşit Mengü, genç yaşta askerlik mesleğini seçerek Millî Mücadele saflarına katılmıştır. 1920 yılında asteğmen olarak mezun olmuş ve TBMM Muhafız Taburu’nda göreve başlamıştır. Henüz genç bir subayken İkinci İnönü, Kütahya-Eskişehir ve Sakarya Meydan Muharebelerinde görev almış, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında sağ kolundan yaralanmıştır. Gösterdiği kahramanlık nedeniyle Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca Büyük Taarruz’a ve Mudanya Mütarekesi sürecine de katılarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden yolda önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Ahmet Naşit Mengü’nün hayatındaki en önemli görevlerden biri, 1930 yılında Cumhurbaşkanlığı yaverliğine atanmasıdır. Bu görev sayesinde Atatürk’ün en yakın çalışma arkadaşlarından biri olmuş, yaklaşık sekiz yıl boyunca Çankaya Köşkü’nde büyük bir sadakat ve disiplinle hizmet etmiştir. Atatürk’ün yurt gezilerinde, resmî törenlerde ve devlet işlerinde yanında bulunmuş, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki birçok tarihi olaya doğrudan tanıklık etmiştir. Atatürk’ün vefatına kadar süren bu görevini aynı özveriyle yerine getirmiştir.

Mengü, sadece bir asker değil aynı zamanda öğrenmeye önem veren bir aydın olarak da dikkat çekmiştir. Emekliliğinin ardından Ankara Hukuk Fakültesi’nde eğitim görmüş, hukuk alanında da kendisini geliştirmiştir. Ancak II. Dünya Savaşı yıllarında ülkenin ihtiyaç duyması üzerine yeniden göreve çağrılmış ve askerî hizmetine devam etmiştir. 1946 yılında ikinci kez emekli olduktan sonra sakin bir hayat sürmüş, Cumhuriyet’in ilk kuşak subaylarından biri olarak saygıyla anılmıştır.

Ahmet Naşit Mengü’nün en değerli yönlerinden biri de Atatürk’ün son günlerine ve son anlarına tanıklık etmiş olmasıdır. Onun hatıraları, Cumhuriyet tarihinin önemli kaynakları arasında kabul edilmektedir. Atatürk’e duyduğu bağlılık, görev anlayışı ve devlet terbiyesi, onu Cumhuriyet neslinin örnek şahsiyetlerinden biri hâline getirmiştir.

29 Ekim 1964 tarihinde Ankara’da vefat eden Ahmet Naşit Mengü, geride onurlu bir askerlik hayatı, zengin hatıralar ve Cumhuriyet’e adanmış bir ömür bırakmıştır. Erzurum’un yetiştirdiği bu değerli evlat, Millî Mücadele ruhunu, vatan sevgisini ve devlet sadakatini temsil eden önemli isimlerden biri olarak hatırlanmaktadır. Onun hayatı, gelecek nesillere fedakârlık, vefa ve görev bilincinin en güzel örneklerinden birini sunmaktadır.

Ahmet Naşit Mengü yalnızca Atatürk’ün yaveri değil; Millî Mücadele’nin gazisi, Cumhuriyet’in sessiz kahramanlarından biri ve Erzurum’un yetiştirdiği mümtaz dadaşlardandır. Türk milletinin hafızasında, vatanına sadakatle hizmet etmiş örnek bir Cumhuriyet subayı olan hemşehrimiz Ahmet Naşit Mengü’yü rahmetle anıyoruz.