Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nde, danışmanlığını Prof. Dr. Hüseyin Köse’nin yaptığı Mezuniyet Projesi dersi kapsamında; öğrenciler Raşit Göksu, Hazal Gültekin ve Oğuzhan Akbaş tarafından hazırlanan saha araştırması, Erzurum’da kestane satıcılığı yapan sokak esnafının çalışma koşullarını ve mesleki sorunlarını gün yüzüne çıkardı. Atatürk Üniversitesi Toplumsal Duyarlılık Projeleri ve Araştırma Merkezi bünyesinde yürütülen çalışmada, Erzurum’da uzun yıllardır kestane satıcılığı yapan esnafla birebir görüşmeler gerçekleştirildi. Araştırmada; uzun çalışma saatleri, sert iklim koşulları, altyapı eksiklikleri, sağlık sorunları ve mesleğin geleceğine ilişkin değerlendirmeler ele alındı.
Kestane satıcılığı kuşaktan kuşağa aktarılıyor
Araştırma kapsamında görüşülen esnafların büyük bölümünün mesleğe baba mesleği olarak başladığı belirlendi. Kestane satıcılığının çoğu esnaf için bilinçli bir tercihten ziyade, kuşaktan kuşağa aktarılan bir geçim yolu olduğu ifade edildi. Satıcılar, yılın özellikle kış aylarında bu mesleği icra ederken, yaz dönemlerinde ise inşaat gibi farklı işlerde çalışarak geçimlerini sağladıklarını dile getirdi.
Soğuk hava ve uzun çalışma saatleri
Erzurum’un sert iklim koşullarının kestane satıcıları üzerinde ciddi bir etkisi olduğu araştırma bulgularına yansıdı. Günde ortalama 10–12 saat çalışan esnaflar, kar, soğuk ve rüzgâra rağmen tezgâh başında durmaya devam ettiklerini belirtti. Soğuk havanın kestaneye olan talebi artırdığı ifade edilse de, fiziksel yıpranmanın kaçınılmaz olduğu vurgulandı.
Elektrik altyapısı büyük sorun oluşturuyor
Araştırmada öne çıkan en önemli sorunlardan biri elektrik altyapısının yetersizliği oldu. Elektrik erişimi olmadığı için tüp ve akü kullanmak zorunda kalan esnaflar, bunun hem maliyetleri artırdığını hem de çalışma koşullarını zorlaştırdığını ifade etti. Bazı satıcılar, gün içerisinde birden fazla tüp değiştirmek zorunda kaldıklarını dile getirdi.
Hazır ürünler sokak esnafını zorluyor
Kestane satıcıları, son yıllarda büyük işletmelerin ve hazır ürünlerin yaygınlaşmasının satışları olumsuz etkilediğini belirtti. Halkın paketli ve toptan ürünlere yönelmesinin, sokak esnafının gelirinde düşüşe neden olduğu ifade edildi. Buna rağmen esnaflar, sokakta ateşin başında yapılan kestanenin hâlâ kendine özgü bir yeri olduğunu savunuyor.
Uzun süre oturmak sağlık sorunlarını doğuruyor
Uzun süre oturarak çalışmaya bağlı olarak bacak ağrıları, kramplar ve eklem rahatsızlıklarının yaygın olduğu da araştırma bulguları arasında yer aldı. Öte yandan, aynı işi yapan esnaflar arasında yoğun bir rekabetten ziyade dayanışma kültürünün hâkim olduğu gözlemlendi.
Sokak esnafına yönelik sosyal destekler geliştirilmeli Mezuniyet projesi kapsamında hazırlanan bu saha araştırması, sokak esnafının yaşadığı yapısal sorunları görünür kılmayı ve yerel yönetimler ile ilgili kurumlara yönelik çözüm önerileri sunmayı amaçlıyor. Araştırmacılar, elektrik altyapısının sağlanması, çalışma alanlarının iyileştirilmesi ve sokak esnafına yönelik sosyal destek mekanizmalarının geliştirilmesinin önemine dikkat çekiyor. HABER MERKEZİ
