Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öğrencileri tarafından Mezuniyet Projesi dersi kapsamında hazırlanan saha araştırması, Erzurum’da ayakkabı boyacılığı yapan esnafın mesleki sorunlarını gün yüzüne çıkardı. Danışmanlığını Prof. Dr. Hüseyin Köse’nin yaptığı çalışmanın yürütücülüğünü Gülay Kılıç, Metehan Nil ve Muhammed Emin Tekin üstlendi.
Toplumsal Duyarlılık Projeleri ve Araştırma Merkezi kapsamında yürütülen araştırmada, Erzurum şehir merkezinde faaliyet gösteren üç ayakkabı boyacısıyla birebir görüşmeler gerçekleştirildi. Çalışmada; esnafların mesleğe başlama hikâyelerinden günlük çalışma koşullarına, iklimin iş hayatına etkisinden gelir durumlarına, sağlık sorunlarından mesleğin geleceğine kadar birçok başlık ele alındı.
Soğuk hava işleri durma noktasına getiriyor
Araştırma sonuçlarına göre Erzurum’un sert kış şartları, ayakkabı boyacılarının en büyük sorunlarının başında geliyor. Özellikle kış aylarında etkisini artıran soğuk, kar ve rüzgâr nedeniyle çalışma süreleri ciddi şekilde kısalıyor. Müşteri sayısında büyük düşüş yaşandığını belirten esnaflar, bazı günler yalnızca birkaç kişiye hizmet verebildiklerini, bazı günler ise hiç iş yapamadıklarını ifade ediyor.
Günde ortalama 5 ila 8 saat çalışan ayakkabı boyacıları, açık alanda çalışmanın hem fiziksel hem de psikolojik açıdan yıpratıcı olduğunu vurgularken, hava koşullarına bağlı olarak gelirlerinin büyük ölçüde düzensiz olduğunu dile getiriyor.
Gelir düşük ama kanaat anlayışı güçlü
Araştırmada öne çıkan bir diğer önemli başlık ise ekonomik koşullar oldu. Ayakkabı boyacıları, kazançlarının çoğu zaman geçimlerini zor karşıladığını belirtirken, buna rağmen gelirlerini “şükür” ve “helal rızık” anlayışıyla değerlendirdiklerini ifade ediyor. Düzenli bir gelir güvencesinin bulunmaması, mesleğin geleceğini tehdit eden unsurlar arasında yer alıyor.
Öte yandan spor ayakkabı kullanımının yaygınlaşması ve hazır ürünlerin artmasıyla birlikte ayakkabı boyatma ihtiyacının giderek azaldığı belirtiliyor. Bu durumun müşteri sayısında belirgin bir düşüşe yol açtığını söyleyen esnaflar, büyük işletmelerle rekabet etme şanslarının bulunmadığını vurguluyor.
Sağlık riskleri var
Araştırmada ayakkabı boyacılarının karşı karşıya kaldığı sağlık sorunlarına da dikkat çekiliyor. Uzun süre ayakta ya da oturarak çalışmak, soğuk hava koşulları ve boya gibi kimyasal maddelere maruz kalmak, başlıca sağlık riskleri arasında yer alıyor. Buna rağmen geçim zorunluluğu nedeniyle esnaflar bu koşullarda çalışmayı sürdürmek zorunda kalıyor.
Gerekli önlemler alınmazsa kent yaşamından silinebilirler!
Çalışmanın sonuç bölümünde, ayakkabı boyacılarının taleplerinin büyük beklentilerden ziyade temel ihtiyaçlara yönelik olduğu vurgulanıyor. Kapalı ve ısıtmalı çalışma alanları, elektrik ve ısınma desteği gibi düzenlemelerin mesleğin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşıdığı belirtilirken, yerel yönetimler tarafından sağlanacak korunaklı alanların esnaf için önemli bir güven unsuru olacağı ifade ediliyor. Araştırmayı yürüten öğrenciler, gerekli önlemler alınmadığı takdirde ayakkabı boyacılığı gibi geleneksel sokak mesleklerinin zamanla kent yaşamından silinme riski taşıdığına dikkat çekerek, sokak esnaflığının yalnızca ekonomik değil, kültürel ve toplumsal bir değer olarak korunması gerektiğini vurguluyor.
HABER MERKEZİ
