Cumhuriyet tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Erzurum Kongresi’ne ev sahipliği yapan tarihi kongre binası, deprem performansının yetersiz bulunması üzerine geçici olarak ziyarete kapatıldı. Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Doç. Dr. Dilek Okuyucu başkanlığındaki akademik ekip tarafından hazırlanan teknik rapor, binanın taşıyıcı sisteminin ağır hasarlı olduğunu ortaya koydu.
Yaklaşık 6 ay süren çalışma kapsamında yapılan sismik ve yapısal analizlerde, yapının geçmiş yıllarda meydana gelen depremler nedeniyle ciddi yapısal sorunlar yaşadığı belirlendi. Hazırlanan rapor, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunuldu. Cuma günü (8 Ocak 2026) Erzurum’a gelecek olan bakanlık teknik heyeti, binada yerinde inceleme yaparak yıkım ya da güçlendirme konusunda nihai kararı verecek.
Ağır hasarlı çıktı
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nden yapılan yazılı açıklamada, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli olan Erzurum Kongre Binası’nın, 2018 yılından bu yana Erzurum Resim ve Heykel Müzesi olarak hizmet verdiği hatırlatıldı. Açıklamada, 2025 yılı içinde yapılan teknik incelemeler sonucu binanın deprem performansının yetersiz bulunduğu vurgulandı. “Taşıyıcı sistemin ağır hasar aldığı, yapılan sismik ve yapısal analizler sonucunda binanın deprem performansının yetersiz olduğu tespit edilmiştir” denilen açıklamada, ziyaretçi ve çalışanların can güvenliği gerekçesiyle müzenin 6 Ocak itibarıyla geçici olarak kapatıldığı bildirildi.
Restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütüleceği belirtilirken, çalışmaların tamamlanmasının ardından yapının aslına uygun şekilde yeniden ziyarete açılacağı ifade edildi. Erzurum Resim ve Heykel Müzesi olarak hizmet veren binanın içerisindeki eserler ise henüz taşınmadı.
Yıkım ihtimali!
Erzurum Valisi Mustafa Çiftçi de konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, yapının depreme dayanıklı olmadığı bilgisinin aslında uzun süredir bilindiğini söyledi. Vali Çiftçi, ETÜ tarafından hazırlanan raporun bu durumu net biçimde ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi; “ETÜ’den ekip rapor hazırladı. Aslında daha önceden de sağlam olmadığı bilinen bir konuydu. Durumu Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü’ne bildirdik. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın talimatıyla çalışma yapıldı ve bu sonuç çıktı. Ancak cuma günü bakanlıktan teknik heyet gelecek. Rapor onlara sunulacak. Yıkılıp yıkılmayacağına dair nihai kararı onlar verecek.”
Vali Çiftçi, kongre binasının geçmişine de dikkat çekerek, yapının Cumhuriyet öncesinde Ermeni Sanasaryan Okulu olarak kullanıldığını hatırlatarak, “Osmanlı yapıları genelde sağlam ama kongre binası Ermenilerin okul olarak kullandığı bir binaydı. Ermeni yapılarının da mutlaka incelenmesi gerekiyor” diyen Çiftçi, kongre binasında her pazartesi mesai yaptığını da dile getirdi. “Orada çalışıyordum, personel de benimle geliyordu. Kapatılmasına gidemeyecek olmama üzüldüm ama kimsenin canını tehlikeye atamayız. Eğer yıkılırsa, aslına uygun şekilde yeniden inşa edilecek” ifadelerini kullandı.
Benzer risk Fetih Camii’nde de yaşanmıştı
Öte yandan Erzurum’daki benzer bir tarihi yapı olan ve 1997 yılından bu yana cami olarak kullanılan Fetih Camii de deprem güvenliği açısından yapılan çalışmalarla gündeme gelmişti. Yakutiye ilçesinde bulunan ve aslen kilise olarak inşa edilen yapıdaki restorasyon çalışmaları yaklaşık 2 yıldır devam ediyor.
Fetih Camii’nin deprem güvenliği çalışmaları, Erzurum Rölöve ve Anıtlar Bölge Müdürü Tümer Eslek’in doktora tezi kapsamında ele alındı. Tezin danışmanlığını yine ETÜ’den Doç. Dr. Dilek Okuyucu yürüttü. Yapılan özel teknik uygulamalarla camide deprem güvenliği sağlandı. Çalışmalar öncesinde yapının depreme dayanıksız olduğu tespit edilmişti.
Erzurum’un bazı ilçelerinin 1. derece, merkez ilçelerle birlikte çok sayıda ilçesinin ise 2. derece deprem bölgesinde yer alması, kentteki benzer nitelikteki tarihi yapıların deprem güvenliğini yeniden gündeme taşıdı. Bu kapsamda, özellikle eski ve tescilli yapıların dayanıklılık durumlarına yönelik yeni teknik çalışmalar yapılıp yapılmayacağı merak konusu oldu.
Manolya Bulut
Böyle bir saçmalığın yapılacağını sanmıyorum yani bir tarihi yapıyı değerli kılan şey onun ilk günkü gibi duran halidir orijinalliğidir yakıp yerine aynısını yapınca o tarihi bir miras olmuş olmuyor inşallah bu konuda yıkılması dışında başka bir çözüm bulunur.
1 numaralı Erzurum'a burayı sadece görmek için gelinilen bir turizm konsorsiyum u öyle yıkılma ihtimali var demek ben valiyim bugün var yarın yokum Erzurum'un turizmi umrumda değil demek tir
DOĞRUYU SÖYLEDİĞİ İÇİN VALİ BEYİ KUTLARIM..6 TANE MİLLETVEKİLİ VAR..BİRDE ONLARA SORUN...