Erzurum’un en eski camilerinden biri olan Vani efendi camiinin gerçek hikayesini anlattan Tarihçi Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, bu camii kentte 20 yıl vaizlik yapmış Vani Mehmet Efendiye duyulan ve saygı için yapıldı.420 yıllık bir vefanın sembolü olarak hala ayakta
Erzurum Teknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Tarihçi Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, Vani Efendi'nin hayatının dönüm noktasının Erzurum olduğunu söyledi.
Vani Efendi'nin, Türk dünyasının, 17 yüzyılda yaşamış en büyük alimlerinden birisi olduğunu ifade eden Küçükuğurlu, "Erzurum'da yaklaşık 20 yıl yaşamış büyük bir şahsiyettir. Vani Efendi aslında Azerbaycan Türkü olup Van doğumludur. Tebriz Karabağ'da ilim tahsil etmiş, sonrasında Erzurum'a gelmiştir. Erzurum'a gelişi de tesadüfi değildir." dedi.
"Birçok alim gibi Vani Efendi, geldiği Erzurum'da yaklaşık 20 yıl kalmıştır. Erzurum 16. ve sonraki yüzyıllarda büyük bir ilim merkezi konumdaydı. Büyük medreselerin bulunduğu şehirde dolayısıyla birçok alim ve talebe İstanbul'a gitmek yerine burada kalmıştır. Vani Efendi de bu ortamı bulmuş ve Erzurum'da kalmıştır. Vani Efendi'nin çok önemli başka bir Türk büyüğü ile yolu yine burada kesişmiştir. O kişi de Evliya Çelebi'dir. 1645-1647 yıllarında Evliya Çelebi gümrük memuru olarak görev yapmaktayken burada bulunmuş."
Küçükoğlu ,Vani efendi caminin Hacı Murat Ağa' tarafından 1600'lü yıllarda yapıldığını ancak caminin 300 yıl sonra çeşitli nedenlerle yıkıldığını belirtti .Tarihçi Küçükoğlu, “Cami 1964'te vatandaşlar tarafından aynı isimle inşaa edildi .Evliya Çelebi eserinde Vani Efendi için, 'Lalapaşa Camisi vaizi olup ilmi ile özelikle tefsiri ve konuşmasıyla, sohbetiyle bölgede şöhret sahibi olmuştur' diye belirtiyor” dedi .
"Ahde vefa günümüzde çok önemli"
Küçükuğurlu, Vani Efendi'nin yolunun tarihte her dönem Erzurum ile kesiştiğini ve aynı zamanda kızını da kente gönderdiğini anlatarak, şunları kaydetti:
"Erzurumlu onu unutmamış, kentte ismini yaşatmışlar. Ahde vefa günümüzde çok önemli ve gösterilmediği için üzüldüğümüz konulardan birisi. Ancak Erzurumlular, Vani Efendi'ye bu ahde vefayı gerçekleştirmiş. Erzurum'da bulunan cami, Vani Efendi isminin yaşattırılması adına en güzel örneklerden birisidir. Bugün isminin bir cami ve mahalleye verilmesi bize kendisine gösterilen kıymetinin bilinmesini, Erzurum'dan kimlerin gelip geçtiğini gösterir. Büyük bir alimi olan Şeyh-ül İslam Feyzullah Efendi de yine Vani Efendi'nin talebelerinden. Bu alimin de Erzurum'da bir camisi var. İsmi Kurşunlu Cami ve Erzurum Kalesi'nin hemen altında bulunmakta. Vani Efendi'nin en önemli ve en büyük talebesidir."
Sonraki yıllarda Feyzullah Efendi'nin, Vani Efendi'nin kızıyla evlenerek damadı olduğunu söyleyen Küçükuğurlu, böylece Vani Efendi'nin yolunun, Erzurum ile akrabalık bağıyla yeniden pekiştiğini belirtti.Küçükuğurlu, Vani Mehmet Efendi'nin bir süre önce İstanbul'da yanarak kullanılamaz hale gelen Vaniköy Camisi'ni de yaptırdığını belirterek, bu caminin minaresi ile Erzurum'da adına yaptırılan caminin minaresinin benzer özellikler taşıdığını sözlerine ekledi. AA
Erzurum Teknik Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Tarihçi Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, Vani Efendi'nin hayatının dönüm noktasının Erzurum olduğunu söyledi.
Vani Efendi'nin, Türk dünyasının, 17 yüzyılda yaşamış en büyük alimlerinden birisi olduğunu ifade eden Küçükuğurlu, "Erzurum'da yaklaşık 20 yıl yaşamış büyük bir şahsiyettir. Vani Efendi aslında Azerbaycan Türkü olup Van doğumludur. Tebriz Karabağ'da ilim tahsil etmiş, sonrasında Erzurum'a gelmiştir. Erzurum'a gelişi de tesadüfi değildir." dedi.
"Birçok alim gibi Vani Efendi, geldiği Erzurum'da yaklaşık 20 yıl kalmıştır. Erzurum 16. ve sonraki yüzyıllarda büyük bir ilim merkezi konumdaydı. Büyük medreselerin bulunduğu şehirde dolayısıyla birçok alim ve talebe İstanbul'a gitmek yerine burada kalmıştır. Vani Efendi de bu ortamı bulmuş ve Erzurum'da kalmıştır. Vani Efendi'nin çok önemli başka bir Türk büyüğü ile yolu yine burada kesişmiştir. O kişi de Evliya Çelebi'dir. 1645-1647 yıllarında Evliya Çelebi gümrük memuru olarak görev yapmaktayken burada bulunmuş."
Küçükoğlu ,Vani efendi caminin Hacı Murat Ağa' tarafından 1600'lü yıllarda yapıldığını ancak caminin 300 yıl sonra çeşitli nedenlerle yıkıldığını belirtti .Tarihçi Küçükoğlu, “Cami 1964'te vatandaşlar tarafından aynı isimle inşaa edildi .Evliya Çelebi eserinde Vani Efendi için, 'Lalapaşa Camisi vaizi olup ilmi ile özelikle tefsiri ve konuşmasıyla, sohbetiyle bölgede şöhret sahibi olmuştur' diye belirtiyor” dedi .
"Ahde vefa günümüzde çok önemli"
Küçükuğurlu, Vani Efendi'nin yolunun tarihte her dönem Erzurum ile kesiştiğini ve aynı zamanda kızını da kente gönderdiğini anlatarak, şunları kaydetti:
"Erzurumlu onu unutmamış, kentte ismini yaşatmışlar. Ahde vefa günümüzde çok önemli ve gösterilmediği için üzüldüğümüz konulardan birisi. Ancak Erzurumlular, Vani Efendi'ye bu ahde vefayı gerçekleştirmiş. Erzurum'da bulunan cami, Vani Efendi isminin yaşattırılması adına en güzel örneklerden birisidir. Bugün isminin bir cami ve mahalleye verilmesi bize kendisine gösterilen kıymetinin bilinmesini, Erzurum'dan kimlerin gelip geçtiğini gösterir. Büyük bir alimi olan Şeyh-ül İslam Feyzullah Efendi de yine Vani Efendi'nin talebelerinden. Bu alimin de Erzurum'da bir camisi var. İsmi Kurşunlu Cami ve Erzurum Kalesi'nin hemen altında bulunmakta. Vani Efendi'nin en önemli ve en büyük talebesidir."
Sonraki yıllarda Feyzullah Efendi'nin, Vani Efendi'nin kızıyla evlenerek damadı olduğunu söyleyen Küçükuğurlu, böylece Vani Efendi'nin yolunun, Erzurum ile akrabalık bağıyla yeniden pekiştiğini belirtti.Küçükuğurlu, Vani Mehmet Efendi'nin bir süre önce İstanbul'da yanarak kullanılamaz hale gelen Vaniköy Camisi'ni de yaptırdığını belirterek, bu caminin minaresi ile Erzurum'da adına yaptırılan caminin minaresinin benzer özellikler taşıdığını sözlerine ekledi. AA
