4. Şuşa Küresel Medya Forumu kapsamında 53 ülkeden yaklaşık 160 gazeteciyle bir araya gelen Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin yalnızca iki ülke açısından değil, bölgesel güvenlik ve istikrar bakımından da stratejik önem taşıdığını söyledi.
Türkiye ve Azerbaycan’ın dünyadaki tüm ülkeler arasında birbirine en yakın iki ülke olduğunu ifade eden Aliyev, siyasi, ekonomik, enerji, ulaştırma, bağlantısallık ve halklar arasındaki ilişkiler açısından dünyada benzerinin bulunmadığını belirtti.
Aliyev, şöyle konuştu:
“Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişki, komşu ülkeler tarafından incelenmesi ve örnek alınması gereken bir modeldir. Komşular da tıpkı Türkiye ile Azerbaycan gibi davranmalıdır.Türkiye ile Azerbaycan kadar birbirine yakın, birbirini bu kadar destekleyen ve birbirine bu kadar dost olan başka iki ülke yoktur. Bu, halklarımız ve ülkelerimiz için büyük bir kazanımdır. Birlikte olduğumuzda çok daha güçlüyüz.”
Şuşa beyannamesi ile müttefiklik resmileşti
İki ülke arasındaki ilişkilerin güvenlik boyutuna da değinen Aliyev, 2021 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Şuşa Beyannamesi’ni imzaladıklarını anımsattı. Aliyev, şu ifadeleri kullandı:
“Aynı zamanda güvenlik açısından da önemli bir faktördür. Çünkü burada, Şuşa’da, 5 yıl önce Türkiye Cumhurbaşkanı ile birlikte Şuşa Beyannamesi’ni imzaladık. Bu belge, ilişkilerimizi fiilen müttefiklik düzeyine yükseltti. Dolayısıyla biz yalnızca kardeş ve dost değiliz, aynı zamanda müttefikiz. İkimizden birinin başına talihsiz ya da kötü bir şey gelirse, diğeri sahip olduğu tüm imkanlarla, buna askeri kapasitesi de dahil olmak üzere, kardeşini savunmak için yanında olacaktır.”
Aynı kökenin veya ortak dilin tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Aliyev, “Benzer kökenlere sahip olmak ya da aynı dil ailesinden gelmek her zaman böyle bir zemini oluşturmuyor. Tam tersine, zaman zaman neredeyse aynı dili konuşan halkların birbirleriyle savaştığını görüyoruz. Aynı dini paylaşan insanların birbirlerini öldürdüğüne de tanık oluyoruz. Bu nedenle Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişki, komşu ülkeler tarafından incelenmesi ve örnek alınması gereken bir modeldir.” İfadelerini kullandı.
Zengezur Koridoru konusunda önemli mesaj
Cumhurbaşkanı Aliyev, Zengezur Koridoru’nun bölgesel ulaşım ve barış açısından önemine dikkat çekerek, uluslararası toplumun da bu koridorun gerekliliğini artık daha net gördüğünü söyledi. Aliyev, “Azerbaycan’ı Nahçıvan eksklavına bağlayacak olan Zengezur Koridoru’nun gerekliliğini açıkça anladılar.” dedi.
Barış sürecine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Aliyev, “Ermenistan’ı bu barışa ihtiyaç duyduğuna ikna etmek için çok verimli bir şekilde çalıştılar; Beyaz Saray’da Ermenistan Başbakanı ile benim ortak bir bildiriye imza attığımız tarihi toplantıda ve ayrıca Başkan Trump’ın huzurunda, her iki ülkenin dışişleri bakanları barış anlaşmasını parafe ettiler” diye konuştu.
Orta koridor güçleniyor, Hazar’daki kapasite büyüyor
Uluslararası ulaştırma koridorlarının önemine değinen Aliyev, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle Azerbaycan üzerinden geçen yük taşımacılığının önemli ölçüde arttığını söyledi. Artan taşımacılık talebine hazırlıklı olduklarını belirten Aliyev, şu bilgileri verdi:
“Artan yük hacmini karşılamaya hazırdık. Şimdi kapasitemizi daha da genişletiyoruz. Halihazırda Hazar’ın en büyük ticaret limanı olan ve 15 milyon ton kapasiteye sahip limanımızın kapasitesini 25 milyon tona çıkaracağız. Ayrıca Avrupa’dan gelen ve Avrupa’ya giden yükleri taşıyabilmek amacıyla tersanemizde 10 gemi inşa ediyoruz.”
Orta Asya ülkeleri ile Avrupa Komisyonu arasında köprü görevi üstlendiklerini belirten Aliyev, Azerbaycan’ın coğrafi avantajını iş birliği politikasıyla desteklediğini ifade etti. Aliyev, “ “Elbette Azerbaycan’ın her zaman işbirliğine, komşularımızın kaygılarını gidermeye ve onların da bizim kaygılarımızı gidermeye hazır olmasına dayanan politikası da bu avantajı güçlendiriyor.”dedi.
Avrupa kurumlarına sert eleştiri
Aliyev, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi ile Avrupa Parlamentosu’nun Azerbaycan’a karşı önyargılı davrandığını söyledi. AKPM üyeliklerini askıya aldıklarını belirten Aliyev, Avrupa Konseyinden tamamen ayrılmayı da değerlendirdiklerini açıkladı.
Aliyev, şunları söyledi:
“Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset bana başvurarak bunu yapmamamı istedi. Bunun üzerine bu kararı beklemeye aldım. Ne var ki o zamandan bu yana hiçbir gelişme olmadı. AKPM tarafından Azerbaycan’a yönelik bazı çok tuhaf ve ültimatom niteliğinde talepler dile getiriliyor ve bunlar kesinlikle kabul edilemez.İlişkileri bozan biz olmadık, onlar oldu. Hiçbir meşru gerekçe olmaksızın bizi oy kullanma hakkından mahrum bıraktılar. Azerbaycan Avrupa Konseyinden tamamen ayrılırsa ülkede bunu fark edecek kimse olmaz. Burada o kurumun içinde olmak ya da olmamak çok şeyi değiştirmiyor. Belki içinde olmamak daha iyidir. Ama biz çatışma arayışında değiliz.”
Sınırlarımızın ötesinde de barış istiyoruz
Aliyev, Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD-İran gerilimine de değinerek Azerbaycan’ın çatışmaların ortasında bulunduğunu söyledi. ABD ile İran arasında barışın sağlanabileceğine inandığını belirten Aliyev, Pakistan’ın arabuluculuk girişimlerini de takdir ettiklerini ifade etti.
Aliyev, şu değerlendirmede bulundu:
“Barışın mümkün olduğundan eminim. Buna inanmadığınız zaman yaşamak çok zor olur. Bence önemli olan, barış sağlandıktan sonra bölgenin nasıl görüneceğidir. Biz sınırlarımızın ötesinde barış istiyoruz. Çünkü içeride barışınız olsa bile sınırlarınızın etrafında çatışmalar varsa kendinizi hiçbir zaman güvende hissedemezsiniz.”
Karabağ Savaşında neden durduklarını anlattı
İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından neden ilerlemeyi durdurduklarını da anlatan Aliyev, Biz durmamız gereken noktada durduk. Savaşı sonsuza kadar sürdürmemek için durduk. Başka seçeneklerimiz olabilirdi, ancak sorumluluk ve bilgelik durmayı gerektiriyordu.Çünkü durmasaydık, Ermenistan ile savaş devam edecekti. Belki düşük yoğunluklu bir şekilde sürecek, sonra yeniden tırmanacak, sonra yeniden yavaşlayacak ve insanlar ölmeye devam edecekti” diye konuştu.
Aliyev, aynı yaklaşımın Orta Doğu için de geçerli olması gerektiğini belirterek sıcak çatışmalar sona erdiğinde tarafların normalleşme sürecine yönelmesi gerektiğini söyledi.
Rusya-Ukrayna savaşı derhal durmalı
Ukraynalı bir gazetecinin sorusunu da yanıtlayan Aliyev, Ukrayna’ya işgali kabul etmemesini tavsiye ederek, “ Ukrayna’ya işgali kabullenmemeyi tavsiye ediyorum. Ukrayna’nın yaptığı da budur. Bence artık çoktan anlaşılmış olması gerekirdi ki bu savaş durdurulmalıdır. Üstelik derhal durdurulmalıdır” ifadelerini kulalndı.
Azerbaycan’ın Ukrayna konusundaki tutumunun değişmediğini vurgulayan Aliyev, “Biz her zaman Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve sınırlarının dokunulmazlığını destekledik, destekliyoruz ve desteklemeye devam edeceğiz. Hiçbir devletin sınırları zor kullanılarak ya da o ülke halkının rızası olmadan değiştirilemez.” dedi.
Rusya ile ilişkiler normalleşti
Rusya ile ilişkilere de değinen Aliyev, iki ülke arasındaki sorunların geride kaldığını belirterek, “ Rusya ile ilişkilerimize değer veriyoruz. Devlet Başkanı Putin dahil Rus yetkililerin ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin çok olumlu bir ivme kazandığı yönündeki açıklamalarını da gördük. Zorluklar da vardı ancak önemli olan, bu sürecin artık geride kalmış olmasıdır. Hatta ilişkilerin tamamen normalleştiğini söyleyebilirim. Her şeyin iyi gittiğini düşünüyorum ve bundan memnunuz” diye konuştu.
Güney Kafkasya artık tamamen değişti
Bölgedeki jeopolitik dönüşüme dikkat çeken Aliyev, İkinci Karabağ Savaşı’nın Güney Kafkasya’daki dengeleri tamamen değiştirdiğini söyledi.
Aliyev, “Güney Kafkasya köklü biçimde değişti. Bu değişimin itici gücü İkinci Karabağ Savaşı oldu.Bu savaş artık yerleşmiş ve değişmez kabul edilen birçok dengede önemli değişikliklere yol açtı” dedi.
Aliyev, Azerbaycan’ın egemenliğini tamamen yeniden tesis ettiğini, Ermenistan’ın Avrupa yönelimi ve yeni süreçlerin analistler ile devlet adamları tarafından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Suriye’ye gaz ihracatı başladı
Enerji alanındaki gelişmelere de değinen Aliyev, Azerbaycan gazına olan ilginin arttığını söyledi.
“Önceki yıllarda aklımıza bile gelmeyen pazarlara, örneğin Suriye’ye gaz ihraç ediyoruz.Suriye üzerinden komşu ülkelere de ulaşabiliriz. Orada da doğal gaza büyük ihtiyaç var.”
Avrupalı ortaklara uzun vadeli doğal gaz anlaşmaları çağrısı yapan Aliyev, mevcut taşıma altyapısının da ortak yatırımlarla büyütülmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
Medya forumu iki gün sürecek
“Barışın Teşvikinde Medyanın Misyonu: Gerçeğin Yeniden Tesis Edilmesi ve Güvenin Yeniden İnşası” temasıyla düzenlenen 4. Şuşa Küresel Medya Forumu’na 53 ülkeden yaklaşık 160 katılımcı katılıyor.
Forumda 30’dan fazla haber ajansı, 10 uluslararası kuruluş ve yaklaşık 60 medya kuruluşu temsil edilirken, iki gün sürecek program boyunca bölgesel ve küresel gelişmeler, medya diplomasisi, dezenformasyonla mücadele ve barış gazeteciliği başlıkları ele alınıyor. Küresel Medya Formu’na davet edilen gazeteciler arasında Pusula Gazetesi İstihbarat Şefi Manolya Bulut da yer alıyor.
Manolya Bulut
