Bahar aylarının yaşanmasına rağmen hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin altında seyrettiği Doğu Anadolu’da zirai don riski gündemde. Meteoroloji 12. Bölge Müdürlüğü, Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Ardahan çevrelerinde gece saatlerinden itibaren etkili olması beklenen zirai don riskine karşı üreticileri uyardı.
Yapılan son değerlendirmelere göre, bölge genelinde hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte hafif ve yer yer orta kuvvette zirai don hadisesi bekleniyor. Özellikle gece ve sabahın erken saatlerinde etkili olması öngörülen don olayının, tarımsal üretim açısından risk oluşturabileceği belirtildi.
Çiftçilere kritik uyarı
Meteoroloji yetkilileri, üreticilerin hava tahminlerini yakından takip etmeleri gerektiğini ifade ederek, “Zirai don tehlikesine karşı gerekli önlemlerin alınması, olası ürün kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır” açıklamasında bulundu.
Uzmanlar, zirai donun özellikle çiçeklenme ve genç sürgün dönemindeki ürünlerde ciddi verim kayıplarına yol açabileceğine dikkat çekiyor. Don olayının; meyve ağaçlarında çiçek ve tomurcuk dökülmesine, tahıl ve sebze üretiminde verim düşüşüne, erken ekilen ürünlerde ise tamamen kayba neden olabileceği ifade ediliyor.
Ayrıca bağ ve bahçelerde sürgün zararları ile uzun vadede üretim maliyetlerinde artış yaşanabileceği belirtilirken, özellikle yüksek rakımlı bölgelerde don riskinin daha şiddetli hissedildiği kaydedildi.
Erzurum için avantaj, vejetasyon henüz başlamadı
Öte yandan, Erzurum Tarım ve Orman İl Müdürü Alpaslan Kenger, kentte mevcut durumun diğer illere göre farklılık gösterdiğini belirterek, zirai don riskine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Kenger, Erzurum’un yüksek rakımı ve sert iklim koşullarına dikkati çekerek, bitkisel üretimde henüz vejetasyon sürecinin başlamamış olmasının avantaj sağladığını söyledi.
Kenger, “Erzurum rakım olarak çok yüksek ve kış çok ağır şartlarda geçiyor. Kış erken geliyor, geç gidiyor. Don da genel olarak vejetasyonu başlayan bitkilere zarar veriyor. Bizde vejetasyon henüz başlamadığı için, yani bitkinin gelişimi için gerekli sıcaklık oluşmadığı için don olması genel olarak çok büyük bir değişikliğe neden olmuyor” dedi.
Geçtiğimiz yıl yaşanan don olayını hatırlatan Kenger, “Geçen sene 24-25 Nisan’da tüm Türkiye genelinde ağır bir don olmuştu. Biz o zaman bütün bahçelerimizi ve tarlalarımızı kontrol ettik. Ancak bitki henüz gelişim sürecine girmediği için Erzurum’da ciddi bir zarar oluşmadı. Bu durum bizim için bir avantaj” ifadelerini kullandı.
“Güzlük buğday donla korunuyor”
Kenger, Erzurum’da yaygın olarak yapılan güzlük ekimlerin de don riskine karşı dayanıklı olduğunu kaydederek şu değerlendirmede bulundu; “Bizde genelde güzlük buğday ekimi yapılır. Çünkü vejetasyon süremiz çok kısa, sıcak gün sayımız az. Bitki çimlenip çıktıktan sonra üzerine kar yağıyor. Kar aslında bir izolasyon görevi görüyor. Üzeri karla kaplı olan bitki eksi 30 dereceleri görse bile zarar görmez. Çünkü kar, bitkiyi yaklaşık sıfır derece civarında tutar.”
Ancak kar örtüsünün kalkması durumunda risk oluşabileceğine dikkati çeken Kenger, “Eğer kar kalkar ve sıcaklık uzun süre sıfırın altında kalırsa, 2-3 gün boyunca hiç yükselmezse o zaman zarar olabilir. Ama mevcut meteorolojik tahminlere baktığımızda şu an için böyle bir risk öngörmüyoruz” dedi.
Üreticilerin olası risklere karşı tedbirli olmaları gerektiğini belirten yetkililer, örtüleme, sulama, dumanlama ve rüzgâr kırıcı gibi yöntemlerin önemini vurgulayarak, açık alanda bulunan hassas ürünlerin korunması gerektiğinin altını çizdi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün bölgeye ilişkin güncel tahmin ve uyarıları paylaşmaya devam edeceği bildirildi.
Esra Arpa
