Depreme dayanıklı hale getirilmesi için özel mühendislik tekniklerinin uygulandığı ve yaklaşık 600 milyon liraya mal olan restorasyonun ardından kapılarını açan tarihi yapı, hem mimarisi hem de geçmişiyle "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılıyor.
Açılışa İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve protokol üyeleri katılırken, iki bakan ilk cuma namazını da tarihi camide kıldı. Yakutiye ilçesi Kongre Caddesi üzerindeki Demirciler Çarşısı'nda bulunan Fetih Camii, Erzurum'un en önemli tarihi yapılarından biri olarak yeniden ibadete açıldı. Yaklaşık iki yıldır süren restorasyon sürecinin tamamlanmasıyla kapılarını açan cami, sadece dini bir yapı değil, aynı zamanda Erzurum'un çok katmanlı tarihini yansıtan önemli bir kültür mirası olarak öne çıkıyor.
Restorasyon talimatı Erzurum Valisi olduğu dönemde verildi
Fetih Camii'nin kapsamlı restorasyon süreci, o dönem Erzurum Valiliği görevini yürüten İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla başlatıldı. Restorasyon çalışmaları Erzurum Valiliği koordinasyonunda yürütülürken, tarihi yapının hem özgün kimliğinin korunması hem de geleceğe güvenli şekilde taşınması hedeflendi. Yaklaşık iki yıl süren çalışmaların ardından tamamlanan restorasyonun açılışı ise İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in katılımıyla gerçekleştirildi. Açılışın ardından iki bakan tarihi camide cuma namazını eda etti.
Yaklaşık 600 milyon liralık restorasyon
Edinilen bilgilere göre restorasyon çalışmaları yaklaşık 600 milyon liraya mal oldu. Çalışmalar kapsamında yalnızca tarihi yapının estetik görünümü yenilenmedi. Öncelikle yapının deprem güvenliği ele alındı. Uzman ekipler tarafından uygulanan özel mühendislik teknikleriyle tarihi yapı depreme karşı güçlendirildi. Taşıyıcı sistemlerin sağlamlaştırılmasının ardından restorasyon uygulamalarına geçildi.
Bu kapsamda; çatı tamamen yenilendi, ısı ve su yalıtımı yapıldı, sonradan eklenen uygunsuz bölümler kaldırıldı, kemer ve tonozlarda güçlendirme gerçekleştirildi, taş yüzeylerde enjeksiyon, derz ve konservasyon uygulamaları yapıldı, dış cephe temizlendi, drenaj sistemi yenilendi, özgün zemin ortaya çıkarıldı, iç mekândaki tarihi freskler koruma altına alındı. sıvaların altından tarihi freskler çıktı.
18. yüzyılda kilise olarak inşa edildi
Fetih Camii'nin kesin inşa tarihi bilinmiyor. Yapı üzerindeki kitabenin günümüze ulaşmaması nedeniyle kesin tarih tespit edilemese de mimari özellikleri ve kullanılan malzemeler dikkate alındığında 18. yüzyılda kilise olarak inşa edildiği kabul ediliyor. Uzun yıllar kilise olarak kullanılan yapı, 1997 yılında camiye dönüştürülerek "Fetih Camii" adıyla ibadete açıldı.
10 Haziran 1977 tarihinde A-601 sayılı kararla kültür varlığı olarak tescil edilen eser, Erzurum'un korunması gereken en önemli tarihi yapıları arasında yer alıyor.
“Erzurum'un Ayasofyası" deniliyor
Fetih Camii kamuoyunda zaman zaman "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılıyor. Bu benzetmenin temelinde iki yapının da ilk olarak Hristiyan ibadethanesi olarak inşa edilmesi, daha sonra camiye dönüştürülmesi ve Bizans kilise mimarisine ait bazı özellikleri taşıması bulunuyor. Her iki yapıda da apsis düzeni, kemer sistemi ve fresk kalıntıları yer alırken, restorasyon süreçlerinde bu tarihi resimlerin korunmasına özel önem verildi.
Bununla birlikte tarihçiler, Fetih Camii ile Ayasofya arasında doğrudan tarihî veya mimari bir bağ bulunduğuna ilişkin bilimsel bir kanıt olmadığını belirtiyor. "Erzurum'un Ayasofyası" ifadesi, yapının tarihî dönüşümü ve kültürel değeri nedeniyle kullanılan sembolik bir tanımlama olarak değerlendiriliyor.
Anlamlı tesadüf
Fetih Camii'nin yeniden ibadete açılması, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin 24 Temmuz 2020'de yeniden ibadete açılışının 6'ncı yıl dönümüne denk geldi. Bu yönüyle açılış, tarihî ve sembolik açıdan da dikkat çekti.
Manolya Bulut
Restorasyon talimatı Erzurum Valisi olduğu dönemde verildi
Fetih Camii'nin kapsamlı restorasyon süreci, o dönem Erzurum Valiliği görevini yürüten İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla başlatıldı. Restorasyon çalışmaları Erzurum Valiliği koordinasyonunda yürütülürken, tarihi yapının hem özgün kimliğinin korunması hem de geleceğe güvenli şekilde taşınması hedeflendi. Yaklaşık iki yıl süren çalışmaların ardından tamamlanan restorasyonun açılışı ise İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in katılımıyla gerçekleştirildi. Açılışın ardından iki bakan tarihi camide cuma namazını eda etti.
Yaklaşık 600 milyon liralık restorasyon
Edinilen bilgilere göre restorasyon çalışmaları yaklaşık 600 milyon liraya mal oldu. Çalışmalar kapsamında yalnızca tarihi yapının estetik görünümü yenilenmedi. Öncelikle yapının deprem güvenliği ele alındı. Uzman ekipler tarafından uygulanan özel mühendislik teknikleriyle tarihi yapı depreme karşı güçlendirildi. Taşıyıcı sistemlerin sağlamlaştırılmasının ardından restorasyon uygulamalarına geçildi.
Bu kapsamda; çatı tamamen yenilendi, ısı ve su yalıtımı yapıldı, sonradan eklenen uygunsuz bölümler kaldırıldı, kemer ve tonozlarda güçlendirme gerçekleştirildi, taş yüzeylerde enjeksiyon, derz ve konservasyon uygulamaları yapıldı, dış cephe temizlendi, drenaj sistemi yenilendi, özgün zemin ortaya çıkarıldı, iç mekândaki tarihi freskler koruma altına alındı. sıvaların altından tarihi freskler çıktı.
18. yüzyılda kilise olarak inşa edildi
Fetih Camii'nin kesin inşa tarihi bilinmiyor. Yapı üzerindeki kitabenin günümüze ulaşmaması nedeniyle kesin tarih tespit edilemese de mimari özellikleri ve kullanılan malzemeler dikkate alındığında 18. yüzyılda kilise olarak inşa edildiği kabul ediliyor. Uzun yıllar kilise olarak kullanılan yapı, 1997 yılında camiye dönüştürülerek "Fetih Camii" adıyla ibadete açıldı.
10 Haziran 1977 tarihinde A-601 sayılı kararla kültür varlığı olarak tescil edilen eser, Erzurum'un korunması gereken en önemli tarihi yapıları arasında yer alıyor.
“Erzurum'un Ayasofyası" deniliyor
Fetih Camii kamuoyunda zaman zaman "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılıyor. Bu benzetmenin temelinde iki yapının da ilk olarak Hristiyan ibadethanesi olarak inşa edilmesi, daha sonra camiye dönüştürülmesi ve Bizans kilise mimarisine ait bazı özellikleri taşıması bulunuyor. Her iki yapıda da apsis düzeni, kemer sistemi ve fresk kalıntıları yer alırken, restorasyon süreçlerinde bu tarihi resimlerin korunmasına özel önem verildi.
Bununla birlikte tarihçiler, Fetih Camii ile Ayasofya arasında doğrudan tarihî veya mimari bir bağ bulunduğuna ilişkin bilimsel bir kanıt olmadığını belirtiyor. "Erzurum'un Ayasofyası" ifadesi, yapının tarihî dönüşümü ve kültürel değeri nedeniyle kullanılan sembolik bir tanımlama olarak değerlendiriliyor.
Anlamlı tesadüf
Fetih Camii'nin yeniden ibadete açılması, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin 24 Temmuz 2020'de yeniden ibadete açılışının 6'ncı yıl dönümüne denk geldi. Bu yönüyle açılış, tarihî ve sembolik açıdan da dikkat çekti.
Manolya Bulut
