
Türkiye'nin ihracatı 2026 yılının Ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,1 artarak 25,9 milyar dolara ulaştı. Ticaret Bakanlığının açıkladığı faaliyet illeri bazındaki ihracat verileri, ülke genelinde büyüme yaşandığını ortaya koyarken ihracatın iller arasındaki dağılımı ise dikkat çekici bir tabloyu beraberinde getirdi. Türkiye'nin ihracat yükünü büyük ölçüde batıdaki sanayi ve ticaret merkezleri taşırken Doğu Anadolu illeri bu pastadan sınırlı pay alabildi.
Bakanlığın yayımladığı haritadaki yüzdelik dağılımda İstanbul yüzde 20,39 ile ilk sırada yer alırken Kocaeli yüzde 14,58, Bursa yüzde 7,55, İzmir yüzde 7,54 ve Ankara yüzde 5,38 ile öne çıktı. Bu tablo, Türkiye'nin ihracat kapasitesinin belirli merkezlerde yoğunlaştığını gösterdi.
Doğu’nun payı yüzde 1'e ulaşmadı
Haritadaki Doğu Anadolu illerine ilişkin oranlar, bölgenin ihracattaki konumunu gözler önüne serdi. Bölgenin 14 ilinin haritadaki yüzdelik payları birlikte değerlendirildiğinde toplam oran yaklaşık yüzde 0,63 seviyesinde kaldı.
Bölgede en yüksek oran yüzde 0,24 ile Malatya'ya ait oldu. Elazığ yüzde 0,14 ile ikinci sırada yer alırken Erzurum yüzde 0,08 ile üçüncü sıraya yerleşti. Diğer illerde ise oranlar oldukça düşük seviyelerde kaldı. Bingöl yüzde 0,047, Erzincan yüzde 0,03, Ağrı ve Van yüzde 0,02, Iğdır yüzde 0,01, Hakkari yüzde 0,011, Bitlis yüzde 0,023, Gümüşhane yüzde 0,005, Muş yüzde 0,002, Bayburt yüzde 0,002, Kars ve Ardahan ise yüzde 0,001 oranında payla haritada yer aldı. Tunceli'nin oranı da yüzde 0,001 olarak gösterildi.
Ortaya çıkan tablo, Doğu Anadolu'nun ihracat performansının ülkenin büyük ihracat merkezleriyle kıyaslandığında oldukça sınırlı kaldığını gösterdi.
İhracatın lokomotifi üç il
Ticaret Bakanlığının verilerine göre Ekim ayında ihracatını en fazla artıran iller arasında Kocaeli 553 milyon dolarlık artışla ilk sırada yer aldı. İstanbul 456 milyon dolar, Mersin 296 milyon dolar, Ankara 289 milyon dolar ve Tekirdağ 220 milyon dolarlık artışla bu illeri takip etti. Ekim ayında gerçekleştirilen ihracat artışının yüzde 67,4'ünün İstanbul, Kocaeli ve Mersin'in katkısıyla sağlanması, büyümenin belirli merkezlerde yoğunlaştığını ortaya koydu.
Ocak-Ekim döneminde ise Türkiye'nin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,5 artarak 236,8 milyar dolara yükseldi. Bu dönemde 53 ilin ihracatında artış kaydedilirken 30 il 1 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirdi. Ancak ihracat artışına en fazla katkı sağlayan iller yine Kocaeli, İstanbul, Ankara, Mersin ve Bursa oldu.
Doğu için rakamların ötesindeki soru
Türkiye'nin ihracatında artış yaşanması olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi. Ancak bu büyümenin ülkenin bütün bölgelerine aynı ölçüde yansımaması, bölgesel kalkınma açısından önemli bir soru işaretini de beraberinde getiriyor. Doğu Anadolu; tarım, hayvancılık, madencilik, turizm ve sınır ticareti gibi farklı ekonomik potansiyellere sahip olmasına rağmen bu potansiyelin ihracata dönüşmesinde istenilen noktada görünmüyor. Erzurum gibi bölgesel merkezlerin de ihracat haritasında düşük oranlarla temsil edilmesi, üretim kapasitesinin dış pazarlara açılması konusunda daha güçlü adımlara ihtiyaç duyulduğunu düşündürüyor.
Söz konusu durum yalnızca üretilen ürün miktarı değil; üretimin sanayiye dönüştürülmesi, işlenmiş ürünlerin artırılması, lojistik maliyetlerinin azaltılması, dış pazarlara erişimin kolaylaştırılması ve ihracatçı işletmelerin desteklenmesi gibi birbirini tamamlayan başlıklardan oluşuyor. Öte yandan açıklanan veriler, Doğu Anadolu illerinin ihracatlarının geçen yılın aynı dönemine göre ne kadar arttığını veya azaldığını tek tek ortaya koymuyor. Bu nedenle bölgedeki düşük oranlar doğrudan ihracatın gerilediği anlamına gelmiyor. Ancak haritadaki dağılım, bölgenin Türkiye'nin toplam ihracatından aldığı payın sınırlı olduğunu açıkça gösteriyor.
