Erzurum’u tarihi ve kültürel mirası ile dışından tanıyanlar için bu şehrin bugününü tanımak, hep şaşırtıcı olmuştur. Eski ev ve mahalle mimarisi sizlere ömür, yeni mimarisi ise boyacı küpüne dalıp çıkan hain bir fırça. Nereye dokunsa aynı zevksiz şekil ve renkleri bulaştırıp duruyor. (Bingöl, age, s.103) Şehir ruhunu hatıralarını, varlığını kaybedeli yıllar yılı olmuş. Nerde o eski mahalle aralarında horoz şekeri satan çocuklar nerde süslemeli, nakışlı taş evlerimiz ya onları konuşturan insanlarımız hepsi bir ressamın fırçasına hapsolmuş keşfedilmeyi mi bekliyor? Ne yazık ki. Kaybolan mahallerimizden birisi de Yoncalığın hemen alt başında Lalapaşa Camisinin karşı kıyısında kale içi mahallelerinden biri olan Kuloğlu Mahallemizdir. Eski hapishanenin (“XVII. yüzyılda Erzurum’daki mahkeme binasının da bulunduğu mahalle Kuloğlu mahallesidir”, Bilgehan Pamuk, XVII. yüzyılda Bir Serhat Şehri, s.78.) bulunduğu alanın arka tarafında yer alan mahalle zamana yenik düşmüş hızlı değişim onu da etkilemiştir. Eskiye ait eserlerin bugün ayakta kalabilenlerinin sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Kuloğlu Mahallesinde mesken olarak kullanılan evler genelde yeni yapılar olup eskilerden tek tük kalmıştır. Evlerin genelde alt kısımları ise işyeri olarak düzenlenmiş, zamana ayak uydurmuştur. Mahalle şehir merkezinin tam orta yerinde kalmış zamana ayak uydurmaya çalışan bir mekân olmuştur. Şehrin kapalı spor salonu ve hapishanesi yıkılmış, her iki yerinde yerini açık oto otoparklar almıştır. Yıkılan spor salonunun alanına yapılan otopark trafikte yaşanılan park soruna önemli ölçüde çözüm olmuş, açık ayarlanabilir iki kat araç alma düzeneği ile de şehirde bir ilk olmuştur. Mahallede kaderine terk edilen bir yapı ise PTT lojmanları olmuştur. Bugün atıl durumda ve kapısında kilit bulunan binanın akıbetinin ne olacağı ise bilinmemektedir. Kızılay’ın mahallede varlığı, eğitim kurumlarının bazılarının faaliyeti mahallede canlılığının devam ettiğinin bir kanıtıdır.
İSMET PAŞA İLKOKULU
İsmet Paşa İlköğretim Okulu binası 1898 yılında “Yerinde bulunan mermer hamam yıkılarak” yapılmış ve Erzurum İnas Rüştiyesi (Kızlar mektebi) adıyla öğretime açılmıştır. On sekiz yıl Kızlar Rüştiyesi 1916 yılında Erzurum Rus işgaline uğrayınca iki buçuk yıl kapalı kalmıştır. 1918 yılında Erzurum özgürlüğüne kavuşunca o yıl ekim ayında okul bu kez İnas İptidai Umumisi adıyla yeniden açılmıştır. (Bulut, Erzurum Çarşı Pazar, s.46.)
1925 ve 1926 yılında, kız erkek karışımlı başka okullar Erzurum’da açılınca, son sınıf kız öğrencileri diğer okullara dağıtıldığından iki yıl mezun verememiştir. 1929 yılından itibaren de eğitim-öğretime son hızla devam etmemektedir. İsmet Paşa İlköğretim Okulu bu vazifesini aralıksız devam ettirmekte olup aydın gençler yetiştirmektedir. Okul önündeki geçen sokak genişletilmiş okulun bahçesi çevredeki evlerinden yıkılması ile yeniden düzenlenmiştir. Okulun dershane sayısı da daha sonraki ilavelerle artırılmıştır
ESKİ CUMHURİYET OTELİ ŞİMDİKİ GÜNEŞ KIZ LİSESİ
Erzurum’da ticari potansiyelinin zirvelerde olduğu dönemlerde şehir adeta yabancıların istilasına uğrar, ticari canlılık dikkatlerden kaçmazdı. Sabah şehrin muhtelif yerlerinde bulunan bu insanlar akşamları ise otellerde ya da tanıklıklarının evlerinde konaklardı. Bu konaklardan biriside eski Cumhuriyet oteliydi. Hükümet konağı olarak yapılan ve uzun yıllar bu işlevi gören bina Cumhuriyetin ilanından sonra otele dönüştürülmüştür. (Küçükuğurlu, Age., s.589) Otelin eşyaları ise Erzurum’un en eski eczacılarından olan Hamdi Mengüç tarafından İstanbul dan getirttirilmiştir. Trabzon, İstanbul’dan gelen İran’a ve Rusya’ya geçen görevli ve turistler Erzurum’da hep bu otelde konaklarmış. Otelin İsmet Paşa İlköğretim okuluna cephe, arka bahçesinde yaz aylarında sahne kurulur, saz heyetleri fasıl yapar, şarkılar memleket havaları yanında kantolar, düetler sergilenir bu bahçede hem akşamcılar hem de otel müşterileri yemek yerlerdi. Otel bugün okul olarak varlığını devam ettirmektedir. Bu mekânın yıllar içerisinde birçok fonksiyonu olmuş ve sonunda ilim yuvasına dönüşmüştür. Erzurum’daki sayılı özel okullardan birisi olan Özel Güneş Kız Lisesi binayı sahiplenmiş ve onarımlarla tarihi mekânı korunmuştur. Okul iki kısımdan oluşmaktadır. Düzgün kesme taşlardan yapılmış olup bahçesi geniştir. Üzeri saç örtü ile kapatılmış olan okul üç katlı olarak yapılmıştır. Mahalle de yer alan önemli mekânlardan biri de 1925 yılında yapımına başlanan Cumhuriyet sinemasıdır. 1926 yılında yapımı tamamlanan sinema 1931 yılında geçirdiği yangına kadar faaliyetine devam etmiştir.
İSMET PAŞA İLKOKULU
İsmet Paşa İlköğretim Okulu binası 1898 yılında “Yerinde bulunan mermer hamam yıkılarak” yapılmış ve Erzurum İnas Rüştiyesi (Kızlar mektebi) adıyla öğretime açılmıştır. On sekiz yıl Kızlar Rüştiyesi 1916 yılında Erzurum Rus işgaline uğrayınca iki buçuk yıl kapalı kalmıştır. 1918 yılında Erzurum özgürlüğüne kavuşunca o yıl ekim ayında okul bu kez İnas İptidai Umumisi adıyla yeniden açılmıştır. (Bulut, Erzurum Çarşı Pazar, s.46.)
1925 ve 1926 yılında, kız erkek karışımlı başka okullar Erzurum’da açılınca, son sınıf kız öğrencileri diğer okullara dağıtıldığından iki yıl mezun verememiştir. 1929 yılından itibaren de eğitim-öğretime son hızla devam etmemektedir. İsmet Paşa İlköğretim Okulu bu vazifesini aralıksız devam ettirmekte olup aydın gençler yetiştirmektedir. Okul önündeki geçen sokak genişletilmiş okulun bahçesi çevredeki evlerinden yıkılması ile yeniden düzenlenmiştir. Okulun dershane sayısı da daha sonraki ilavelerle artırılmıştır
ESKİ CUMHURİYET OTELİ ŞİMDİKİ GÜNEŞ KIZ LİSESİ
Erzurum’da ticari potansiyelinin zirvelerde olduğu dönemlerde şehir adeta yabancıların istilasına uğrar, ticari canlılık dikkatlerden kaçmazdı. Sabah şehrin muhtelif yerlerinde bulunan bu insanlar akşamları ise otellerde ya da tanıklıklarının evlerinde konaklardı. Bu konaklardan biriside eski Cumhuriyet oteliydi. Hükümet konağı olarak yapılan ve uzun yıllar bu işlevi gören bina Cumhuriyetin ilanından sonra otele dönüştürülmüştür. (Küçükuğurlu, Age., s.589) Otelin eşyaları ise Erzurum’un en eski eczacılarından olan Hamdi Mengüç tarafından İstanbul dan getirttirilmiştir. Trabzon, İstanbul’dan gelen İran’a ve Rusya’ya geçen görevli ve turistler Erzurum’da hep bu otelde konaklarmış. Otelin İsmet Paşa İlköğretim okuluna cephe, arka bahçesinde yaz aylarında sahne kurulur, saz heyetleri fasıl yapar, şarkılar memleket havaları yanında kantolar, düetler sergilenir bu bahçede hem akşamcılar hem de otel müşterileri yemek yerlerdi. Otel bugün okul olarak varlığını devam ettirmektedir. Bu mekânın yıllar içerisinde birçok fonksiyonu olmuş ve sonunda ilim yuvasına dönüşmüştür. Erzurum’daki sayılı özel okullardan birisi olan Özel Güneş Kız Lisesi binayı sahiplenmiş ve onarımlarla tarihi mekânı korunmuştur. Okul iki kısımdan oluşmaktadır. Düzgün kesme taşlardan yapılmış olup bahçesi geniştir. Üzeri saç örtü ile kapatılmış olan okul üç katlı olarak yapılmıştır. Mahalle de yer alan önemli mekânlardan biri de 1925 yılında yapımına başlanan Cumhuriyet sinemasıdır. 1926 yılında yapımı tamamlanan sinema 1931 yılında geçirdiği yangına kadar faaliyetine devam etmiştir.
