Türkiye Azerbaycan Dostluk Dernekleri Federasyonu Genel Başkan Yardımcısı gazeteci-yazar Serdar Ünsal , “Metzamor Nükleer Santrali’nin kapatılması gerektiğini yıllardır her platformda dile getiriyoruz. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev’in de bu tehlikeye dikkat çekerek santralin er ya da geç kapatılması gerektiğini ifade etmesi bizleri son derece memnun etmiştir. Sayın Cumhurbaşkanımız İlham Aliyev’e bu önemli konuyu uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdığı için teşekkür ediyoruz” dedi.
“Bölge ülkeleri için ciddi bir tehdit”
Metzamor Nükleer Santrali’nin Iğdır’a çok yakın bir mesafede bulunduğuna dikkat çeken Ünsal, santralin bulunduğu bölgenin deprem riski taşıdığını ifade etti.
Ünsal, “Iğdır ile Ermenistan sınırına çok yakın bir noktada bulunan Metzamor Nükleer Santrali, yalnızca Ermenistan’ı değil; Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve İran’ı da yakından ilgilendiren bir güvenlik ve çevre sorunudur. Olası büyük bir deprem veya teknik bir arıza durumunda ortaya çıkabilecek sonuçlar yalnızca bir ülkeyle sınırlı kalmayacaktır” diye konuştu.
Santralin geçmişte yaşanan deprem nedeniyle zarar gördüğünü belirten Ünsal, nükleer tesislerin bulunduğu bölgelerde güvenliğin en üst seviyede tutulması gerektiğini vurguladı.
Ünsal ayrıca bölgedeki çevre ve sağlık risklerinin bilimsel olarak daha kapsamlı şekilde araştırılması gerektiğini belirterek, uluslararası kuruluşlara çağrıda bulundu.
“Aliyev’in açıklaması bizim için çok önemli”
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Nahçıvan ziyareti sırasında yaptığı değerlendirmelerde Metzamor Nükleer Santrali’nin eski ve bölge için tehlike kaynağı olduğunu vurgulamasının önemli olduğunu ifade eden Ünsal, Aliyev’in “Bu santralin kullanım ömrünün sürekli uzatılması sonsuza kadar devam edemez; er ya da geç kapatılması gerekecektir.” şeklindeki açıklamasının kendilerini mutlu ettiğini söyledi.
Ünsal, “Sayın İlham Aliyev’in bu konuyu gündeme getirmesi son derece değerlidir. Biz yıllardır Iğdır’dan bu tehlikeye dikkat çekiyoruz. Bugün Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın da aynı hassasiyeti ortaya koyması, bölgede yaşayan insanların endişelerinin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Sayın İlham Aliyev’e Iğdır halkının ve bölge insanlarının güvenliği açısından bu önemli konuyu gündeme taşıdığı için teşekkür ediyoruz.” dedi.
“Metzamor artık bölgenin ortak sorunudur”
Ünsal, santralin oluşturduğu risklerin sınırları aşabilecek nitelikte olduğunu söyledi.
Ünsal şunları kaydetti : “Metzamor Nükleer Santrali, Iğdır’ın hemen yanı başında bulunan ve olası bir kazada etkileri sınırları aşabilecek bir tesistir. Bu nedenle konu Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan, İran ve Ermenistan’ın yanı sıra Avrupa Birliği ve uluslararası çevre kuruluşlarının da gündeminde olmalıdır. Bizim isteğimiz çok açık: İnsan hayatı ve çevre her şeyden önce gelmelidir. Yeni bir nükleer felaket yaşanmadan Metzamor Santrali kapatılmalı ve bölge halkının güvenliği sağlanmalıdır.”
Metzamor Nükleer Santrali
Ermenistan'ın Türkiye sınırına 16 km uzaklıkta yer alan Metzamor şehrinde bulunan nükleer santralde biri işlevsel olmak üzere 2 adet 408 MW güce sahip VVER-440/230 tipi reaktör bulunmaktadır. Santral Ermenistan'ın başkenti Erivan'a 32 km, Kars'a 100 km, Iğdır'a ise 30 km uzaklıktadır.
Santralin ilk reaktörü 1976, ikincisi ise 1980 yılında hizmete girdi. 1988 Spitak depreminde santralin iki reaktörü de halk baskısı ve protestolar sonucunda kapatıldı. 1993 yılında Ermenistan hükûmeti enerji krizi nedeniyle ikinci üniteyi tekrar açma kararı aldı ve bazı iyileştirme çalışmaları sonrasında ünite 1995'te devreye alındı. 2005 yılında planlanmış ömrünü tamamlayan santralin faaliyet ömrü 2016'ya uzatıldı. 2016 yılında santralin faaliyet ömrünün 2026'ya uzatılması planlandı. 2018'de ise 2036'ya kadar uzatılmasının planlandığı açıklandı.
Çeşitli kaynaklara göre Metzamor Nükleer Santrali, günümüzde dünyadaki mevcut santraller içerisinde en güvensiz reaktörler arasında yer almaktadır. Nükleer santralin yapım sürecinde Sovyet bilim insanları ve Ermenistan içerisindeki çevreler, santralin fay hattı üzerinde yer alması ve su kaynaklarına sızıntı gerçekleşmesi ihtimali dolayısıyla yapımına karşı çıkmıştır.
Çeşitli sivil toplum örgütleri, bazı akademisyenler ve Avrupa Birliği, santralin, çevresindeki bölgeler için tehlike arz ettiğini öne sürerek kapatılması talep etmiştir.
Özlem İpek
