Prof. Küçükuğurlu’dan ezber bozan araştırma
Artık ‘sır kapısı’ değiller!
Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, kentte bilinen tarihi kapılar dışında 14 kapı daha olduğunu ortaya çıkardı. Araştırma heyecan uyandırdı.
Onur SAĞSÖZ / ERZURUM
Osmanlı arşivlerine dayanarak Erzurum’un tarihi kapıları üzerinde araştırma yapan Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, bir kez daha tarihin bilinmeyenlerini gün yüzüne çıkardı. Kentte birçok kişinin aşina olduğu ve ‘klasik kale kapıları’ olarak tanımlanan Tebrizkapı, Gürcükapı, Erzincankapıve Yenikapı’nın Osmanlı döneminden geldiğini anımsatan Prof. Dr. Küçükuğurlu,19’uncu yüzyılda inşa edilen surlar üzerinde de Karskapı, Harputkapı, İstanbulkapı ve Kavakkapı’nın (Ardahan) yer aldığını dile getirdi.
Ortada bir sur daha varmış
Bu kapıların o dönemde şehrin bir hayli dışında kalan kapılar olduğunu ifade eden Küçükuğurlu, klasik surlar ile 19’uncu yüzyılda yapılan surlar arasında bir sur daha olduğunu belgelerle ortaya koydu. Bu surlar üzerinde ‘Cebir’, ‘Zor’ ve ‘Çık’ ortak adlarıyla 14 kapı daha bulunduğunu ortaya çıkaran Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, bu kapıların 1500’lü yılların sonunda İran tehdidine karşı yapılmış olabileceğini değerlendirdi.Şehre girmek isteyen düşmanların karşısına çıkan ilk kapı olacakları için bu ortak isimlerin verildiğini anlatan Prof. Dr. Küçükuğurlu, bu kapıların günümüzde Gez mahallesinden Gavurboğan’a, Hasan-i Basri’den Mahallebaşı’nın üst kısmına kadar uzandığını belirledi. Prof. Dr. Küçükuğurlu, “Bu titiz çalışma sonunda Erzurum tarihine ışık tutacak bir sonuca ulaştık. Bilinen kapıların dışında bu 14 noktadaki ‘Cebir’ kapıları ne yazık ki günümüze ulaşmamış.Yüzyıllar öncesine ait haritalara baktığımızda ‘surlar kenti’ olarak tanımlayabileceğimiz Erzurumbu yönleriyle ne denli stratejik bir yer olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur” dedi.
‘Kaburga Tabya’ tescil ettirildi
Öte yandan Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, Pasinler eski karayolu üzerindeki Nebi Hanları mevkiinde yer alan ve Büyük Höyük - Küçük Höyük adlarıyla bilinen tarihi tabyanın asıl isminin ‘Kaburga’ olduğunu açıkladı. Rus ve Osmanlı kaynaklarına dayanarak yaptığı araştırma sonundaKültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na belgelerle başvurduklarını anlatan Prof. Dr. Küçükuğurlu, Kaburga Tabyasının ‘Orta Höyük’ ve ‘Orta Höyük ilavesi’ olarak tescillendiğini bildirdi. Prof. Dr. Küçükuğurlu, “Kaburga Tabyası şehrin en doğusunda yer alan bir tabya ve düşmanın karşılandığı ilk nokta. Şimdiye kadar Kaburga olarak bilinmiyordu. Yaptığımız tespitlerle Erzurum’da 23 tabya bulunduğunu söyleyebiliriz” diye konuştu.
