Türkiye’de konut sorunu, salgın ve ardından yaşadığımız 6 Şubat 2023 depremiyle yakıcı biçimde ortaya çıktı. Türkiye’nin ekonomik olarak yaklaşık yüzde 20’sine denk gelen ve 11 ili içine alan, binlerce canımızı yitirdiğimiz depremin üzerinden 2 yılı aşkın bir süre geçti. Van, Bingöl, Malatya, Elazığ, İzmir depremlerinde iş daha kolaydı, konutlar 1 yılda tamamlanıp hak sahiplerine teslim edildi.
Fakat Maraş depremi farklıydı. Ekonomik kayıplar, insan (yetişmiş) kaybı ağırdı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, o gün deprem bölgesinin en kısa sürede ayağa kaldırılacağını söylerken burun kıvıranlar çoktu. Hatta seçim sonuçları üzerinden, gönderdiği bir koli suyu haram edenleri de gördü ülkem insanı.
Geçtiğimiz ay Adıyaman’da tamamlanan evlerin teslimi töreni vardı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Bugün deprem bölgesindeki 11 ilimizde 174 ayrı alanda 200 bin mimar, mühendis ve işçimizle 7 gün 24 saat esasıyla çalışıyor. Dakikada 3, saatte 23, günde 550 yeni konut yapıyoruz." dedi.
Deprem bölgesinde yapımı tamamlanan bağımsız bölümlerin sayısı 350 Bin 178'e yükseldi. Bunun 286 bini konut, 12 bini iş yeri, 51 bini köy evi. Birde illerdeki kamu binaları var, hastaneler var. Bütün bunların 21 ayda tamamlandığını düşünebiliyor muyuz?
2025 yılı sonuna kadar, 416.960 konut ve 36.023 iş yeri olmak üzere toplam 452.983 bağımsız bölümün hak sahibi afetzedelere teslim edilmesi planlanıyor. 3 yıla yakın zamandır ülkenin kaynaklarının önemli bir bölümü DEPREM bölgesine akıyor. Binalar görünen giderler, o bölgelerdeki kira ve benzeri yardımları da hesabı katmak gerekiyor.
Biliyorum, toplumca Maraş depremini unuttuk, ülkeye maliyetini de. Şunu unutmayın, yukarıda verdiğim rakamlara bakınca dünyada bir örneğinin olmadığını görüp hakkını vermek gerektiğini düşüneceksiniz.
Yüzyılın Projesi!
TOKİ, biliyorsunuz 500 bin konut projesini başlattı. Müracaatlar alınıyor. 10 Kasım – 19 Aralık tarihleri arasında müracaatlar yapılabilecek. İlk hafta 3 milyonun üzerinde müracaat yapıldı. Gerçekten Türkiye’nin başarı hikâyelerinden bir tanesi. Ama gelin görün ki bu hikâyeye de kılçıktan nasibini aldı. Bu arada Erzurum’da 16 bin konut yapılacak.
Başvuru bedeli 5 bin lira, kurada ev çıkmazsa para iade ediliyor. Şehit aileleri, terör, harp, vazife malulleri ve gazilere yüzde 5 kontenjan, en az yüzde 40 engelli lere yüzde 5, emeklilere yüzde 20, 3 ve daha fazla çocuğa sahip ailelere yüzde 20, yaşı 18-30 arasında olan gençlere yüzde 20, diğer alıcı adaylar yüzde 40.
Keşke belediyelerde işyeri yapsa!
Birçok kesimden projeye yönelik olumsuzluk imajı çiziliyor. Şiddetli Erdoğan muhalifi bir dostum, “Bak ben günahım kadar sevmem. Ama bugüne kadar yaptıkları en iyi şeyi yapıyorlar. Kiralık konutta yapacaklarmış. Keşke belediyelerimizde Erzurum’da uçan işyeri kiralarını dengelemek için işyeri, dükkanlar yapsalar. Yeminle oyumu buna göre kullanacağım” dedi.
Dr. İbrahim Can (Ekonomist): TOKİ 500 Bin Konut Projesi toplam konut ihtiyacının %2'sine bile karşılık gelmediği halde 3 milyon kişi başvurdu. 5 bin TL başvuru ücretiyle toplanan 15 milyar TL yani 356 milyon Dolar ve 27 Şubat 2026 tarihi kuraların son günü! Başvuranların en az %83'ü elenecek! Faiz hesaplamasından hiç bahsetmeyeceğim çünkü devletin faiz alıp hükümetin faizi harcaması helal ama vatandaşın alması haram... En azından yoksul insanların 5 bin TL parasına 100 günden fazla el koymasalardı iyi olurdu.”
Dedim ya bu güzel işi de kılçık atanlar çok.
81 ilde 500 bin konut projesi, ekonomik olarak dezavantajlı kesimlere göre planlandı. Maliyetten %40 sübvanse 20 yıl vade 2+1 konutlar 608 bin TL 2280 TL taksitle (en düşük) 3+1 konutlar 850 bin TL 3780 TL taksitle (en düşük)
Bunları görmeyerek, güzel işe gölge düşürmeye “El insaf” diyip geçelim.
