Ticaret Bakanlığı doğrudan satışlarla alakalı yeni bir düzenlemeye gidiyor. Düzenlemenin tüketiciler noktasında faydalı olacağına hiç şüphe yoktur. Ancak ne kadar benzerlik gösterse de vatandaşlar arasında doğrudan satış ile kapıdan satış arasındaki ayrımın tam olarak ayırt edilmediğini gözlemliyoruz.
Kapıdan satış, geleneksel diye tabir ettiğimiz satıcı ve sağlayıcıların iş yerinde, evde, caddede tüketicilerin hizmetine sunduğu satış yönetimi. Doğrudan satış ise ev aletleri, kozmetik, konfeksiyon gibi ürünlerin el ilanı, sosyal medya, tanıdıklar vasıtası ile tüketiciye sunulmasıdır. Doğrudan satışa en belirgin örnek, ünlü bir kozmetik markasının aboneliğini alan kişinin sermayesi olmadan ek iş yaptığı ve komisyon aldığı satış şekli. Genelde evlerde ve iş yerlerinde gerçekleşen doğrudan satışlarda hiç bir gerekçe göstermeden ve ceza ödemeden oluşacak cayma hakkı 14 günden 30 güne çıkarılıyor.
Doğrudan satış firmalarının ürünlerini satan satıcılar hem firma ile hem de tüketicilerle sorun yaşıyor. Bu sorunların önüne geçme noktasında yeni düzenleme ile şirketlerin tabi olacağı ilke ve esaslar ele alınacak, yetki belgeleri düzenlenecek ve yasa dışı satışlar engellenecek. Özellikle satış temsilcisi, danışman veya satış elemanları ile yetkili firmanın son süreçte icralık olması ya da müşterilerden alınan ücret sonrasında ürünün gönderilmemesi gibi sorunlarla alakalı bizlerde pek çok şikayet aldık. Düzenleme ile bu sorunlar giderilecek doğrudan satış daha şeffaf, sağlam ve güvenilir olacak.
Aslında doğrudan satış, kaliteli ürünü ucuza alma, ürünün eve-iş yerine kadar getirilmesi, tanıdık güvenilir birinin yardımcı olması ve de sürekli temin gibi faydalı bir alışveriş yöntemi. Başı buyruk bir sistemde yürütüldüğünden dolayı tüm taraflar için bazen faydadan ziyade zararı olabiliyor.
İşte tüm bu sorunların önüne geçme, daha sistemsel satış yapma ve tüketicilerin mağduriyetini ortadan kaldırma noktasında doğrudan satışta yapılması düşünülen düzenleme geç kalmadan hayata geçirilmelidir.
Kapıdan Satışlarda Öğrenciler Mağdur Oluyor
Yaz tatilinin gelmesiyle üniversite kampüslerinde eğitim, ingilizce seti gibi satışlar tekrar başlayacaktır. Kapıdan satışlarda tüketici hiç bir gerekçe göstermeden aldığı ürünü veya hizmeti 14 gün içerisinde iade edebiliyor. Ancak bu setler iade edilmek istendiğinde bazen satıcı ile hiç bir şekilde irtibat kurulamıyor, bazen de satıcı ürünü açıp aktivasyon kartını kazıyıp öğrenciye teslim ettiğinden “ürünü açmışsınız” denilerek ürün geri alınmıyor. Yani öğrencinin 14 günlük cayma hakkı hileli yollarla engellenmeye çalışılıyor.
Bu konuda gerek hakem heyetleri, gerekse tüketici mahkemelerinde ürün açıldığından dolayı tüketici aleyhine karar çıkabiliyor. Eğitim setini ister satıcı, isterse öğrenci açsın içeriğinden memnun olmayan veya sözleşme-söylemden farklı bir hizmet sunan firmalara karşı öğrencinin hukuki mücadelesi doğal bir hak aramadır. Öğrenci aldığı hizmetin yeterliliğini içini açmadan nasıl öğrenebilir ki?!
Bu nedenle öğrencinin memnun kalmadığı ya da hiç kullanmayacağı bir ürüne aylarca taksit ödemesi mağdur olmasına yol açacağından kararların yukarıda bahsettiğim minvalde değerlendirilebilmesi gerekmektedir.
