BAŞLARKEN

Değerli dostlar;

Öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Yeni bir ortamda, köşe yazarı olarak huzurlarınıza çıkmış bulunuyorum, hayırlı olsun.

Bugün bu köşede sizlerle yapacağımız hasbihalin temel nedeni, Pusula gazetesinin değerli yöneticilerinin yapmış olduğu nazik davettir. Bu davete memnuniyetle icabet etmemin temel nedeni ise uzun zamandır Erzurum tarihine ilişkin yaptığım yoğun mesai sonucunda, heybemde biriktirdiğim bilgileri sizlerle paylaşmaktır. Üniversite son sınıf öğrencisiyken, 1998’de hazırladığım “Erzurum Kalesi ve Tabyaları” isimli bitirme teziyle başlayan bu uzun ve yorucu süreç, 27 yıl boyunca kesintisiz devam etti. Bu süre zarfında hemen her gün Erzurum tarihine yönelik çalışmalara devam ettim. Bu süreçte çeşitli arşiv ve kütüphanelerden edindiğim bilgileri heybemde biriktirdim. Bunların önemli bir kısmını kitap ve makale olarak yayımlamak nasip oldu. Bu kadar uzun soluklu bir emeğin çok sayıda kitap ve makale şeklinde somutlaşması ve geleceğe miras olarak bırakılması, benim için büyük bir mutluluk vesilesidir.

Bugünden itibaren kısmet olursa, Erzurum tarihine ilişkin dağarcığımdaki ilginç ve önemli konuları, bu köşeden sizlerle paylaşacağım. Bu konular genellikle Erzurum’un sosyal, iktisadi, askeri ve siyasi tarihine ilişkin olacaktır. Dönem olarak ise daha çok Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreç ele alınacaktır. Bununla birlikte, yeri geldiğinde, Osmanlı öncesi döneme ait konular da işlenecektir. Her hafta bize ayrılan köşede, heybemizden ne çıkarsa, o konu sizlerin dikkatine arz edilecektir.

Bu ilk yazımda, sizlere hangi Erzurum’u anlatacağımı kısaca aktarmak isterim:

Fırat, Aras ve Çoruh gibi üç önemli nehrin kaynağını teşkil eden ve üç denize su veren değerli bir coğrafyadaki Erzurum,

Tarih boyunca İran, Turan ve Hindistan’dan gelen kervan yollarının kesişme noktasında yer alan ve uluslararası ticarette söz sahibi olan Erzurum,

Yine tarih boyunca, doğu-batı ve kuzey-güney istikametinde hareket eden büyük orduların ele geçirmek için mücadele ettikleri stratejik Erzurum,

Tespit edebildiğimiz kadarıyla 28 defa işgal edilen veya el değiştiren, farklı dönemlerde yapılan dört sur ve 52 tabyasıyla askeri bir şehir olan Erzurum,

Bu orduların, top, mühimmat, cephane, levazımat ve lojistiğini asırlar boyunca tedarik eden Erzurum,

Yüzbinlerce askeri uzun zaman besleyebilecek tarım ve hayvancılık ürünlerini sinesinde barındıran Erzurum,

Tarihin çeşitli dönemlerinde pek çok medeniyet, millet ve kültüre ev sahipliği yapan Erzurum,

Doğu’dan bakılınca “Batılı”, Batı’dan bakılınca “Doğulu” olarak görülen serhat şehri Erzurum,

Osmanlı dönemindeki 60 çarşısı ve 75 hanıyla uluslararası ve bölgesel ticarette başat şehir Erzurum,

Orta çağlardan itibaren yerli ve yabancı pek çok gezginin ziyaret ettiği seyyah şehri Erzurum,

Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan süreçte 63 medrese ve 17 kütüphaneye ev sahipliği yapan ve buralarda nice âlimler yetiştiren ilim şehri Erzurum,

Osmanlı döneminde varlığını tespit ettiğimiz 109 cami ve mescidiyle maneviyat şehri Erzurum,

I. Dünya Savaşı’ndaki işgal ve mezalime rağmen, hemen ardından başlayan Milli Mücadele’nin lider şehri Erzurum…