Osmanlı Dönemi’nin büyük sadrazamları, Erzurum’da yatırım amaçlı çok sayıda gayrimenkul satın almışlardır. Erzurum’da beylerbeyi olarak görev yapan devlet adamlarının da aynı yolu takip ettikleri görülmektedir. Bunların pek çoğu, satın aldıkları mülklerin kira gelirlerinin önemli bir kısmını, kurmuş oldukları vakıflara tahsis etmişlerdir.
Erzurum’da yatırım amaçlı gayrimenkul satın alan devlet adamlarından biri, Kanuni Sultan Süleyman döneminin sadrazamlarından olan Semiz Ali Paşa’ydı. Ali Paşa, Bosna’nın köklü ailelerinden Poturoğullarına mensup olup 1495’te dünyaya gelmişti. 1510’lu yıllarda Praça kasabasından devşirilerek İstanbul’a getirilmiş ve Enderun’da eğitime tabi tutulmuştu. 1520’de eğitimini tamamlayarak fiili hizmete başladı. Çeşitli görevlerden sonra 1549-1553 yılları arasında Mısır Beylerbeyi oldu. Ardından ikinci vezir rütbesiyle Divan-ı Hümâyun’a katılan Ali Paşa, yaklaşık sekiz yıl divan üyeliği yaptı. Veziriazam Rüstem Paşa’nın 1561’de vefatı üzerine, 66 yaşındayken sadaret makamına getirildi. Yaklaşık dört yıl Osmanlı Devleti’nin Padişah’tan sonraki ikinci adamı olarak görev yapan Ali Paşa, 29 Haziran 1565’te vefat etti. Kendisinden sonra Sokullu Mehmet Paşa sadrazam oldu.
Arkasında 8 milyon duka gibi büyük bir miras bırakan Ali Paşa, vefatından hemen önce bir vakfiye tanzim ettirmiş ve bu vakfiye Aralık 1565’te tescil edilmişti. Yapmış olduğu hayır işleri arasında, Babaeski’de Mimar Sinan tarafından inşa edilen ve Cedid Ali Paşa Camii, Edirne’de yine Mimar Sinan’ın yaptığı Ali Paşa Çarşısı, çarşı kapılarına yakın bir cami ve bir mescit, İstanbul Eyüp’te Cedit Ali Paşa Mescidi, Kaaragümrük’te Mimar Sinan’ın eseri olan Cedit Ali Paşa Medresesi, Eyüp’te Kasımpaşa ve Otakçıbaşı mahallelerinde iki çeşme, Rumeli’de Ereğli kasabasında iki çeşme ve Silivri’de Akviran köyünde bir cami vardır. Ali Paşa bütün bu hayır işleri için İstanbul, Anadolu ve Rumeli’de pek çok gayrimenkul vakfetmiştir.
Semiz Ali Paşa, Erzurum’da herhangi bir görevde bulunmamıştır. Bununla birlikte sadrazamlığı sırasında, Nisan 1563’te, Erzurum’daki 40 dükkân ve bir kervansarayı (ribat) satın alarak mülklerine dâhil etmiştir. Bunları satan kişi, o dönemde şehrin önemli yöneticilerinden ve gayrimenkul zenginlerinden Koçi Bey’dir. Lalapaşa Camii önündeki Sultanî Çarşısı civarında bulunan bu dükkânlar “Koçi Bey Dükkânları” olarak ün yapmıştır. Ali Paşa’nın satın aldığı bu gayrimenkuller vefatından sonra, tek oğlu olan Mehmet Bey’e kalmıştır. Ardından, Rüstem Paşa Vakfı’nın mütevellisi Mehmet Kethüda tarafından satın alınarak Rüstempaşa Vakfı’na dâhil edilmiştir. Bununla ilgili belgenin tarihi Mayıs 1568’dir. Rüstem Paşa, bu dükkânlardan başka, ilk Erzurum Beylerbeyi Mehmet Han’dan da çok sayıda gayrimenkul satın almıştır. Erzurum’da Rüstem Paşa Vakfı’na ait toplamda 95 dükkân, bir hamam ve bir bedestenin yanısıra günümüzde Oltu taşı imalat ve satış yeri olan Taşhan mevcuttur.
