Geleneksel Spor Dalları Federasyonu’nun kuruluş aşamasında ciddi gayretleri olan Zeki Timur,TMO Cirit Spor Kulübü yöneticiği yapmış,1988 yılında ilk köy kulübü olan Dereboğazı Atlı Spor Kulübü’nü kurmuş,Binicilik Federasyonu il Temsilciliği görevlerinde bulunmuş,ciritin festivallerle Anadolu’da tanıtılmasını sağlamıştır.
Erzurumlu ciritçilere gurbet elde destek verenlerden biri de Ankara’nın Kazan ilçesinden at ve cirit sevdalısı Tahsin (Eriş) Ağa’dır.
Ankara’ya müsabaka için giden tüm ciritçileri atları ile birlikte Kazan’da ağırlayan, onlardan hiçbir ücret talep etmeyen Tahsin Ağa, Erzurum’lu ciritçilerin gönüllerinde taht kurmuş müstesna isimlerden biridir.
Ragıp Onurlu’dan sonra kulüp başkanlığına getirilen Nihat Özbeyli’nin Mehmet Arina,Hilmi Tüzemen, Kânlı Fuat Çiftçi,Avni Keskin (iyi eyer boşaltır),Mehmet Çalbay,Haver Dedeoğlu’ndan oluşan güçlü bir yönetim kurulu oluşturduğu görülmektedir.1996 yılında Federasyonun kurulmasıyla birlikte kulüp sayısında ciddi bir artış olmuştur.Günümüzde bu spora gönül vermiş Erzurum da 23 kulüp faaliyet göstermektedir.
Dadaşlık kültürünü at üzerinde yansıtan ciritçilerimiz bu geleneksel sporun yaşatılmasında ve halka benimsetilmesinde büyük rol sahibi olmuşlardır.Onlarar arasında Zırnıklı Vehbi Bey efsane ciritçilerden biri olarak hatırlanır. Çok iyi at binen Vehbi Bey’in attığı cirit o kadar süratli olurmuş ki rakip zarar görmesin diye maça çıkmadan önce Vehbi Bey’in pazuları bağlanırmış.Vehbi Bey’in attığı ciritin, evin kapısına dayanmış, bir kor arabanın tarını kırdığı da rivayetler arasındadır.
Kavutlar’ın Şefik, meydana renk katması ve mızıkçılığı ile ,Evrenili Hurşit Bey ve Tikkirli Hacı Şükrü Bey atılan ciriti tutmalarıyla, I,Cihan Harbinde Savaşta şehit olan Haydarıli Nesimi Bey de iyi biniciliği ve isabetli atışları ile meşhurdur .Yine Haydarıli Fazıl Bey ile Köşklü İshak da ciriti iyi oynayanlardandır.
Ciritçilerin bazısı sağ elleriyle iyi cirit atarken bazıları sol ellerini iyi kullanırlar.Bunlardan en iyi ciriti solakların attığı söylenir. Ciriti mermi gibi atan solaklardan biri Hacı Gani Gündoğdu’dur.1934 yılında vefat eden Özbekli Solak Dursun Bey, kır atı, solak oluşu, ciriti iyi oynamasıyla tanınır.Öznülü Hacı Ali de ünlü solaklardandır.
Yine Salasorlu Kor Hürrem Bey’de bir gözü kör olmasına rağmen cesur, neşeli ve iyi cirit oynamasıyla meşhurdu
Meşhur ciritçilerimizden birisi de Muavin Ömer Bey’dir.Kesmesi, yani ciritçilerin aniden önüne çıkmasıyla ün yapmıştır. Atlardan çok iyi anlayan Atcambazı Şeref Bey, Erzurumluların çok sevdiği ciritçilerdendir. Fedakârlığı, faziletli kişiliği ve iyi cirit oynamasıyla bilinir.
Mert ciritçi olarak nam salanlardan birisi de Hacı Osman Efendi’dir. Salasorlu Dursun Bey, kuvvetli cirit atmasıyla ciritçiler arasında bilinir. Oğlu Salasorlu Hafiz de babasının yolunu takip eden ciritçilerdendir.
Kavutlar’ın Şefik gibi oyuna neşe katan iyi ciritçilerden biri de Kemal Danakçı’dır.Onun gibi iyi ciritçilerden biri de Haver Dedeoğlu’dur. Özellikle mertliği ve attığını vurmasıyla bilinir. 20 sene kulüp başkanlığı, bir müddet de il temsilciliği yapan Çiflikli Haver’in çocukları ve torunları da cirit geleneğini sürdürmektedirler. Nitekim Haver Dede’nin oğlu İrfan , Atlı Spor Kulübünün Başkanlığını yapmıştı.
1923 doğumlu Evrenili Kor Fuat (Torun) da sağ atarmış, Yıldız ve Şahin isimli atları varmış. Sıvırcık Cami’nin yanındaki ahırlarında at besleyen Fuat Torun ,1965 yılında vefat etmiştir.
1982 yılında vefat eden Yunus Özoltu, sağ atarmış,şişman olduğu için ata fazla binmezmiş, atlarına Veyis Efendi Mahallesi’ndeki ahırlarında bakarmış.
Haydarıli Ahmet Timur,Erçikli Nurettin ve Remzi Bey ile Hasan Efendi , onun oğlu Mürsel Bey,Ebulhindili Nafiz Bey,Henegeli Resmi,Öznülü Avni,Kavutlar’ın Mevlüt,Haydarıli Avni ve Kemal,At cambazı Cevlani Bey,Kümbetli Baki,Salasorlu Hafız,Reşat Dedeoğlu ,Konklu Faris, Nurettin,Naim, Tivnikli Vahdettin ve İbrahim,Aşkaleli Ekrem,Ovacıklı Necati (Kızılkaleli), ,Pezerişli Mehmet Ocak ve Hacı Gani,Norşenli Muammer Çiğdem,Necmi Dedeoğlu,Söğütlülü Ömer,Karazlı Selman Çakır,Kânlı Sırrı Efendi,Müceldili Ahmet Bey,Ağa Paşa Söylemez Erzurum cirit tarihinde iz bırakanlardandır.
Mehmet(Reşat)Dedeoğlu,ÖzcanKeskin,Vahapİspir,İlhami Kalağan,Seyfettin Örs, Hurrem Öztürk,Dursun Gülen,Turan Yakışan,Veysel Korkulu, Sadrettin Özdemir, Recep İncesu, Abamislim Açıl, Samih Şimşek,Sadık Yakışan,Mürsel Eşiyok,Resmi Ergene,İsmail Yılmaz,Enver Zengin,Turan Ilgaz,Mustafa Çakır,Naim Andiç,Ali Yaylacı,Mustafa Çakır,Nuri Bağuş,Baki Bayraktar,Ömer İncesu,Sırrı Kara,Mehmet Güven,Zeki Gümüşçay ise 1970’ li yılların ciritçileridir.
Ata sporun günümüze erişmesini sağlayan önemli etkenlerden biri de köyler arasında yapılan cirit müsabakalarıdır.
Erzurum’un,Çiftlik,Tivnik,Salasor,Yoncalık,Kân,Öznü,Haydari,Kümbet,Ovacık,Yavi,Ortuzu,Iğdasor,Mördülük ve Söğütlü köylerinde cirit yaygındır. İlçelerde ise Ilıca ve Aşkale önde gelmektedir. Köyler cirit oynamak için birbirlerini davet ederler. Ziyafet ve dadaşların bar oynamasından sonra müsabaka yapılır. en iyi oynayan ciritçi seçilir, bu şekilde hem köyler arasında güzel bir muhabbet ortamı oluşur hem de bir gelenek yaşatılmış olur. Köyler arasındaki müsabakalar da Kavakkapı Meydanı’ndaki oynanan ciritleri aratmayacak niteliktedir.
Eskiden uzak köylerdeki ciritçilerin şehir merkezine gelme şansı olmadığından o yörelerdeki ciritçilerin namları dilden dile günümüze ulaşmıştır.
Bunların içinde Serçemeli Ağa Bey de ciriti iyi oynamasının yanında dillere destan kır atı ile meşhurmuş.İşgal yıllarında Ruslardan kalan atların ırkından olan kır at müthiş süratliymiş. Bu atın kız kardeşini Serçemeli Molla Hamza o günün şartlarında 80 altına almış.
Köyler arasındaki karşılaşmaların birinde Tikkirli Hacı Şükrü, Zerdigeli solak bir ciritçi ile karşılaşmış.
Müsabaka esnasında Hacı Şükrü, Zerdigeli’nin attığı ciriti tutmuş ve Hacı Şükrü’nün attığı cirit Zerdigeli’nin attığı ciriti kesmiş.
DEVAM EDECEK….
ERDAL GÜZEL
