Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ev sahipliğinde 11-12 Haziran 2026 tarihinde “Modern İpekyolu Üzerinde Türk Devletlerinin Siyasi ve Ekonomik Entegrasyon Süreçleri: Zorluklar ve Perspektifler” konulu uluslararası konferans düzenlendi.
Düzenlenen konferans, Atatürk Üniversitesi, Azerbaycan Milli İlimler Akademisi (AMEA) Felsefe ve Sosyoloji Enstitüsü, Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi ve Özbekistan Kokand Üniversitesinin birlikte üzerinde çalıştıkları projenin ikinci toplantısıydı. Projenin ilk toplantısı 2025 yılının Kasım ayında Felsefe ve Sosyoloji Enstitüsü ile Mimarlık ve İnşaat Üniversitesinin ev sahipliğinde Bakü’de düzenlenmiş ve çok verimli bildiriler sunulmuştu. İkinci toplantı Erzurum’da gerçekleştirilmiş oldu. Üçüncü ve son toplantı ise Özbekistan Kokand Üniversitesinin ev sahipliğinde 2026 yılının Ekim ayında gerçekleştirilecektir.
Projenin genel amacı hakkında biraz bilgi vermek gerekirse; öncelikle İpekyolu güzergahında olan Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan arasında iktisadi, siyasi ve kültürel entegrasyonun gerçekleştirilerek daha sonra da diğer Türk Cumhuriyetlerinin bu sürece katılımın sağlanıp, Türk ülkeleri arasındaki birlik ve dayanışma çabaları ile ekonomik, siyasi ve kültürel bütünleşmelerine akademik katkı yapmaktır.
Türk Devletleri Teşkilatı’nın kuruluş ve işleyiş süreci incelendiğinde, uzun dönemli ana hedeflerin birlik ve beraberlik içerisinde başarıya ulaşmak yönünde olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, düzenlenen bu tür uluslararası konferanslarda devlet politikalarının etkinleştirilmesi sürecine akademik katkı yaparak geleceğe yönelik yeni fikirlerin geliştirilmesi ve önerilerin yapılmasını sağlamaktadır.
Bu çerçevede hem Azerbaycan Milli İlimler Akademisinden gelen Prof. Dr. Eynulla Medetli, Doç. Dr. Qabil Camalov, Doç. Dr. Fuzuli Gurbanov, Doç. Dr. Faik Elekberli, Kokand Üniversitesinden gelen 6 akademisyen ve çok sayıda Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi akademisyenleri tarafından anlamlı ve önemli bildirilerek sunularak geleceğe yönelik öneriler sunulmuştur.
Atatürk Üniversitesi’nin yanında Erzurum Büyükşehir Belediyesi, Aziziye Belediyesi ve Palandöken Belediyelerinin üst düzeyde konferansa hem katılım hem de finansal katkı sağlamaları programın anlam ve önemini bir kat daha artırmıştır. Çünkü ilerleyen dönemlerde yerel yönetimler düzeyinde de işbirliklerinin artırılması, uzun dönemli sosyo-ekonomik ve siyasi bütünleşmelere önemli katkılar yapabilecektir.
Türkiye’nin bağımsızlık savaşında Azerbaycan ve Özbekistan’dan gelen yardımlar düşünüldüğünde bu iki önemli Türk ülkesi eğitim kurumları ile Atatürk Üniversitesi arasında bu sürecin başlatılması ayrıca memnuniyet vericidir. Türkiye’nin diğer Türk Devletleri ile dayanışma içerisinde olmasının tüm ülkelerin hem yararına olduğu hem de bir anlamda kaçınılmaz olduğu söylenebilir. Nobel ödülü sahibi Türk bilim insanı Aziz Sancar’ın “Türkiye Öteki Türk Devletleri ile işbirliği yaptığında Almanya, İngiltere, Fransa gibi bir kuvvet olacaktır. Çin ve Türkiye 1960’larda aynı seviyedeydi. Bilim bakımından her iki ülkede geriydi. Şimdi Çin bilim alanında Amerikayı korkutuyor. Niye oluyor bu? Çünkü büyük bir nüfusu var, doğal kaynakları var. Biz de bütün Türk dünyasını bir araya getirebilirsek, aynı duruma sahip oluruz”.
Türk ülkelerinin toplam yüzölçümü 4.732.091 km²’ dir. Bu rakam AB’nin toplam yüzölçümünden biraz daha büyüktür. AB’nin toplam yüzölçümü 4,23 milyon km2’ dir. Yaklaşık 200 milyon nüfus potansiyeli de düşünüldüğünde Türk ülkeleri arasında her anlamda entegrasyonun sağlanmasının değişen dünya düzeni sürecinde önemi daha iyi anlaşılacaktır. Bunun en güzel misali de Karabağ’da Türkiye-Azerbaycan dayanışması olmuştur.
Son olarak düzenleme kurulunda yer aldığım bu konferansta Türk ülkeleri için önerdiğim geleceğe yönelik önerileri başlıklar halinde sıralayarak sözlerimi bitireyim. Ekonomik, siyasi ve kültürel entegrasyon için şu öneriler üzerinde çalışılmalıdır. 1-)Ticaretin geliştirilmesi gerekir. Bunun için “Türk Dünyası Ekonomik Birliği (TÜDEB) kurulmalıdır. 2-) Zengezur Koridoru ile birlikte “Doğu Anadolu Sağlık Serbest Bölgesi” kurulmalıdır. 3-) Türk ülkeleri işbirliğinde “Yüksek Teknoloji Geliştirme Merkezi” kurulmalıdır. 4-) “Türk Dünyası Demiryolu Ağı” kurulmalıdır. 5-) “Türk Dünyası Nevruz Festivali” dönüşümlü her yıl gerçekleştirilmelidir. 6-) “Türk Dünyası Ortak Eğitim Modeli” geliştirilmedir. 7-) Şuşa Beyannamesi Türk Dünyası Beyannamesine dönüştürülmelidir. 8-) “Türk Dünyası Barış Birliği” kurulmalıdır. 9-) “Türk Dünyası Bankası” kurulmalıdır. 10-) “Türk Dünyası Uzay Çalışmaları Merkezi” kurulmalıdır.
