27 Nisan-03 Mayıs 2026 tarihleri arasında Orhun Değişim Programı kapsamında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de bulunan Slavyan Üniversitesinde bulundum. Bu çerçevede Slavyan Üniversitesinin Sosyal Bilimler ve Bölgeselcilik Fakültesinde derslere girme fırsatı yakaladım. Birinci ve üçüncü sınıflarda iktisadi ve sosyal gelişmeler konusunda öğrenciler ile işlediğim derslerdeki en önemli gördüğüm husus, öğrencilerin pek çok konuda bilgi sahibi olmaları ve derse katılımın yüksek olmasıydı. Bu durumda sınıfın hocası Metanet hanımın etkisi olduğu gözlemlenebiliyordu.
Orhun Değişim Programı, Türk Üniversiteler Birliği (TÜRKÜNİB) üyesi ülkeler (Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Macaristan) arasında öğrenci ve akademik personel değişimini sağlayan, kültürel etkileşimi ve akademik işbirliğini hedefleyen Türk Devletleri Teşkilatı destekli bir hareketlilik programıdır. Erasmus'un Türk dünyasına uyarlanmış bir modeli olarak düşünülebilir. Türk Ülkelerinin uzun dönemde işbirliklerine ve bilimsel dayanışmalarına anlamlı katkıları olabilir. Bunun için hem bilim insanlarının hem de öğrencilerin değişim sürelerinin uzun tutulması ve ortak diplomalar üzerinde çalışılması yararlı olabilir.
Bir haftalık bu programımdan siz okuyucularıma Azerbaycan’ın başkenti Bakü ve gezme fırsatı yakaladığım Masallı ilçesinin Köhne Alvadi köyü hakkında bilgiler aktarmak istiyorum.
Azerbaycan yaklaşık 10 milyon 500 bin nüfusa sahiptir. Bu nüfusun yarıya yakın kısmı Bakü’de yaşamaktadır. Havalimanından şehir merkezine giderken yol boyunca edindiğiniz ilk intiba şehrin güzelliğidir. Şehir merkezine ulaştığınızda bu intibanın doğruluğunu yaşıyorsunuz. Şehirdeki binaların kimisinin tarihi olması kimilerinin de çok güzel giydirilmiş olmaları gezenlerin göz zevkini doyurmaktadır. Şehir merkezinden birkaç gezilecek yer ismi vermek gerekirse; İçeri şehir, Haydar Aliyev Merkezi, Şirvanşahlar Sarayı, Azerbaycan halı müzesi, Bibiheybet Camii, Nizami caddesi (eski adıyla Targovi), Şehitler Hıyabanı, Kobustan milli parkı, Azerbaycan ulusal tarih müzesi, Bayrak kuleleri. Bunların dışında şehir merkezini ancak 3-4 günde gezebileceğiniz çok sayıda gezilip görülmeğe değer yerler bulunmaktadır. Bakü’deki yemek ve otel fiyatları 1 Manat yaklaşık 25 TL olmasına rağmen, ülkemizden kısmen daha ucuzdur. Bakü’ye ulaşım için Trabzon’dan direkt uçuş bulunmaktadır. Ben bu seyahatimde bu yolu kullandım. Ayrıca İstanbul ve Ankara’dan direkt uçuşlar bulunmaktadır. Daha uygun ulaşım ise Nahcivan’a giderek oradan Bakü’ye uçmaktır.
Sizlere son olarak coğrafi açıdan bizim Karadeniz bölgesine benzeyen ve Azerbaycan’ın Güneydoğusunda Hazar Denizi kıyısında bulunan Masallı ilçesinin Köhne Alvadi köyünden bahsetmek istiyorum. 02 Mayıs 2026 günü Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesinden Doç. Dr. Elşen Bağırzade dostumla memleketi olan Köhne Alvadi köyüne gittik. Otomobil ile Baküye yaklaşık 2 saatlik mesafede olan bu köy, Masallı ilçesinin en güzel köylerinden birisidir. Yaklaşık 5 bin nüfusa sahiptir.
İlk önce Masallı ilçe merkezini gezip, kitap fuarından Nizami Gencevi’nin meşhur eseri Hamse’yi aldıktan ve etraftaki doğal güzellikleri gezerek yöreye özgü lezzetleri tattıktan sonra dostumun ata ocağına gittik. Elşen hocanın babası Resul ağabeyinin, annesi Mehbube ablanın, kız kardeşinin, yeğeni Murat’ın ve amcaoğlu İlhan’ın misafirperverlikleri ve gösterdikleri sıcaklık Azerbaycan misafirperverliğinin numunelerindendi. Özellikle siparişimiz üzerine kıymetli annesi tarafından hazırlanan ve sadece Hazar Denizinde yetişen Kütum balığının lezzeti eşşizdi. Azerbaycan’a özgü sofra kültürü ve adabı tok olan insanın bile yemesini sağlayacak güzelliktedir.
Resul ağabeyi ile yemek hazırlanma sürecinde Köhne Alvadi köyünün güzelliklerini gezdim ve birçok resim çektim. Alvadi Göl Ailevi İstirahat Merkezi sahibi olan ve Resul ağabeyinin de akrabası olan Ramazan beyin tesisleri köydeki en güzel yerlerdendi. Köyün camisi dış görünüşüyle bile insanın ruhunu okşayan özellikteydi.
Okuyucuların internetten resimlerini gördüğünce eşsiz güzellikte olduğunu anlayacağı Köhne Alvadi köyü, Sovyetler döneminde domates, salata, lahana, soğan, patates gibi ürünlerin önemli üretimini gerçekleştiriyormuş. Ancak, son 10 yıldır keşfedilen ana ürün ise çilek olmuş. Bizzat gezerek ve resimleyerek gördüğüm çilek seraları yörenin ana üretimlerinden ve geçim kaynaklarından biri haline gelmiş görünmektedir. Bu seraları gezerken, Doğu Anadolu coğrafyasına özgü yeni ve kârlı ürünler keşfedilmesinin ne kadar faydalı olacağını düşünce süzgecimden geçiriyordum.
