Sevgili Pusula okurları,
“Benim şekerim yok ki!” Bu cümleyi ne kadar sık duyuyoruz, değil mi? Peki, kan şekeri değerlerimiz diyabet sınırında değilse gerçekten her şey yolunda mı? İşte bugün biraz bu sorunun üzerinde durmak istiyorum.
Yarın, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü. Her yıl diyabet konusunda farkındalık oluşturmak için hatırladığımız bu özel gün, aslında yalnızca diyabet tanısı almış bireyleri değil, hepimizi ilgilendiriyor. Çünkü diyabet bir anda ortaya çıkmıyor. Bazen vücudumuz, hastalık gelişmeden çok önce bize küçük sinyaller veriyor. Bu sinyallerden biri de prediyabet.
Peki, prediyabet nedir? En basit hâliyle kan şekerinin normalden yüksek, ancak diyabet tanısı koyduracak düzeyin altında olmasıdır. Yani henüz diyabet tanısı almamış olabilirsiniz ama vücudunuz kan şekerini düzenlemekte zorlanmaya başlamış olabilir. Üstelik çoğu kişi bu dönemde kendini gayet iyi hisseder. Herhangi bir şikâyeti olmadığı için de kan şekeri değerlerindeki değişimi fark etmeyebilir.
Biraz rakamlardan da söz edelim. Açlık kan şekerinin 100–125 mg/dL, HbA1c değerinin %5,7–6,4 veya şeker yükleme testinin ikinci saatindeki kan şekerinin 140–199 mg/dL arasında olması prediyabet açısından değerlendirilir. Bu sonuçlar tek başına paniğe kapılmamız için değil, sağlığımızı daha yakından takip etmemiz için bir işarettir.
Gelelim en sevdiğim soruya: Peki, soframızda neyi değiştirebiliriz? Öncelikle ekmeği, meyveyi veya karbonhidrat içeren bütün besinleri hayatımızdan çıkarmamız gerekmiyor. Asıl mesele ne yediğimiz kadar ne kadar ve nasıl yediğimiz. Beyaz ekmek yerine tam tahıllı seçeneklere yönelmek, tabağımızda sebzelere daha fazla yer açmak, meyve suyu yerine meyvenin kendisini tercih etmek ve şekerli içecekleri azaltmak güzel başlangıçlar olabilir. Bir de öğünlerimizi yalnızca karbonhidrat kaynaklarından oluşturmak yerine protein ve lif içeren besinlerle dengelemeyi unutmayalım.
Elbette iş sadece sofrada bitmiyor. Gün içinde biraz daha hareket etmek, düzenli yürüyüş yapmak ve fazla vücut ağırlığımız varsa sağlıklı bir şekilde azaltmak da büyük önem taşıyor. Araştırmalar, vücut ağırlığının %5–7 oranında azaltılmasının ve haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivitenin tip 2 diyabet gelişme riskini önemli ölçüde azaltabildiğini gösteriyor.
Pusula okurları, bu Dünya Diyabet Günü'nde sizden küçük bir ricam var: “Benim şekerim yok.” demeden önce son kan şekeri sonuçlarınıza bir göz atın. Çünkü bazen hastalık henüz başlamamışken yapacağımız küçük değişiklikler, gelecekte çok daha büyük farklar yaratabilir.
Sağlığımızı korumak için diyabet tanısı almayı beklemeyelim. Bazen en güzel tedbir, henüz ihtiyaç duymadığımızı düşündüğümüz anda aldığımız tedbirdir.
