40–42. Ayetler: Kederli yüzler
“Yine o gün birtakım yüzleri de keder bürümüş, hüzünden kapkara kesilmiştir. İşte bunlar kâfirlerdir, günahkârlardır.”
Bu ayetlerde inkâr ve kötülüğün ahiretteki sonucu tasvir edilmektedir. Dünya hayatında yaptıklarının hesabını önemsemeyen insanların o gün büyük bir pişmanlık yaşayacakları bildirilmektedir.
Güncel örnek: Sahip olduğu gücü başkalarına zulmetmek, halkın malını yağmalamak, masum insanları öldürmek veya toplumların geleceğini karartmak için kullanan kimseler, dünyada cezadan kurtulabilirler. Kur’an'ın ahiret anlayışına göre ise hiçbir kötülük ilahî bilginin ve adaletin dışında kalmaz.
Bu ayetlerin temel uyarısı şudur: Dünya hayatındaki görünür başarı, Allah katında kurtuluş anlamına gelmez.
III. Bu ayetler günümüz insanına ne söylüyor?
Abese suresinin bu bölümünde üç büyük mesele öne çıkar:
1. Teknolojik ilerleme, insana ahlaki üstünlük kazandırmaz. İnsan uzaya araç gönderebilir, yapay zekâ geliştirebilir, hastalıklarla mücadele edebilir. Bunlar küçümsenecek başarılar değildir. Ancak aynı insan açlığı, savaşları, yoksulluğu, adaletsizliği ve sömürüyü ortadan kaldırmakta başarısız olabilmektedir. Kur’an insanın başarılarını değil, başarıları karşısında Allah'ı ve ahlaki sorumluluğunu unutmasını eleştirir.
2. Tabiattaki nimetler yalnızca ekonomik kazanç araçları değildir. Toprak, su, ormanlar ve diğer canlılar insanın hayatını mümkün kılan büyük bir düzenin parçalarıdır. Bu düzeni sorumsuzca tüketen, milyonlarca insan açken gıdayı israf eden bir medeniyet, maddi bakımdan gelişmiş olsa bile ahlaki bakımdan ciddi eksiklikler taşımaktadır.
3. Ahiret inancı, insanın dünyadaki sorumluluğunu artırır. Kur’an'ın hesap günü tasviri, insanı dünya hayatından koparmak için değildir. Aksine ona, yaptığı her iyiliğin ve kötülüğün bir karşılığı bulunduğunu hatırlatır. Bu inancı ciddiye alan insanın adalete, kul hakkına, dürüstlüğe ve merhamete daha fazla önem vermesi beklenir.
Sonuç: İnsan, yediğine ve yaşadığına bir baksın!
Abese suresinin 17–42. ayetleri, insanın bütün hayatını iki büyük hakikat arasında değerlendirmesini ister: Yaratılış ve hesap.
İnsan, dünyaya kendi iradesiyle gelmemiştir. Bedenini, yaşadığı zamanı, güneşi, yağmuru ve toprağı kendisi yaratmamıştır. Fakat bütün bu nimetlerden yararlanırken nasıl davranacağını seçme sorumluluğu taşımaktadır.
Kur’an, insanın yalnızca nereden geldiğini değil, nasıl yaşadığını da sorgular. Sofrasında nimet varken açları unutan, gücü varken zayıfları ezen, serveti varken paylaşmayan, ilmi varken kibirlenen insanı uyarır.
Bu ayetlerin ortaya koyduğu medeniyet anlayışında insanın değeri servetiyle, makamıyla veya teknolojik gücüyle ölçülmez. İnsanın asıl değeri, Allah'a karşı kulluk bilinci ve yaratılmışlara karşı sorumluluğuyla anlam kazanır.
Abese suresi insana iki defa bakmasını öğütler: Önce nereden geldiğine ve sofrasındaki nimetlere, sonra nereye gideceğine ve vereceği hesaba bağlı.
Bu iki bakış arasında geçen ömrün adı ise imtihandır. (Son)
