Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın emeklilere yapılacak zam oranına ilişkin açıklamasının ardından kamuoyunda pek çok formül ve beklenti gündeme gelmeye başladı.
Açıklamanın ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ödenen primler esas alınarak bir zam formülü üzerinde çalışıldığını söyledi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da prim gün sayısı ve ödenen prim miktarı üzerinde durduklarını belirterek emeklilere farklı oranlarda zam yapılabileceğinin sinyalini verdi.
Aslında emeklinin geçim sıkıntısına bugün değil, yıllar önce el atılmalı ve bu sorun çoktan çözüme kavuşturulmalıydı. Çünkü yıllardır emekli maaşlarına yapılan zamlar; kira, gıda, elektrik, doğal gaz, sağlık ve ulaşım giderlerindeki artış karşısında daha emeklinin cebine girmeden eridi.
Her şeye rağmen, milyonlarca emeklinin yaşadığı geçim sıkıntısına yönelik bir iyileştirme çabasını önemli bir kazanım olarak görüyorum. Ancak emekliler arasında farklı zam oranları belirleyerek yeni bir ayrım yaratmak, deyim yerindeyse kaş yaparken göz çıkarmak anlamına gelir.
Madem bu konuda bir adım atılıyor, o hâlde bütün emeklileri kapsayan, adil ve eşit bir düzenleme yapılmalıdır. Aksi hâlde EYT’de olduğu gibi yeni mağduriyetlerin ve tartışmaların ortaya çıkmasına zemin hazırlanır.
Örneğin, bugün 23 bin 522 lira aylık alan bir emeklinin kök maaşı 23 bin lira, başka bir emeklinin kök maaşı ise 25 bin lira olabilir. Bu iki emekliye farklı oranlarda zam yapılması, aradaki gelir farkını daha da büyüteceği gibi emekliler arasında yeni tartışmaların da kapısını aralayabilir. Geçmişte 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasındaki yalnızca bir günlük farkın yol açtığı EYT tartışmalarını hatırlamakta fayda var.
Öte yandan, yalnızca prim gün sayısı ve ödenen prim miktarını esas alarak maaş belirlemek de beraberinde başka sorunlar getirebilir. Örneğin, 5.900 gün prim ödeyen bir çalışan primlerini tavandan yatırmış olabilir. Buna karşılık 9.000 gün prim ödeyen başka bir çalışan ise asgari ücret üzerinden prim ödemiş olabilir. Dolayısıyla sadece gün sayısına bakarak yapılacak bir değerlendirme de her zaman hakkaniyetli sonuç vermeyebilir.
Bu konuda yapılabilecek en sağlıklı iyileştirme, bütün emeklileri kapsayan ve aynı oranda artış sağlayan bir düzenlemedir. Unutulmamalıdır ki emekli, yıllarca çalışmasının ve ödediği primlerin karşılığında insanca yaşayabileceği bir gelir bekliyor. Beklentisi ayrıcalık değil; adalet, eşitlik ve geçim derdinden kurtulabilmek.
Bu nedenle yeni mağduriyetler üretmek yerine bütün emeklileri kapsayan, hakkaniyetli ve kalıcı bir çözüm ortaya koymak gerekiyor. Çünkü emeklinin artık yeni bir tartışmaya değil, rahat bir nefes almaya ihtiyacı var.
