Önceki yazılarımda Kanuna göre kimlerin tüketici sayıldığı, kimlerin tüketici kavramının kapsamı dışında değerlendirilmesi gerektiği hususlarını ana hatlarıyla ele almıştım. Yine tüketicilerin bilinçli olması gerektiğini, yasal haklarını bilen tüketicilerin kendilerini daha iyi koruyacaklarına değindim. Ayrıca tüketicilerin haklarını nerede ne şekilde araması gerektiğine ilişkin kısa açıklamalar yaptım. Bu yazı serisinde tüketicilerin haklarını arama yollarından birisi olan tüketici hakem heyetlerine başvuru yöntemi hakkında bilgiler vereceğim.
Günlük hayatta tüketici olarak hemen herkesin başına benzer sorunlar geliyor. Ayıplı çıkan bir ürün, zamanında teslim edilmeyen bir hizmet, iade kabul etmeyen bir satıcı… Çoğu zaman “Uğraşmaya değmez” denilerek bu sorunlar sineye çekiliyor. Oysa tüketiciler için mahkemeye gitmeden, masrafsız ve görece hızlı bir çözüm yolu var: Tüketici Hakem Heyetleri.
Tüketici Hakem Heyeti Nedir?
Tüketici Hakem Heyetleri; tüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasında çıkan uyuşmazlıkları çözmek üzere kurulan, idari nitelikte karar alan kurullardır. Bu heyetler, belirli parasal sınırlar dâhilindeki uyuşmazlıklarda zorunlu başvuru mercii olup, verdikleri kararlar bağlayıcıdır.
Hakem Heyetlerine Başvuruda Parasal Sınır
Hakem heyetlerine yapılacak başvuru sınırı her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenerek Resmi Gazete’de yayımlanmaktadır. 2026 yılı için bu sınır 186.000 TL’dir. Yani tüketiciler 186.000 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvuru yapabilecek, üzerindeki uyuşmazlıklar için Tüketici Mahkemelerine başvuru yapabilecek. Yapılacak başvurularda başvuru tarihindeki parasal sınır dikkate alınır. 2025 yılında yapılan bir işlem nedeniyle 2026 yılında başvuru yapılacaksa, 2026 yılı parasal sınırı esas alınacaktır.
Hakem heyeti sınırının üzerindeki bir uyuşmazlık için yanlışlıkla hakem heyetine başvurulursa, heyet görevsizlik kararı verir. Bu durumda tüketici mahkemesine başvuru yapmak isteyen tüketici için süre kaybı yaşanabilir. Ancak tüketiciler sınırı aşan kısım için hakkından feragat ederek bu sınır dahilindeki işlemler için başvuru yapabilir. Örneğin 200.000 TL tutarındaki bir uyuşmazlık durumunda tüketici 14.000 TL’den feragat ediyorum, ben 186.000 TL için başvuru yapıyorum diyebilir. Ancak bu şekilde davranan tüketici kalan 14.000 TL için tekrar hakem heyetine başvuru yapamaz.
Kimler Başvurabilir?
Tüketici sıfatını taşıyan; başka bir ifadeyle ticari veya mesleki amaç dışında mal veya hizmet satın alan gerçek ya da tüzel kişiler Tüketici Hakem Heyetine başvurabilir. Satıcı, esnaf veya işletme sahipleri ise tüketici sıfatı taşımadıkları için bu yola başvuramaz.
Tüketici Hakem Heyetleri, belirli parasal sınırlar içindeki uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden çözüm sunan etkili ve ücretsiz bir başvuru yoludur. Ancak doğru yere ve doğru şekilde başvuru yapmak büyük önem taşır. Bu nedenle bir sonraki yazımda yetkili hakem heyetinin nasıl belirlendiğini, hangi konularda başvuru yapılabileceğini ve başvuru sürecinin nasıl işlediğini ele alacağım.
