Değerli okurlar, 1 Haziran 2026 tarihinde gazetemizde de habere konu olan bir havayolu gecikmesi nedeniyle Erzurum Kalkınma Vakfı (ER-VAK) Başkanı Sayın Erdal Güzel'in Esenboğa Havalimanı'nda yaşadığı mağduriyet, aslında her birimizin sıklıkla karşılaştığı bir sorunu özetliyor. Aslında mesele yalnızca bir uçağın geç kalkması değildir. Günümüzde yolcuların en büyük şikâyetlerinden biri, gecikmenin kendisinden çok belirsizlik ve iletişimsizliktir.
Oysa uçak biletini satın aldığımız andan itibaren yalnızca bir koltuk satın almıyor; aynı zamanda mevzuat tarafından korunan birtakım yolcu haklarına da sahip oluyoruz. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayımlanan ve 10 Aralık 2024 tarihinde önemli değişikliklerle güncellenen SHY-YOLCU Yönetmeliği, yolcuların haklarını ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.
1. İkram ve Haberleşme Hakları Gecikme süresine bağlı olarak havayolu şirketleri yolculara belirli hizmetleri ücretsiz sunmakla yükümlüdür: • 2 ila 3 saat arası rötarlarda: Makul ölçüde sıcak ve soğuk içecekler ile birlikte yolcuların iletişim kurabilmesi için ücretsiz iki telefon görüşmesi, faks veya e-posta hizmeti sağlanmalıdır. • 3 ila 5 saat arası rötarlarda: İçeceklere ek olarak günün saatine uygun kahvaltı veya ana yemek verilmelidir. • 5 saat ve üzeri rötarlarda: Yukarıdaki hizmetlere ilave olarak ek sıcak-soğuk içecekler ve hafif ara ikramlar sunulmalıdır.
2. Konaklama ve Ulaşım Güvencesi Teknik veya operasyonel nedenlerle yaşanan gecikme nedeniyle yolculuk bir veya daha fazla geceye sarkıyorsa, havayolu şirketi yolculara ücretsiz konaklama sağlamak ve havalimanı ile konaklama yeri arasındaki ulaşımı bedelsiz olarak organize etmek zorundadır.
3. Maddi Tazminat Hakkı Yolcuların en az bildiği ve havayolu şirketlerinin en fazla tartışma konusu yaptığı hususlardan biri nakdi tazminat hakkıdır. Gecikmenin havayolu işletmesinin kontrolü dahilindeki nedenlerden kaynaklanması hâlinde, varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşan yolcuların nakdi tazminat talep etme hakkı doğar. Ödemeler şu şekildedir (TCMB döviz satış kuru esas alınır): • Tüm İç Hat Uçuşları: 100 Euro karşılığı Türk Lirası • Dış Hat Uçuşları (1500 km veya daha kısa): 250 Euro karşılığı Türk Lirası • Dış Hat Uçuşları (1500-3500 km arası): 400 Euro karşılığı Türk Lirası • Dış Hat Uçuşları (3500 km’den uzun): 600 Euro karşılığı Türk Lirası
Havayolu şirketi makul bir alternatif uçuş sunarak gecikmeyi belirli sınırlar içinde tutarsa, tazminat miktarında yüzde 50’ye kadar indirime gidebilmektedir.
4. Bilet İadesi veya Güzergâh Değişikliği Rötarın beş saati aşması durumunda yolcu, seyahat planından vazgeçerek bilet ücretinin tam ve kesintisiz iadesini talep edebilir veya ücretsiz olarak başka bir uçuşa ya da tarihe rezervasyon değişikliği isteyebilir. Havayolu şirketleri ayrıca iki saat ve üzerindeki gecikmelerde yolcuları hakları konusunda yazılı veya elektronik olarak bilgilendirmekle yükümlüdür.
Haklarınız İhlal Edilirse Ne Yapacaksınız? Bu haklarınız yerine getirilmezse izlemeniz gereken yol oldukça açıktır:
- Öncelikle ilgili havayolu şirketine yazılı olarak başvurun (e-posta, internet sitesi formu veya dilekçe).
- Olumsuz cevap almanız ya da makul sürede cevap verilmemesi durumunda, SHGM’nin yh.shgm.gov.tr adresindeki yolcu hakları sistemi üzerinden şikâyette bulunun.
- Uyuşmazlığın niteliğine göre Tüketici Hakem Heyeti’ne veya Tüketici Mahkemelerine başvurabilirsiniz.
Daha ayrıntılı bilgi ve güncel mevzuat için SHGM’nin resmi internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Bir uçuşun saatlerce gecikmesi tek başına kader değildir. Asıl sorun, yolcunun bilgilendirilmemesi ve sahip olduğu hakları kullanmasının fiilen zorlaştırılmasıdır. Haklarını bilen yolcu yalnızca kendi mağduriyetini gidermekle kalmaz, hizmet kalitesinin yükselmesine de katkı sağlar.
Unutmayalım ki; sahipsiz memleket yoktur. Haklarını aramayan, yasaların kendisine tanıdığı güvenceleri bilmeyen ve haksızlığa sessiz kalan yolcular vardır. Gökyüzünde mağdur olmamak için haklarımızı bilelim ve takipçisi olalım.
