Kooperatiflerle ilgili son yıllarda hayatımıza giren kavramlardan biri de KOOPBİS. Peki KOOPBİS nedir? Kooperatif Bilgi Sistemi, kooperatiflere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda tutulduğu merkezi bir sistemdir. Kooperatiflerin ticaret sicili bilgileri, mali tabloları, yönetim ve denetim raporları, genel kurul belgeleri ile ortaklara ilişkin bazı bilgiler bu sistem üzerinden tutulmakta ve erişime sunulmaktadır. Ortaklar da e-Devlet üzerinden KOOPBİS’e girerek bağlı oldukları kooperatife ilişkin çeşitli bilgilere ulaşabilmektedir.
Özellikle 26 Nisan 2026 tarihi itibarıyla KOOPBİS’in kooperatifler açısından önemi daha da arttı. Bu tarihten sonra genel kurullar, sisteme kayıtlı ortaklar esas alınarak gerçekleştirilecek; toplantıya katılma hakkının belirlenmesinde KOOPBİS kayıtları doğrudan etkili hale geldi. Tam da bu noktada şu soru karşımıza çıkıyor: KOOPBİS’te ortak olarak görünmüyorsanız artık ortak değil misiniz?
Bir olay üzerinden düşünelim. Kooperatif, ortağından bir ödeme talep ediyor. Ortak ise kooperatifin kendisine karşı yerine getirmesi gereken bazı yükümlülükleri yerine getirmediğini belirterek, “Siz de kendi taahhütlerinizi yerine getirin, ben de ödememi yapayım.” diyor. Aradan kısa bir süre geçiyor ve ortak, e-Devlet üzerinden KOOPBİS kaydını kontrol ettiğinde kendisini artık kooperatif ortakları arasında göremiyor. İlk düşüncesi doğal olarak şu oluyor: “Demek ki beni ortaklıktan çıkardılar!” İşte burada çok önemli bir ayrım var: KOOPBİS kaydının değiştirilmesi ile ortaklıktan çıkarılmak aynı şey değildir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 16. maddesi, ortaklıktan çıkarma konusunda belirli bir usul öngörmektedir. Çıkarma sebeplerinin anasözleşmede gösterilmesi, yetkili organ tarafından karar alınması ve kararın ortağa usulüne uygun şekilde bildirilmesi gerekir. Kanun ayrıca çıkarma kararına karşı itiraz ve dava yolları da öngörmektedir. Anasözleşme bu hususta yönetim kurulunu yetkili kılmışsa, ortağa önce genel kurula itiraz, sonra yargı yolu açık olabilir. Dahası, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar ortaklık hak ve yükümlülükleri devam eder.
Dolayısıyla bir kişinin KOOPBİS’te görünmemesi, tek başına ortaklık sıfatının sona erdiğini göstermez. Eğer bir kooperatif yönetimi, “Ödemeyi yapmadın, seni KOOPBİS’ten çıkarıyorum.” şeklinde hareket ediyor ve ödeme yapıldığında aynı kişiyi yeniden sisteme ekliyorsa, burada cevaplanması gereken önemli sorular vardır: - Ortaklıktan çıkarılmaya ilişkin bir karar var mı? - Varsa hangi kanuni veya anasözleşme sebebine dayanıyor? - Karar ortağa usulüne uygun şekilde bildirildi mi? - Karar kesinleşti mi? - Ortaklık sona ermişse, daha sonra hangi hukuki işlemle yeniden ortak olarak kaydedildi?
Bu soruların cevabı verilmeden yalnızca KOOPBİS ekranına bakılarak ortaklığın sona erdiği sonucuna varılamaz. Peki ortak ne yapmalı? KOOPBİS’te ortaklık kaydının görünmediğini fark eden ortak öncelikle kooperatiften, ortaklık sıfatının sona erdirildiğine ilişkin kararın ve dayanağının yazılı olarak bildirilmesini istemelidir. Çünkü KOOPBİS’teki kayıt ile ortaklığın hukuki durumu aynı kavramlar değildir. KOOPBİS’in amacı, kooperatif ve ortaklarına ilişkin bilgilerin doğru ve güncel şekilde tutulmasını sağlamaktır. Ortaklığı sona erdiren hukuki işlemin yerini almak değildir. Bu nedenle KOOPBİS’te kendinizi göremediğinizde sorulması gereken ilk soru: “Beni sistemden neden çıkardınız?” değil, “Ortaklığımı sona erdiren hangi hukuki işlem yapıldı?” olmalıdır. Çünkü KOOPBİS’ten çıkarmak ile ortaklıktan çıkarmak arasında hukuken çok önemli bir fark vardır.
Gelecek yazıda şu soruyu ele alacağız: Ortaklık durumu değişmediği halde KOOPBİS kaydı değiştirilirse, bundan kim sorumlu olur?
