Esnaf ve sanatkârların meslek hayatında önemli bir yere sahip olan esnaf odaları, 2026 yılında yeni yönetimlerini belirlemek üzere sandık başına gidiyor. Dört yılda bir yapılan bu seçimler, yalnızca bir yönetim değişikliğini değil; aynı zamanda esnafın temsil gücünü ve yerel ekonominin yönünü de belirliyor.
Esnaf ve sanatkârların kanunen üye olmak zorunda oldukları Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Odalarında seçim ve genel kurul süreçleri, 5362 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre yürütülüyor. Buna göre, odalarda olağan genel kurullar dört yılda bir yapılmakta; oda başkanı, yönetim ve denetim kurulları ile birlik delegeleri bu genel kurullarda seçilmektedir.
Mevzuata göre olağan genel kurullar, ilgili odanın yönetim kurulu tarafından belirlenen tarih ve gündemle toplanır. Genel kurul çağrısının, toplantı tarihinden en az 15 gün önce üyelere duyurulması zorunludur. Ayrıca çağrı, oda ve birliklerce mahallinde yayımlanan günlük veya haftalık bir gazetede ilan edilir. İlk toplantıda yeterli çoğunluk sağlanamazsa, ikinci toplantı çoğunluk aranmaksızın yapılır.
Oda genel kurul toplantılarına katılan genel kurul üyeleri; ad, soyad, baba adı, doğum yeri ve tarihi, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, esnaf ve sanatkâr sicil numarası ile temsil ettikleri birlik veya federasyon bilgilerini içeren ve Bakanlık e-Esnaf ve Sanatkâr Veri Tabanı’ndan alınan listede yer almak zorundadır. Genel kurul üyeleri, söz konusu listedeki yerlerini kimlik ibrazı ve imza atmak suretiyle teyit ederek toplantıya katılabilmektedir. Genel kurul üyelerinin toplantıya bizzat katılmaları gerekli olup, vekâlet kabul edilmez.
Odalarda yapılacak seçimlerde aday olabilmek için; yönetim kurulu üyeleri için en az ilkokul, denetim kurulu üyeleri için ise lise mezunu olma şartı aranır. Lise mezunu bulunmaması hâlinde 8 yıllık ilköğretim mezunu olmak yeterli kabul edilir. Ayrıca adayların, kesintisiz en az iki yıldır ilgili odaya kayıtlı olmaları ve halen mesleklerini icra ediyor bulunmaları gerekir. Yeni kurulan odalarda bu süre şartı aranmaz. Belirli yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak ve seçim sırasında oda üyeliğinden geçici ya da sürekli çıkarılmaya ilişkin kesinleşmiş bir ceza almamış olmak da adaylık için zorunlu şartlar arasındadır.
Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının organ seçimleri ile yönetim kurulu başkanlarının seçimi, tek dereceli olarak, yargı gözetiminde gizli oyla ve açık tasnif esasına göre yapılır. Oy verme işlemleri genel kurul görüşmelerinin ardından gerçekleştirilir. Seçimlere ilişkin itirazlar ise, kanunda öngörülen süreler içerisinde ilçe seçim kurulu hâkimi tarafından kesin olarak karara bağlanır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hâkim, kesin sonuçları ilan eder.
Sonuç olarak, esnaf odası seçimleri bir formaliteden ibaret olmayıp; esnafın iradesinin sandığa yansıdığı, yerel ekonominin geleceğine yön veren önemli bir demokratik süreçtir. Bu sürecin şeffaf, katılımcı ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesi, kazanan kim olursa olsun, en çok esnafın yararına olacaktır.
